ned sem 1

1 Dystopische verhalen

Dystopie = beeld van de toekomst zoals die er volgens de auteur zou uitzien

·       Totalitaire staat

·       Burgers door de overheid gecontroleerd (geen vrije wil)

·       Ondergang van wereldse koninkrijken

·       Iedereen is identiek, kunstuitingen en emoties zijn verboden

·       Mensen dienen als voedsel of orgaandonoren

·       Mensheid is (bijna) uitgestorven

·       Uniformiteit en gelijkvormigheid (perfecte samenleving)

·       Conditionering, hersenspoeling en DNA-manipulatie door de overheid

2 Taalverwantschap

= als de centrale of erfwoordenschat van 2 talen regelmatige overeenkomsten in klank en vorm vertoont

Valse vrienden = woorden die op een woord uit een andere taal lijken, maar niet dezelfde betekenis hebben (à verwarring, humoristisch effect)

Indo-Europese taalfamilie

Germaanse tak:

Romaanse tak:

Indo-Europees à Italisch à Latijn à Portugees, Spaans, Frans, Italiaans, Roemeens

Proto-Indo-Europees à Nederlands

1)      Voor 1000 v.C. (Indo-Europees)

Vastlegging woordaccent en verleden tijd van zwakke ww

2)      1000-200 v.C. (Indo-Europees)

De Germaanse klankverschuiving: Germaanse dialecten onderscheiden zich op gebied    van klanken

Vb dentis à tand, ager à akker

3)      Vanaf 476 (Oergermaans)

Germaans ‘verbrokkelt’ in Oost-, Noord- en West-Germaans, vooral door de vele volksverhuizingen en na de val van het West-Romeinse Rijk

4)      6^e E (West-Germaans)

Kustbewoners ontwikkelen ingweonismen (=Noordzeegermaans), vooral in het Engels en Fries

Vb key, kaai, sleutel, Schlüssel

5)      6^e – 8^e E

De Hoogduitse klankverschuiving: D splitst zich af van  N/E op gebied van klanken

Vb p à pf/f, k à ch, t à s/z/tz

Evolutie van het Nederlands

Oudnederlands (700-1150)

·       Oudste teksten

·       Taalkundige veranderingen

Middelnederlands (1150-1500)

·       Middelnederlandse teksten

·       Taalkundige veranderingen in de middeleeuwen

·       Ontstaan woordenboeken

·       Veel invloed van Latijn en Frans

·       Uitspraak, spelling, ww, woordvolgorde

Nieuwnederlands (vanaf 1500)

Algemeen beschaafd Nederlands

Algemeen Nederlands / standaardnederlands

4 Relaties in hedendaagse literatuur

·       Relatie in de maak

·       Relatie onder druk

·       Verboden relatie

·       Vader-dochterrelatie

·       Romantische relatie

·       Destructieve relatie

·       Grensoverschrijdende relatie

7 Mens en maatschappij

Framing

= overtuigingstechniek waarbij je kiest voor woorden en beelden die bij je ontvanger een heleboel associaties oproepen (beïnvloeden)

+ framing: De koeien mogen 120 dagen per jaar naar buiten

- framing: De koeien moeten 245 dagen in de stal blijven.

Column

·       Kort

·       In vaste rubriek gepubliceerd

·       Herkenbare en actuele onderwerpen uit de samenleving of het persoonlijke leven van de auteur

·       Persoonlijk, bevat de mening van de auteur, ik-vorm

·       Wil de lezer overtuigen, doen nadenken en amuseren

·       Overdrijving en humoristische ondertoon

Woke = het bewust zijn voor onrechtvaardigheid in de samenleving

Koepelterm = containerterm: een veelomvattende, overkoepelende term

Cancelcultuur = de massale intrekking van steun aan publieke figuren of beroemdheden die dingen hebben gedaan die vandaag de dag niet sociaal geaccepteerd zijn

Zakelijke teksten

Non-fictie = alle teksten die een realiteit uit heden of verleden beschrijven

(reisgidsen, documentaires, journalistieke proza, biografieën, historische werken …)

Narratieve non-fictie = als het vertellende karakter sterk aanwezig is

Hybride tekstsoort = een mix van 2 tekstsoorten

8 Het interview

Interviewstijlen

Directief = gerichte, gesloten vragen stellen

Non-directief = open vragen stellen, geïnterviewde stimuleren om te antwoorden zoals die dat zelf wil, doorvraagtechniek

Vraagsoorten

Gesloten vragen

= beperkt # antwoorden

·       Ja-neevragen

Eet je dat graag?

