T10

Ses, akciğerlerden gelen havanın ses yolunda oluşturduğu titreşimdir.
Dilin en küçük parçası ses, gırtlak, boğaz, ağız, geniz, burun boşluğundan oluşan ses yolundan çıkar.
Seslerin ortak ve kendine özgü olanları bulunur.
Ses bilgisi (fonoloji), bir dilin ses varlığını inceler.
Türk alfabesinde 29 harf vardır: 8 ünlü (a, e, ı, i, o, ö, u, ü) ve 21 ünsüz (b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z).
Dil bilgisi terminolojisinde çeviri yazı alfabesi, bir dilin tüm seslerini göstermek için kullanılır.
Türkçenin resmi alfabesi Latin, Kiril ve Arap alfabesidir.

Türkçede sesler iki ana gruba ayrılır: ünlüler ve ünsüzler.
Ünlüler: a, e, ı, i, o, ö, u, ü.
- 1a. Dilin durumuna göre: kalın (a, ı, o, u) ve ince (e, i, ö, ü) ünlüler.
- 1b. Dudakların durumu: yuvarlak (o, ö, u, ü) ve düz (a, e, ı, i) ünlüler.
- 1c. Ağzın açıklığı: geniş (a, e, o, ö) ve dar (ı, i, u, ü) ünlüler.
Ünsüzler: b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z.
- 2a. Ses tellerinin titreşimine göre: yumuşak (b, c, d, g, … ) ve sert (ç, f, h, k, … ) ünsüzler.
- 2b. Çıkış yerlerine göre (dudak, diş, damağa göre sınıflama).
- 2c. Temas derecelerine göre (süreksiz ve sürekli ünsüzler).

Ses türemesi: Kelimede bulunmayan seslerin sonradan ortaya çıkması.
- Ünlü ve ünsüz türemesi.
Ses düşmesi: Bir sesin kaybolması.
- Ünlü ve ünsüz düşmesi.
Hece düşmesi: Ses bakımından benzer iki heceden birinin düşmesi.
Benzeşme: Seslerin birbirini etkilemesi.
Benzeşmesizlik: Bir sesin başka bir sese dönüşmesi.
Ünlü birleşmesi: Ünlü ile biten kelimelerin yan yana kullanılması.
Ünlü daralması: Geniş ünlünün dar ünlüye dönüşmesi.
Tonlulaşma ve yumuşama: İki ünlü arasında tonsuz ünsüzlerin tonlu hale gelmesi.
Göçüşme: Seslerin yer değiştirmesi.
Ünsüz ikizleşmesi: Bir ünsüzün iki kez söylenmesi.