II H4 & 5: soorten recht + hoven en rechtbanken

hoofdstuk 4: soorten recht

soorten onderverdeelt in rechtstakken

let in oefeningen op het onderwerp en de betrokken partijen om de soort en de rechtstak te vinden

privaatrecht

regelt verhoudingen tussen burgers (= geen overheid motherfuckers) onderling

onderverdeeld in volgende rechtstakken:

  • burgerlijk recht: 2 soorten inbreuken

    • op een contract: voorwaarden niet gevolgd of zo

    • op burgerlijk recht: een wet overtreden uit het burgerlijk wetboek

  • vennootschapsrecht/ondernemingsrecht: verhoudingen bedrijven, gaat vaak over contracten

  • privaatrechtelijk procesrecht: proces dat geen strafrecht is, geen strafbaar feit gepleegd

publiek recht

regelt verhoudingen tussen burger en overheid, overheden onderling en staten onderling

onderverdeeld in volgende rechtstakken:

  • grondwettelijk recht: grondrecht geschonden

  • administratief recht: het gaat over de manier waarop wetten in praktijk worden gebracht

  • fiscaal recht: belastingen, het innen, regelen en berekenen ervan

  • strafrecht: you fucked up, wat mag en niet mag en welke sancties/straffen zijn mogelijk → schema ↴

  • strafprocesrecht: functie/taken van alles en iedereen binnen een strafproces, wat mag en niet mag, hoe het proces voeren etc.

  • internationaal recht: verhoudingen tussen landen, handel, verdragen, samenwerking etc.

gemengd recht/sociaal recht

mengeling publiek en privaat

onderverdeeld in volgende rechtstakken:

  • arbeidsrecht: verhouding werknemer-werkgever

  • sociaalzekerheidsrecht: alles wat te maken heeft met sociale zekerheid

hoofdstuk 5: rechterlijke macht in België

3 functies rechterlijke macht

  • onpartijdigheid (blinddoek)

  • macht en straf (zwaard)

  • afwegen van argumenten voor een oordeel (weegschaal)

soorten rechtscolleges

bijzonder statuut → = administratieve rechtbanken

  • Rekenhof:

    • begroting analyseren en controleren

    • informeren bij bevolking: rapporten

  • raad voor vreemdelingenbetwistingen:

    • beroepsinstantie voor beslissingen van:

      • dienst vreemdelingenzaken

      • commissariaat-generaal vluchtelingen en staatlozen

  • raad van state:

    • hoogste administratieve rechtbank

    • 2 afdelingen:

      • bestuursrechtspraak:

        • administratieve rechtshandelingen schorsen/vernietigen

        • aanvraag door iedere benadeelde: vb. last van gevolg van vergunning door gemeente, in strijd met gemeente die vergunning gaf

        • enkel cassatie mogelijk, geen beroep

      • wetgeving

        • WM advies geven over juridische correctheid wetsvoorstellen, formulering en zo

        • niet bindend advies, maar als WM niet volgt, kunnen er problemen ontstaan achteraf

  • grondwettelijk hof:

    • wetgeving en wetsbeginselen toetsen aan grondwet

      vb. wetgeving rond gebruik camera’s → als te weinig aandacht voor privacy wet, gaat grondwettelijk hof janken

    • wetgeving schorsen/vernietigen als in strijd met grondwet

    • prejudiciĂ«le vraag:

      • gesteld door gewone hoven en rechtbanken

      • over interpretatie rechtsregel

      • uitspraak = bindend

gewone hoven en rechtbanken

Hoe schema aflezen

vanboven: rechtscategorie, soort van waar gaat het over

linkerkolom: het niveau van het rechtscollege

  • federaal = 1 in het hele land, ook hoogste rechtscollege

  • gerechtelijk gebied = meerdere provincies

  • provincie = 1 van deze rechtscolleges per provincie

  • arondissement = verschillend van plaats tot plaats, soms een hele provincie, soms nog opgedeeld

  • kanton = valt meestal samen met gemeente, maar kleine gemeentes soms gegroepeerd en grote gemeentes soms opgedeeld

beroepsmogelijkheden zijn de blauwe pijlen (je kan maar 1 keer in beroep gaan), de gegroepeerde vakjes zijn dezelfde rechtbank, maar andere kamers daarbinnen, vakjes op de lijn behandelen beide onderwerpen.

