Latijn: huwelijksrecht

Termen voor het huwelijk:

Conubium: recht van een Romeinse burger op een wettig huwelijk.
Matrimonium: in de wettige status van mater komen.
Nuptiae: algemeen woord voor huwelijk.
Coniugium of coniunctio: de huwelijksverbintenis.

Termen om te huwen:

Alicui nubere: gezegd door een vrouw, met iemand huwen.
Uxorem ducere: gezegd door een man, iemand tot echtgenote leiden.

Wat is een Romeins huwelijk?

Maar het huwelijk, oftewel het matrimonium is de verbintenis tussen man en vrouw en omvat een onscheidbare levenswijze.
Huwelijk is de verbondenheid tussen man en vrouw, het deelgemeenschap van het hele leven en een duurzame gemeenschap van menselijk en goddelijk recht.
Niet de paring maakt het huwelijk, maar de huwelijksgezindheid.

Wat zijn de vier voorwaarden van een Romeins huwelijk?

Er moet gezindheid zijn om met iemand te trouwen.
Het huwelijk moet heteroseksueel zijn.
Het huwelijk is een levenslange verbintenis.
Er moet een overeenkomst zijn, je bent niet getrouwd door gemeenschap met de persoon.

Huwbare leeftijd in Rome:

Meisjes: 12 jaar.
Jongens: 14 jaar.

Toon aan dat een Romeins huwelijk voor mannen was ingesteld?

Zorgde voor de continuïteit van het burgerschap.
De man werd verrijkt door de bruidsschat.
Zorgde ervoor dat de man zijn kinderen wettig waren en konden erven van hem.

Waarom gaf de vader de bruidsschat aan zijn dochter?

Als een compensatie van haar verlies op een deel van de erfenis. Vrouwen werden in die tijd enkel gezien als potentiële moeders.

Leg volgende begrippen uit:

Paterfamilias: de leider van het huishouden.
Honestas, maiestas en dignitas: de eerbaarheid, de verhevenheid en de waardigheid van de materfamilias.

Men huwde dus met de bedoeling om wettig kinderen te krijgen, die konden erven.

Oude versus nieuwe Romeinse moraal t.o.v. het huwelijk:

Oude moraal: wettige kinderen zijn een plicht, de vrouw is geen levensgezellin en liefde binnen een huwelijk is vaak toeval.
Nieuwe moraal: de vrouw werd wél een levensgezellin, ze werd zelfs een vriendin door invloed van het christendom.

Huwelijksbeletselen, oftewel met wie mag je niet trouwen:

Tekst, blz. 3:

Dus is het aan ons niet toegelaten om iedereen tot echtgenote te leiden: want van sommige huwelijken moeten we ons onthouden, want tussen die personen, die de plaats innemen van ouder en kind, kan geen huwelijk voltrokken worden, noch tussen vader en dochter, noch tussen grootvader en kleindochter, noch tussen moeder en zoon, noch tussen grootmoeder en kleindochter en zo voort tot in het oneindige.

Bloedverwantschap (cognato): oma, moeder, kleinzoon, etc.
Aanverwantschap (adfinitas): aangetrouwde familie, bv. een man met zijn stiefdochter.
Tot 445 v.C: geen interstanden-huwelijk, bv. tussen plebejers en patriciërs.
Tot in de republiek: geen huwelijk tussen vrije burgers en vrijgelatenen.
Geen huwelijk met losbandige vrouwen: toneelspeelsters en prostituees.

Hoe huwen bij de Romeinen?

Deductio in domum mariti: het binnenleiden van de vrouw in het huis van haar man.
- Bovendien staan vrouwen die onder de macht komen (van hun man), niet meer onder de macht van hun vader.
Huwelijksverbintenis cum manu + positie van de vrouw: De vrouw plaatst zich onder de macht van haar man en zit bijgevolg niet meer onder de patria potestas, ze hoort bij het gezin van haar man en wordt beschouwd als dochter.
Een vrouw sui iuris of alieni iuris: Sui iuris houdt in dat de vrouw over haar eigen recht beschikt, maar ze stond wel onder een tutela of voogd, die haar vertegenwoordigde bij rechtszaken of eigendomszaken.
- Alieni iuris (= onder de macht van een ander), dit hield in dat ze onder iemand anders’ macht stond, vaak die van haar vader die de patria potestas had.

Hoe kan een vrouw in een cum manu huwelijk terechtkomen?

Confarreatio: de partners offeren aan Jupiter een speltkoek, in bijzijn van 10 getuigen en een hogepriester.
- Door de speltkoek komen ze onder de macht (van hun man), bij een bepaalde soort offerplechtigheid dat gebracht wordt aan Jupiter Farreus, waarin een speltkoek gebruikt wordt, vanwaar het ook huwelijk door een speltkoek word genoemd. Bovendien worden meerdere handelingen verricht en uitgevoerd ter ordening van deze rechtsvorm, met vaste en plechtige woorden, in de aanwezigheid van tien getuigen.
Coemptio: de paterfamilias van de vrouw geeft de macht over zijn dochter aan haar man, door middel van een symbolische koopprijs.
Usus: dit was een vorm van verjaring, waarbij een vrouw onder de manus van haar man kwam door één volledig jaar bij hem te verblijven. Ze kon deze verjaring tegenhouden door drie opeenvolgende dagen weg te blijven.
- Het huwelijk is heel verschillend van de manus, dat pas tot stand kwam na een jaar. Dit systeem werd later vervangen door het sine manu-systeem.

Wat werd verstaan onder een huwelijk sine manu?

Een vrouw komt dan niet onder de macht van haar man te staan en werd sui iuris of alieni iuris onder de patria potestas, maar ze komt wel onder voogdij van haar broers die haar vertegenwoordigden bij rechtszaken. Later bood die voogd haar enkel bijstand. Dit huwelijk was makkelijk te ontbinden, de kern ligt in de emancipatie van de vrouw.

Bewijs de juridische ondergeschiktheid van de vrouw:

In veel bepalingen van ons recht is de toestand van de vrouw slechter dan die van de man.
Vrouwen kunnen ook geen kinderen adopteren, omdat ze hun eigen kinderen niet in hun macht hebben, maar uit genade van de keizer mogen zij adopteren uit troost voor verloren kinderen.

Echtscheiding:

Huwelijk cum manu: enkel de man kon van een vrouw scheiden, dit soort huwelijk verdween tegen de 1e eeuw v.C.
Huwelijk sine manu: een van beide echtgenoten moest laten weten dat hij of zij wilde scheiden door middel van een scheidingsbrief.
Emancipatio: een formele juridische handeling waarbij een kind werd vrijgemaakt uit de patria potestas en sui iuris werd.