bestuursrecht deel 1

Bestuurs- en Staatsrecht
1.1 Wetgeving, uitvoering en rechtspraak

  • De kandidaat beschrijft op centraal en decentraal niveau welke organen belast zijn met de drie onderdelen van de trias politica (wetgeving, uitvoering (bestuur) en rechtspraak).

Inleiding – voorkennis activeren

Opdracht 1

  1. Teken een driehoek op een A4-papier dat je krijgt uitgedeeld van je docent.

  2. Zoek naar de pagina in je boek waarin de trias politica is geschetst in een schema.

  3. Maak je driehoek compleet door de drie machten te benoemen. Noteer tenslotte bij elke macht welke overheidsorganen hieronder vallen. Maak een foto en lever het in op Canvas.

Staatsrecht

  • De organisatie van de Nederlandse overheid. Beschrijft o.a.:

    • Wat de rol is van de ministers;

    • Wat de rol is van de Eerste en Tweede Kamer;

    • Wat de rol is van de burgemeester;

    • Hoe wetten tot stand komen;

    • Wanneer er verkiezingen worden gehouden;

    • De rechten van burgers in ons land. Vastgelegd in De Grondwet.

Trias Politica

  • De scheiding van machten:

    • Rechterlijke macht

    • Uitvoerende macht

    • Wetgevende macht

Wetgevende macht

  • Bestaat uit:

    • Regering (Eerste en Tweede Kamer)

    • Maakt de wetten

    • Uitvoerende macht

    • Bestuurt het land

    • Zorgt ervoor dat wetten wet- en regelgeving worden toegepast en nageleefd

    • Rechters en het Openbaar Ministerie

    • Uitspraak bij geschillen

    • Controleert uitvoering

De trias politica en de overheidsorganen

  1. Wetgevende macht:

    • Niveau: Centraal en decentraal

    • Organen: Parlementsleden, ministers

  2. Uitvoerende macht:

    • Niveau: Centraal en decentraal

    • Organen: Burgemeesters, regeringen

  3. Rechtsprekende macht:

    • Niveau: Centraal en decentraal

    • Organen: Rechters, rechtbanken

1.2 Het Rijk, de Provincie en de Gemeente

Algemene informatie

  • In de studiewijzer vind je alle info, de planning en de examentermen.

  • Benodigdheden:

    • Boek bestuurs- en staatsrecht

    • Licentie boek bestuurs- en staatsrecht

    • Wettenbundel MBO 2023/2024

    • Laptop, schrift en pen

    • Canvas

  • Examen vindt in mei plaats.

Programma

1) Algemene informatie
2) Inleiding + opdracht
3) Uitleg
4) Opdracht
5) Evaluatie

Lesdoel

  • De kandidaat bepaalt voor een orgaan onder welke bestuurslaag (rijk, provincie, gemeente) dit valt.

Inleiding – voorkennis activeren

Opdracht 1

  1. Bekijk nogmaals het filmpje onder het kopje ‘voor de les’.

  2. Maak in Word een schema waarin je kopjes maakt van de bestuurslagen (het Rijk, de Provincie en de Gemeente). Onder de kopjes zet je de juiste organen neer. Je kunt ook gebruik maken van je boek.

  3. Lever het in op Canvas.

Organen van een rechtspersoon

  • De rechtspersonen die krachtens publiekrecht zijn ingesteld zijn: Het Rijk, de Provincie, en de Gemeente. Deze rechtspersonen zijn niet van vlees en bloed, waardoor zij geen besluiten kunnen nemen. De genoemde rechtspersonen kunnen alleen via hun organen handelen.

Relevante wetten voor organen

  1. De organen van het Rijk:

    • Artikel 42 GW, Artikel 44 GW, Artikel 45 GW, Artikel 46 GW, en Artikel 125 GW.

  2. De organen van de Provincie:

    • Artikel 6 PW.

  3. De organen van de Gemeente:

    • Artikel 6 Gemw.

1.3 (Semi)overheidsinstantie

Algemene informatie

  • In de studiewijzer vind je alle info, de planning en de examentermen.

  • Benodigdheden:

    • Boek bestuurs- en staatsrecht

    • Licentie boek bestuurs- en staatsrecht

    • Wettenbundel MBO 2024/2025

    • Laptop, schrift en pen

    • Canvas

  • Examen vindt in januari plaats.

