Bio 1.2. p180-182
De hormonale regie: hersenen, eierstok en baarmoeder
De vrouwelijke voortplanting is een gestructureerd proces, niet toevallig.
Menstruatiecyclus: een maandelijks terugkerend hormonale patroon.
Gemiddelde duur: 28 dagen, maar kan korter of langer zijn, regelmatig of onregelmatig; dit is normaal.
Sturing vindt plaats op drie niveaus die constant met elkaar communiceren:
De hersenen (hypothalamus en hypofyse)
De eierstokken
De baarmoeder
De hersenen: hypothalamus en hypofyse
De hypofyse heeft een centrale rol in de hormonale regulatie.
een klier net onder de hypothalamus
Produceert 2 sleutel-hormonen:
FSH (Follikelstimulerend Hormoon):
Stimuleert de rijping van follikels in de eierstok.
LH (Luteïniserend Hormoon):
Betrokken bij de ovulatie en zorgt ervoor dat na de ovulatie een geel lichaam (corpus luteum) ontstaat.
De hypothalamus, een klein maar cruciaal regelcentrum in de hersenen, geeft het startsein voor de cyclus.
Hormoon GnRH (Gonadotropin-Releasing Hormone) wordt in pulsen afgegeven.
GnRH bereikt de hypofyse, die onder de hypothalamus ligt.
De eierstokken: hormoonklieren én uitvoerders
De ovaria (eierstokken) produceren hormonen en voeren de signalen van de hersenen uit.
Onder invloed van FSH beginnen bepaalde follikels te groeien en verder te rijpen.
Follikelcellen rond de oöcyt produceren oestrogenen, vooral oestradiol.
Na de ovulatie transformeert de gebarsten follikel in het corpus luteum (gele lichaam).
Het corpus luteum produceert:
Progesteron (vooral)
oestrogeen en inhibine (beetje)
Eierstokken produceren ook een kleine hoeveelheid testosteron, wat belangrijk is voor libido en dient als grondstof voor de vorming van oestrogenen.
Twee belangrijke processen in de eierstokken:
Oögenese: de vorming en rijping van eicellen.
Productie van geslachtshormonen.
De baarmoeder: doelwit van oestrogeen en progesteron
Het baarmoederslijmvlies is de ontvanger van hormonale signalen.
Onder invloed van oestrogeen:
Groei en verdikking van het slijmvlies, toename van klieren en bloedvaten.
Onder invloed van progesteron:
Stabilisatie van het slijmvlies, rijk aan bloed en voedingsstoffen, bereiden voor innesteling van een bevruchte eicel.
Wanneer de hormoonniveaus, vooral progesteron, afnemen:
De opgebouwd baarmoederslijmvlies laag stort in en wordt afgestoten; dit is de menstruatie.
De baarmoeder reageert continu op de activiteiten van de eierstokken, terwijl de eierstokken op signalen van de hersenen reageren.
Positieve en negatieve feedback
De communicatie tussen de drie niveaus gebeurt via positieve en negatieve feedback.
Negatieve feedback:
Een hormoon remt de productie van andere hormonen.
Voorbeeld: bij hoge niveaus van oestrogeen en progesteron remmen deze hormonen de hypothalamus en hypofyse, wat leidt tot lagere afscheiding van GnRH, FSH, en LH.
Positieve feedback:
Een hormoon stimuleert de productie van andere hormonen.
Voorbeeld: rond de ovulatie stimuleert een hoge oestrogeenconcentratie (met weinig progesteron) de hypofyse om een grote hoeveelheid LH vrij te geven, wat leidt tot de LH-piek.
De hormonen op een rijtje
