Rozdział 8 - interpretacyjna teoria przekładu

Take care of the sense, words will take care of themselves (Pilnuj sensu, a słowa upilnują się same) → Zwracaj uwagę na sens, a głos już sam to wypowie. (Słomczyński) 


TERMINOLOGIA: 

  • antycypacja: 

    • kognitywna

    • semantyczna 

  • etapy tłumaczenia: 

    • rozumienie

    • dewerbalizacja

    • reekspresja 

  • interpretacja

  • pamięć 

    • kognitywna

    • semantyczna 

  • sens

  • tłumaczenie

  • transkodowanie

  • vouloir dire (intencja)

  • wiedza encyklopedyczna

  • zapasy poznawcze

INTERPRETACJA - analiza znaczenia, na podstawie wiedzy językowej i pozajęzykowej w celu wychwycenia sensu ( saisir le sens, grasp the meaning)


3 ETAPY TŁUMACZENIA: 

  1. zrozumienie sensu: odczytanie, analiza znaczenia znaków językowych na podstawie wiedzy językowej, pozajęzykowej, pamięci, sytuacji pragmatycznej (zapasy kognitywne) 

→ 3 momenty: przed, w trakcie, po 

  1. dewerbalizacja: wyłapanie sensu abstrahując od formy dźwiękowej, ogarnięcie, zapamiętanie sensu w oderwaniu od j1, rozumienie i zapamiętanie dzięki procesowi kognitywnemu i pamięci kognitywnej (zapasy kognitywne) 

→ pozwala na przeformułowanie sensu w j2

UCHWYCENIE SENSU - centralny element procesu przekładu. zaczyna się od zrozumienia, konkretyzuje się w formie dewerbalizacji. to co pozostaje w pamięci tłumacza, to nie ciąg dźwięków czy znaków graficznych, które składają się na jednostki wyższego rzędu), lecz wypadkowa wielu czynników, których współistnienie w tekście składa się na jego sens. kiedy sens jest jasny następuje reekspresja

  1. reekspresja: przekazanie zrozumianego sensu za pomocą środków językowych właściwych j2, ponowne wyrażenie sensu 

ANTYCYPACJA: 

  • językowa, werbalna, semantyczna: 

Dabei darf nichts unter den Teppich … [Gehert werden] → Zamiatać pod… 

  • kognitywna: 

Es herrsechen da und dort Zweifel, ob die Politiker in ihrem Denken und Handeln auch immer des Wohl [ des Staates un seiner Burger im Sinn haben ] 

krytyka: relatywizm w odbiorze znaczenia / etapy tłumaczenia - niepodzielność i równoczesność procesu tłumaczenia / dewerbalizacja: rezygnacja z wieloznaczności 

SENS - odbiór informacji, percepcja: mechanizmy uwagi (pamięć krótkotrwała i długotrwała, antycypacja, rozumienie sensu / informacja, efekty sensu, intencja, konotacje, el. implicite (na poziomie języka, tj. synekdocha i na poziomie dyskursu, tj. presupozycje i niedomówienia)


Rodzaje pamięci: 

  • sensoryczna (akustyczna, fonemiczna) - ultrakrótka

  • krótkotrwała - operacyjna

  • długotrwała

SENS - inwariant w tłumaczeniu, „synteza niewerbalna, ustalenie poznawcze w oparciu o wszystkie elementy jęz. i niejęz., biorące udział w tym procesie.

sens to: 

  • element nierozerwalnie związany z komunikowaniem i stanowiący obiekt procesu rozumienia

  • synteza formuły językowej i wszystkich innych czynników niejęzykowych procesu tłumaczenia

  • zjawisko dynamiczne i związane z kontekstem, mogące zrealizować się jedynie w danym dyskursie.