Filo:H3Lichaam en Geest

Lichaam en Geest

Brein en Hoger Bewustzijn

• Hoger bewustzijn.

• De geest in de fles.

• De mechanische geest.

Dualisme

• Substantiedualisme/Interactionisme: De mens is een denkend ding en heeft een lichaam; de mens is dus geen lichaam, maar heeft een lichaam.

• René Descartes:

  • Lichaam vs. Geest.

  • Lichaam = Materieel en Uitgestrekt = resextensa= Functioneert volgens mechanica.

  • Geest = Denkend ding, in gedachten = rescognitans= Niet fysiek, maar geestelijk.

  • Lichaam en geest zijn verschillende substanties die elk op hun eigen manier bestaan.

  • Verhouding tussen beiden: Hoe reageert ons lichaam met onze geest?

• Naturalistisch dualisme:

  • David Chalmers: Net als Descartes: Lichaam en geest zijn 2 aparte substanties.

  • Wat is bewustzijn? Bestaat bewustzijn zonder hersenen? Hebben dieren of andere wezens een bewustzijn?

  • Bewustzijn is niet te herleiden tot fysische processen en dus fundamenteel.

  • Bewustzijn maakt deel uit van de natuur (Zombie-effect).

Monisme

• Is onze geest = brein?

• Materialisme/Fysicalisme:

  • Julien De La Mettrie (grondlegger): Geest is afhankelijk van materie (vb: hallucineren tijdens koorts).

  • Alles wat bestaat heeft fysische/materiële basis.

  • Fysieke en geestelijke functies (ook het bewustzijn, redenering, emoties) komen tot stand door materiële processen in ons lichaam.

  • Er is dus geen immateriële ziel/geestelijke ‘iets’ nodig om gedachten, … te verklaren.

  • Bewustzijn staat dus niet los van ons lichaam.

Reductionisme

• Stroming binnen fysicalisme/materialisme.

• Geest heeft fysische basis in de hersenen, maar ook dat complexe mentale fenomenen zijn te verklaren door ze te herleiden tot hersenprocessen (erfelijke ziektes, verslavingen, geheugen, religie zijn dus hersenprocessen).

• Dick Swaab: Geest is een hersenactiviteit.

• Er bestaat geen ziel (leven na de dood?).

Denkende PC’s: Is AI een bewustzijn?

• Binnen computerwetenschappen kunnen menselijke hersenstructuren worden nagebootst.

• Sterke A.I.: Voorspelt dat PC’s ontwikkeld worden dat ze zelfstandig kunnen denken en dus bewust zijn.

• Zwakke A.I.: Voorspelt dat PC’s toenemen in capaciteit, maar afhankelijk van programmeurs.

• Markus Gabriel

• John Searle

Designerbrein

• Binnen computerwetenschappen kunnen menselijke hersenstructuren worden verbeterd.

• Bioconservatisme: Aanpassen brein ifv ziektes.

• Transhumanisme: Aanpassen brein ifv gebreken en optimalisatie (bv sport, intelligentie, …).

Niet-Reductionistisch Fysicalisme

• Er is verband tussen mentale toestand en hersenproces (zoals reductionisme), maar geest is niet slechts een hersenproces (tegen reductionisme).

• Bewustzijn is nodig om mentale ervaringen te kunnen hebben. (bv: kleuren).

• Thomas Nagel

• Frank Cameron Jackson

De Ervarende Mens

• Is onze geest = brein?

Fenomenologie

• Edmund Husserl:

  • Holistische filosofie – Fenomenologie = Richt zich op subjectieve ervaring en bewustzijn.

  • Om een gedetailleerde beschrijving te geven van onze ervaringen (afh. van percepties, verhouding perspectief, tijd, …).

  • Kenmerkt: Intentionaliteit van het bewustzijn = Dit is het idee dat bewustzijn altijd gericht is op ‘iets’. Bijvoorbeeld, wanneer je denkt aan een appel, is jouw bewustzijn gericht op die appel, zelfs als je die niet fysiek hebt.

  • Welke rol spelen zintuigen dus in onze ervaring? Smaakt ons eten hetzelfde als we niet zien?

• Maurice Merleau-Ponty:

  • Holistische filosofie – Fenomenologie = Een van de kernideeën is de fenomenologie van het lichaam. Hij benadrukte de rol van het lichaam in het ervaren van de wereld.

    1. Fenomenale lichaam ‘lijf’: Het lichaam zoals het ervaren wordt in de waarneming en interactie met de wereld. Het is de bron van onze zintuiglijke ervaringen en onze aanwezigheid in de wereld.

    2. Objectieve lichaam: Het lichaam zoals het wordt gezien en geanalyseerd door buitenstaanders, bijvoorbeeld in medische of wetenschappelijke termen. Het is een object in de wereld, los van subjectieve ervaring.

• Gestalttheorie: Heeft invloed gehad synesthesie om contextgevoelige ervaringen tot een waarneming te leiden.

• Bv: Stencil Esthetica

Hoger Bewustzijn

Hersenprocessen van Hogere Orde

• Wat is ons ‘hoger bewustzijn’?

• We reageren verschillend afhankelijk van onze ‘mood’.

  • Agressief, boos, kwaad, direct, … = Bij veel prikkels en onrust.

  • Rustig, lief, zacht, … = Bij weinig prikkels en rust.

Bewustzijn bij Dieren

• Hebben dieren een (zelf)bewustzijn? Kunnen ze pijn voelen? Kunnen ze verliefd zijn?

• Kennen ze verlies?

• Voelen ze zich moeder als ze een jong krijgen?

• Kunnen ze zich eenzaam voelen? Kunnen ze denken?

• Hebben dieren een bewustzijn volgens jou? Wat maakt dan het verschil tussen een huisdier en een eetdier?

• Moeten we met andere woorden rekening houden met het welzijn van dieren in onze maatschappij?

• Steeds meer aanhangers voor rechten van de dieren omdat ze wél een bewustzijn hebben!

• Dierenrechtenorganisaties

• Wetten tegen het dragen van bont

• Grotendeelse sluiting dolfinaria

• Deels verbod van dieren op kermissen/circussen

• Deels verbod op testen van make-up, … op dieren

• Dierentuinen met strenge regels en plichten voor dieren

• Beperking op voedselverspilling.

Dromen

• Merkwaardige bewustzijnsactiviteit.

• Zijn dromen bedrog?

• Slapen – Dromen – Waken

• Dromen als inspiratiebron voor wetenschappers (= hersenproces waarbij creativiteit gestimuleerd wordt en we beter probleemoplossend kunnen denken) én filosofen (=interactie brein en bewustzijn? Zijn hallucinaties, fantasieën, illusies bedrog? Zijn emoties zijn dromen even intens als tijdens het waken?

• Gelaagd bewustzijn indien we dromen kunnen verbinden met het waken

• Henri Bergson:

  • Dromen zijn een aspect van normale wakende bewustzijn (want ‘wakker’ zijn we meer alert en dus gericht op onszelf)

  • La Durée = De ware duur

    • Le Temps = Obj. meetbare tijd

      • Meetbaar in sub. ervaringen.

      • Meetbaar in eenheid (uren).

      • Door bewustzijn en innerlijk.

      • Vloeiend en continu.

      • Beleefde tijd.

    • = Vast en statisch

      • Door wetenschap

      • Objectieve tijd

Bijna-Dood Ervaringen

• Licht aan het einde van de tunnel.

• Bijna dood ervaringen