Programma

1) Algemene informatie
2) Inleiding + opdracht
3) Uitleg
4) Opdracht
5) Evaluatie

Lesdoel

  • De kandidaat beschrijft welke (semi)overheidsinstantie belast is met de uitvoering van wetgeving of het treffen van een voorziening op een bepaald beleidsterrein.

  • Voorbeelden van instanties:

    • Werknemersverzekeringen (UWV)

    • Volksverzekeringen (SVB)

    • Toeslagen (Belastingdienst)

    • Studiefinanciering (DUO)

    • Jeugdhulp en WMO (gemeente)

    • Volkshuisvesting (woningbouwcorporaties)

    • Ondernemersklimaat (KvK)

    • Vreemdelingenbeleid (IND)

    • Rijvaardigheid (CBR)

    • Voorkomen/verminderen crimineel gedrag (reclassering)

    • Klachten overheidshandelen (ombudsman)

Inleiding - voorkennis activeren

Opdracht 1

  1. Je krijgt een post-it van de docent.

  2. Welke (semi)overheidsinstantie ken jijzelf al? Schrijf dit op de post-it. Schrijf ook op wat deze instantie volgens jou doet.

  3. Plak het op het bord. De docent neemt de post-it’s door.

Taakomschrijving van UWV

  • UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen) voert de wettelijke werknemersverzekeringen uit. Voorbeelden zijn WW, WAO, WIA, en Wajong.

  • Werkgevers kunnen bij UWV terecht voor personeelsbemiddeling en informatie over de arbeidsmarkt.

  • UWV verleent ontslag- en tewerkstellingsvergunningen aan werkgevers.

  • Werkzoekenden kunnen bij UWV terecht om werk te vinden of om vragen te stellen over hun uitkering.

  • Een WW-uitkering kan aangevraagd worden via Mijn UWV. Bijstandsuitkeringen worden beoordeeld door de gemeente.

Taakomschrijving van SVB

  • SVB (Sociale Verzekeringsbank) voert sociale verzekeringen uit, zoals AOW, kinderbijslag of het Persoonsgebonden budget (PGB).

Taakomschrijving van Belastingdienst

  • De Belastingdienst int belasting namens de Rijksoverheid, bijvoorbeeld inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting en motorrijtuigenbelasting.

  • De Belastingdienst heeft speciale bevoegdheden, zoals het doen van loonvorderingen.

Taakomschrijving van DUO

  • DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs) voert onderwijswetten en -regelingen uit in opdracht van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Wet inburgering in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Taakomschrijving van gemeenten

  • De gemeente heeft diverse taken, maar niet alles wordt zelf gedaan. Bij het ophalen van huisvuil of aanleggen van straten, wordt vaak met particuliere bedrijven samengewerkt.

  • De gemeente verleent ook Jeugdhulp en WMO-voorzieningen.

Taakomschrijving van woningbouwcorporaties

  • Woningcorporaties bouwen, verhuren en onderhouden sociale huurwoningen zonder winstoogmerk.

  • Er zijn ruim 300 woningcorporaties die samen verantwoordelijk zijn voor zo’n 2,4 miljoen huurwoningen, met meer dan 25.000 werknemers.

Taakomschrijving van KVK (Kamer van Koophandel)

  • KVK stimuleert het ondernemersklimaat in Nederland met overheidsmaatregelen die de bereidheid van bedrijven om te investeren beïnvloeden.

Taakomschrijving van IND

  • IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) beoordeelt alle verzoeken van mensen die in Nederland willen verblijven om asiel, werken, of studeren.

  • IND behandelt ook aanvragen van mensen die al langer in Nederland wonen en een Nederlandse nationaliteit wensen.

Taakomschrijving van CBR

  • CBR (Centraal Bureau Rijvaardigheid) evalueert rijvaardigheid en medische geschiktheid van bestuurders en professionals in de transportsector.

  • CBR draagt bij aan verkeersveiligheid in Nederland.

Taakomschrijving van reclassering

  • De reclassering adviseert rechters, officieren van justitie en gevangenisdirecteuren over verdachten en veroordeelden.

  • Ze zijn verantwoordelijk voor toezicht, gedragstraining en begeleiding tijdens werkstraffen.

Taakomschrijving van Ombudsman

  • De Nationale ombudsman is een onafhankelijke instantie die klachten behandelt over vrijwel alle overheidsinstanties.

  • Klachten kunnen betrekking hebben op verzoeken die traag worden behandeld, onvoldoende reacties op uitspraken van dergelijke verzoeken, of verkeerde toepassing van wettelijke voorschriften.