·       Of-ofvragen

Ga je liever nr de film of nr het theater?

·       Suggestieve vragen

Je vindt toch ook wel dat het niet zo verder kan?

·       Feiten vragen

Hoe laat is het ongeval gebeurd?

Open vragen

= meer ruimte geven aan de geïnterviewde (antwoorden in eigen woorden)

·       Als-vragen

Als dat gebeurt, wat gaan we dan doen?

·       Confrontatievragen

Je zegt dat je altijd op tijd komt, maar gisteren was je toch te laat?

·       Opinievragen

Welke muziek vind je leuk?

·       Intentievragen

Wat wil je hiermee bereiken?

·       Motivatievragen

Waarom wil je hier komen werken?

·       Begripsvragen

Wat weet je over slowfood?

·       Visievragen

Hoe zie jij de toekomst van de EU?

·       Plus-minvragen

Wat zijn de sterke en zwakke punten?

·       Emotievragen

Hoe voel je je daar bij?

Interviewsoorten

·       Informatief interview

= gesprek met een deskundige omdat je opzoek bent nr specifieke informatie over een onderwerp

·       Portretterend interview / humaninterestinterview

= een portret schetsen vd geïnterviewde (leven en ervaringen staan centraal)

·       Kritisch / confronterend interview

= weten wrm de geïnterviewde iets gedaan of beslist heeft

10 Hedendaags toneel

Ten oorlog

·       Bewerking van Shakespeares koningsdrama’s door Tom Lanoye

·       Theatergedicht over oorlog, macht en de strijd om te overleven

·       Universele tijdloze conflicten ( conflict ts generaties, geliefden, met zichzelf)

Inhoud (3 afleveringen, 10u):

1.      Het langzaam uiteenvallen vd familie door de generatiekloof en betwiste bloedbanden

2.      Vrouw betreedt het strijdperk en wordt mee een bepalende factor in het machtsspel

3.      Het individu komt op de voorgrond, in strijd met zichzelf (resultaat: zelfvernietiging)

Oustfaust

·       Hedendaagse versie van Faust – Johann Wolfgang von Goethe door Tom Lanoye

·       Grote vragen van het leven staan centraal

·       Aanklacht tg de moderne tijd (gebrek aan echtheid)

Inhoud:

·       Arts-wetenschapper Faust geeft zich over aan het leven, wil leren genieten

·       Ontmoet Mafisto in nachtclub

Mefisto for ever

·       Bewerking van Mephisto – Klaus Mann door Tom Lanoye

·       Mann bewerkte Faust van von Goethe

Inhoud:

·       Vlaamse collaboratie tijdens WOII

·       Collaborateur = Faust die een pact sluit met de duivel/bezetter

·       De duivel = minister van cultuur (bemoeit zich tijdens WOII met de artistieke keuzen van een theatergezelschap)

Theatertekens:

Dramatiek van 1970 tot heden:

·       Onderwerpen in het moderne theater = zeer divers

à Musical, danstheater, stand-upcomedy > het eigenlijke toneel

·       Postdramatisch theater

à visualiteit, gelijktijdigheid, maatschappelijke betrokkenheid

·       Logische samenhang in een toneelstuk = vervangen door willekeurige afwisseling van fragmenten

·       Literaire teksttradite < theater van beelden

·       Muziek en ruimte !!

·       Tekst domineert x

·       Ervaringstheater

·       Minder verhalen, meer werkelijkheid (maatschappelijke gebeurtenissen)

Taalredactie

Het voornaamwoordelijk bijwoord

= bw van plaats + voorzetsel

Spelling bepaald door zinsstructuur:

Oorspronkelijke vz + naamwoord = vormen 1 zinsdeel à vnw bw aan elkaar geschreven

vb ze klom op de ladder en is daarvanaf gevallen (daarvanaf = van die ladder)

      hij sportte veel en viel daarvan af (af à afvallen)

Naamwoordstijl

= te veel zn op plaatsen waar ook een vervoegd ww zou kunnen staan

vb het streven nr het verhogen van de klantentevredenheid blijft een speerpunt van Ikea

    à Ikea blijft streven nr een hogere klantentevredenheid

Passivitis

= te veel passieve zinnen gebruiken

vb er wordt alles aan gedaan zodat het pakketje op tijd geleverd wordt

   à we doen er alles aan om het pakketje op tijd te leveren

Taalintensivering

= mening / houding vd zender sterker weergeven

à bn, bw, samenstellingen (vb poedelnaakt), beeldspraak, …

Academische taal