Untitled
Inleiding
- Goeiemorgen! Vandaag gaan we het hebben over distributie en metabolisme van geneesmiddelen.
- Hoofddoel is om te begrijpen hoe geneesmiddelen zich in het lichaam verspreiden en gemetaboliseerd worden.
Distributie van Geneesmiddelen
Definities
- Distributie is de reversibele beweging van geneesmiddelen tussen bloed of plasma en perifere weefsels.
- Belangrijk: De beweging is reversibel, wat betekent dat geneesmiddelen van het bloed naar de weefsels migreren en omgekeerd.
Sleutelelementen van weefseldistributie:
- Permeabiliteit
- Doorbloeding van de weefsels
- Eiwit- en weefselbinding
Schijnbaar verdelingsvolume
- Dit is een belangrijke farmacokinetische parameter die distributie naar de weefsels vertegenwoordigt.
Factoren die de distributie beïnvloeden:
- Bloedperfusie: Hoe meer bloed een orgaan ontvangt, hoe sneller geneesmiddelen naar dat orgaan distribueren.
- Membraanpermeabiliteit: Sommige geneesmiddelen passeren membranen gemakkelijker dan andere.
Compartimenten
- Er zijn verschillende compartimenten
- Perifeer compartiment: Weefsels die goed doorbloed zijn (lever, nier, hersenen) en waar geneesmiddelen snel naartoe gaan.
- Diep-perifeer compartiment: Minder goed doorbloed zoals vet en botten, waar de distributie langzamer is.
Voorbeelden van Geneesmiddelen
- Zure geneesmiddelen hebben vaak minder weefseldistributie vanwege ionisatie en hoge plasma-eiwitbinding.
- Basisgeneesmiddelen daarentegen, met lagere ionisatie, kunnen gemakkelijker naar de weefsels verspreiden.
Distributiesnelheid
- Twee belangrijke situaties
- Perfusie-gelimiteerde distributie
- Distributie wordt bepaald door de bloedflow.
- Membraan-gelimiteerde distributie
- Distributie wordt beïnvloed door membrane-eigenschappen, zoals bij bloed-hersenbarrière.
Applicatie van Distributiesnelheid
- Effecten van geneesmiddelen zoals diazepam en dioxine laten zien hoe distributiesnelheid het effect van een geneesmiddel kan beïnvloeden.
Metabolisme van Geneesmiddelen
Definitie van metabolisme
- Chemisch omzetten van vreemde substanties naar meer wateroplosbare vormen voor uitscheiding via urine of gal.
Belang van metabolisme
- De lever is de belangrijkste plaats voor metabolisme, maar andere organen zoals de nieren en longen spelen ook een rol.
Fasen van Metabolisme
- Fase 1 reacties
- Oxidatie, reductie, hydroxillatie, worden door enzymen (zoals CYP) uitgevoerd.
- Fase 2 reacties
- Conjugatie van geneesmiddelen met een wateroplosbare groep, voor een grotere toename in wateroplosbaarheid.
Voorbeelden van Metabolisme
- Risperidone wordt omgezet in het actieve metaboliet paliperidone.
- Acetylsalicylzuur wordt omgezet in salicylzuur, dat ook actief is.
CYP Enzymen
- Belang van CYP enzymen
- CYP enzymen zijn cruciaal voor het metabolisme van een groot aantal geneesmiddelen in de lever en andere weefsels.
- Variabiliteit tussen individuen door genetische polymorfismen bij CYP enzymen beïnvloedt de metabolische snelheid.
Genetisch Polymorfisme
- Onderverdeling in metabolisatoren:
- Extensive metabolizers: Normale capaciteit.
- Poor metabolizers: Lager metabolisme door mutaties.
- Ultra rapid metabolizers: Hoge activiteit door extra genetische kopieën.
Implicaties van Metabolisme
Voorbeeld: Codine die via CYP2D6 wordt omgezet naar morfine; verschillen in enzymactiviteit kunnen therapieën beïnvloeden (toxisch bij ultra rapid metabolizers, minder effect bij poor metabolizers).
Belang van eiwitbinding
- Geneesmiddelen zijn vaak gebonden aan plasma-eiwitten, wat de mate van distributie naar weefsels beïnvloedt.
Conclusie
- Kenmerken van distributie en metabolisme van geneesmiddelen zijn cruciaal voor het begrijpen van hun werking in het lichaam.
- Factoren zoals bloeddoorstroming, membraanpermeabiliteit en eiwitbinding spelen een belangrijke rol in de farmacokinetiek.