Notatki: Podatek od nieruchomości, PCC, spadki i darowizny

Podatek od nieruchomości

• Charakter podatku

– Podatek lokalny zasilający budżet gminy, obejmujący grunty, budynki i budowle związane z działalnością gospodarczą lub celami mieszkalnymi. Opodatkowany jest fakt posiadania.

• Podmioty zobowiązane

– Właściciel, użytkownik wieczysty gruntu, posiadacz samoistny, a w szczególnych przypadkach posiadacz zależny Skarbu Państwa/JST.

• Powstanie obowiązku podatkowego

– Od $1$. dnia miesiąca po nabyciu tytułu prawnego/posiadania; dla budynków/budowli od $1$ stycznia roku następującego po zakończeniu budowy lub rozpoczęciu użytkowania.

• Obowiązki informacyjne

– Adresatem jest wójt/burmistrz/prezydent miasta. Osoby fizyczne składają informację o nieruchomościach w ciągu $14$ dni; osoby prawne/jednostki organizacyjne składają deklarację DN-1 do $31$ stycznia roku podatkowego (lub $14$ dni od zdarzenia).

• Zwolnienia

– Ustawowe obejmują budynki gospodarcze związane z działalnością leśną, rybacką, rolniczą oraz obiekty służb dyplomatycznych. Gminy mogą wprowadzać zwolnienia fakultatywne (np. zabytki, obiekty sportowe).

• Terminy i sposób zapłaty

– Osoby fizyczne płacą w $4$ ratach ($15$.III, $15$.V, $15$.IX, $15$.XI); osoby prawne w ratach miesięcznych do $15$. każdego miesiąca (za styczeń do $31$.I). Płatność na rachunek gminy.

Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC)

• Istota

– Podatek od dokumentów, dotyczący czynności nieobjętych VAT (np. sprzedaż rzeczy używanych, pożyczki prywatne, umowy spółki).

• Czynności objęte

– Sprzedaż/zamiana rzeczy/praw majątkowych, pożyczki, darowizny (część), dożywocie, dział spadku, zniesienie współwłasności, depozyt nieprawidłowy, umowa spółki, ustanowienie hipoteki, odpłatne użytkowanie/służebność.

• Podmiot opodatkowania

– Sprzedaż → kupujący; pożyczka → pożyczkobiorca; umowa spółki → wspólnicy/spółka.

• Stawki

– Sprzedaż/zamiana rzeczy: $2\%$. Prawa majątkowe: $1\%$. Hipoteka: $0{,}1\%$ lub $19\ \text{zł}$. Umowa spółki: $0{,}5\%$.

• Obowiązek i procedura

– Powstaje z chwilą zawarcia/zmiany umowy (pożyczka: wypłata). Termin zapłaty i złożenia deklaracji PCC-3 wynosi $14$ dni (chyba że pobiera notariusz). Od $1$ stycznia $2024$ wprowadzono dodatkową stawkę $6\%$ dla zakupu co najmniej sześciu lokali mieszkalnych objętych VAT (za szósty i kolejne).

Podatek od spadków i darowizn (SD)

• Przedmiot opodatkowania

– Nabycie przez osoby fizyczne rzeczy/praw w Polsce z tytułu dziedziczenia, darowizny, zasiedzenia, nieodpłatnego zniesienia współwłasności, zachowku, nieodpłatnej renty/użytkowania/służebności.

• Grupy podatkowe i kwoty wolne

– Podzielone na I, II, III grupę (oraz Grupę 0 dla najbliższej rodziny). Kwoty wolne: I grupa: $36\ 120\ \text{zł}$; II grupa: $27\ 090\ \text{zł}$; III grupa: $5\ 733\ \text{zł}$. Darowizny/spadki od jednego zbywcy z ostatnich 5 lat są agregowane.

• Zwolnienie grupy $0$

– Małżonek, zstępni, wstępni, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha są w pełni zwolnieni pod warunkiem zgłoszenia SD-Z2 w ciągu $6$ miesięcy od obowiązku/prawomocnego postanowienia o spadku.

• Skale podatkowe

– Progresywne stawki (od $3\%$ do $20\%$) od nadwyżki ponad kwotę wolną, zależne od grupy.

• Formularze i terminy

– SD-Z2 dla grupy $0$ (warunek zwolnienia); SD-3 dla grup I-III (US wylicza podatek). Termin: $1$ miesiąc od powstania obowiązku (jeśli brak zwolnienia).

Zbiorcze porównanie i kontekst egzaminacyjny

• Podatek od nieruchomości jest podatkiem gminnym, natomiast PCC i SD są podatkami państwowymi.

• Przedmiotem jest odpowiednio: posiadanie nieruchomości, czynność prawna, przyrost majątku ex lege/z darowizny.

• Wyróżnia się deklaracje: DN-1/informacja (nieruchomości), PCC-3 (PCC), SD-3/SD-Z2 (SD). Płatności kierowane są na rachunek gminy (nieruchomości) lub US (PCC/SD), z wyjątkiem PCC pobieranego przez notariusza.