Kabihasnang Romano
^^HEOGRAPIYA NG ROMA
- ^^Ang sibilisasyong romano ay nagsimula sa makitid at hugis botang tangway ng italya
- Ang roma ay napapaligiran rin ng dagat Mediterranean
- Nasa gitna ng italya kaya ito ay naging sentro ng kalakalan sa buong italya.
- Unang hari ng Roma: Augustus Caesar
\ Nang nasakop ng roma an**g silangang mediterranean noong ika-2 siglo**, nadagdagan ang kulturang Romano ng kulturang **Griyego**. Sapagkat ang mga **Romanong Heneral** ay nagdala ng iba’t - ibang **aklat** at **gawaing sining** mula sa Gresya patungong Roma. **Nasanib nang husto ang mga kulturang Griyego at Romano** kaya namulaklak ang “Greco-Romano”.
\
^^MGA KONTRIBUSYON / PAMANA
^^I. Pagbabatas
- Pinakamalaking naging kontribusyon ng mga Romano sa kanluraning sibilisasyon, sapagkat ang mga batas na naitaguyod sa roma ay naging basihan at hango din sa mga batas ng iba’t ibang bansa katulad ng Italya, Espanya, Pransiya, at Latin Amerika.
- Naniniwala ang mga Romano na ang batas ay dapat na hinango batay sa prinsipyo ng Katwiran at Hustisya kung saan ang isang tao ay nakasuhan, siya ay mayroong karapatan na mangatwiran o konbinsihin na siya ay hindi guilty. Nagbibigay ito ng pagkakataon upang sabihin at ipaglaban ang kaniyang side dahil ang ibang tao ay nabiktima lamang ng justice system. Sa kabilang palad, mabibigyan ng hustisya ang mga nabiktima ng kinasuhan.
LAW OF THE 12 TABLES
- Dito nakasaad ang mga karapatan ng mga mamayan at mga pamamaraan ayon sa batas
\ II. Panitikan
Sa panahon ni Haring Augustus, namulaklak ang “Greco-Romanong” Literatura.
Virgil
- Sa hiling ni Augustus, siya ay gumawa ng epikong patula na tawag “AENEID” at ito ay naging obra maestra niya.
Horace
- Kaibigan nina Virgil at Augustus
- Sumulat tungkol sa sakim(greed) ng tao na nagiging sanhi ng tunggalian.
- Naniniwala na hindi magandang gawin ang tao na mamuhay nang marangya, ang mga tao ay dapat mamuhay ng simple at naayon lamang sa kinakailangan.
Livy
- Romanong Historyador
- Nagsulat tungkol kay Aenas sa aklat niyang tawag “KASAYSAYAN NG ROMA”
Ovid
- ang manunulat na nagbigay diin sa Romansa, yaman at masarap na pamumuhay ng mga mayayaman
Cicero
- “Ama ng talumpatian at oratoryong Romano”
\ III. Agham at Matematika
dalawa sa mga natatanging siyentipiko sa panahon ng kulturang Greco-Romano ay sina Galen at Ptolemy. Parehong nabuhay noong ika-2 siglo AD.
A. Galen of Pergamon
- Isang griyego ngunit ang mga teoryang pinag-aaralan ay hango sa medisinang Romano.
- Upang pag-aralan ang anotomiya ng tao, pinag-aralan muna niya ang anatomiya ng mga hayop. Bagamat hindi naging perpekto ang kaniyang mga nakita, naging basehan ito ng mga makabagong kaalaman sa medisina sa kanluran.
\ B. Ptolemy
- Isang mahusay na matematisyan , heograper at astronomer na nagtrabaho sa Alexandria, Ehipto.
- Gumawa ng aklat patungkol sa kaalaman ng tao tungkol sa astronomiya at heograpiya na tinatawag ‘ALGAMEST’ na mayroong 13 volumes.
- Maraming naging katanungan si Ptolemy sa mga batayan ng mga astronomo upang mahulaan ang kilos ng mga planeta ng mas may katiyakan.
\ IV. ARKITEKTURA
Mahusay rin na inhinyero ang mga Romano, karamihan sa mga gusaling ito ay ginawa para sa mga gawaing pampulitika at mga gawaing pangrelihiyon.
- Aqueduct - istruktura na nagdadala ng tubig sa malalayong lugar at lungsod
- Colosseum - Amphitheater na pinagdadausan ng mga labanan ng Gladiator at parusahan ng mga kriminal at bilanggo.
- Basilica - Naitayo ang mga gusaling pampubliko, templo, palaso, arena at mga pulungang pang asembliya.
4 MAJOR BASILICAS
a. **Archbasilica of St. John Lateran
**b. **St Peter’s Basilica** (Vatican city)
c. **St Paul / the hernic Outside the Walls** (outside of vatican city)
d. **Papal Basilica of St Mary Major** (for popes)
- Archs - ginagamit sa mga templo, aqueducts at mga gusali.
\ V. Libangan
- Gladiators - Karaniwang bihag, alipin o kriminal. Nakikipaglaban sila sa isa’t isa o kaya naman sa isang mabangis na hayop. Sila ay naglalaban sa Amphitheatre na colosseum.
\