  • vredegerecht

    • minnelijke schikkingen (geen rechtszaak, overeenkomst tussen de partijen zonder veroordeling)

    • burgerlijke zaken met een waarde onder de €5000

    • burenruzies

    • huurgeschillen: schade door huurder of huur niet betaald of zo

    • bescherming geesteszieken: soms mensen gevaar voor zichzelf en gedwongen opname nodig

    • invordering som door leverancier nutsvoorziening (= water, elektra, gas, telefoon, internet), rekening niet betalen

    • aanstellen sekwester: roerend goed, iets tijdelijk in bewaring geven bij een persoon, vb. tot uit het ziekenhuis, volwassen (niet op toets of examen gevraagd)

    • erfdienstbaarheden: iemand heeft bijvoorbeeld recht op je huis/grond te gebruiken, gaat meestal over landbouwgronden waar iemand over andermans veld moet om bij eigen veld te raken

    • verzoeningspogingen: bemiddelen, kost weinig en probleem opgelost

    • Speciaal bij in beroep gaan: voorwaarde dat de waarde van het conflict meer dan €2000 moet zijn, bij uitzondering van sommige thema’s, waarbij je altijd in beroep kan

  • politierechtbank

    • strafgerecht

    • overtredingen

    • wanbedrijven die behandelt worden als overtredingen (= gecontraventionaliseerd)

    • alles met verkeer te maken, wat de ernst ook is

    • aparte strafmaten voor verkeersovertredingen

    • beroep op GAS-boetes

      • = gemeentelijke administratieve sancties

      • kleine overtredingen

      • boete tot €350, geen opdeciemen

      • 14-18jarigen, boete tot €175

      • schorsen/vernietigen van vergunningen, bij Raad van Staten

  • rechtbank eerste aanleg: burgerlijke kamer

    • conflicten tussen burgers, vooral schadeclaims groter dan €5000

      • uitgezonderd processen te maken met families

      • vb. onbetaalde facturen (uitgezonderd die van nutsvoorzieningen) of belastingen

    • specifieke materies zoals auteursrechten

  • rechtbank eerste aanleg: correctionele kamer

    • wanbedrijven en misdaden die als wanbedrijven behandeld worden (= gecontraventionaliseerd)

    • wanbedrijven vb: diefstal, fraude, hacking, ernstig pestgedrag, slagen en verwondingen met opzet, alles inzake drugs…

    • straffen → zie schema

  • rechtbank eerste aanleg: jeugd- en familiekamer

    • burgerlijke zaken in verband met families

    • strafzaken in verband met minderjarigen

    • hervorming 2014: vroeger tussen burgerlijke en jeugdkamer heen en weer, nu alles met minderjarigen voor jeugdkamer

      • efficiĂ«nter

      • samenhangender bevoegdheidspakket

      • meer onderzoeksmaatregelen mogelijk voor openbaar ministerie

  • rechtbank eerste aanleg: strafuitvoeringsrechtbank

    • beslissen over:

      • uitvoering straf vrijheidsberoving meer dan 3 jaar

      • voorwaardelijke invrijheidstelling (meer dan 3 jaar)

      • elektronisch toezicht

      • beperkte detentie: af en toe gevang verlaten

      • voorwaardelijke invrijheidstelling (minder dan 3 jaar)

        • verwijdering van grondgebied of uitlevering

      • internering: opnemen in psychiatrische instelling want ontoerekeningsvatbaar (niet verantwoordelijk voor daden, want geen besef van daden of gevolgen ervan)

      • terbeschikkingstelling: straf gedaan, maar regelmatig plaats aan overheid doorgeven + toestemming nodig voor land verlaten

  • ondernemingsrechtbank/handelsrechtbank/rechtbank van koophandel

    • onflicten tussen handelaren/ondernemingen/vennootschappen ongeacht de waarde

    • faillissementen en gerechtelijke akkoorden (bescherming tegen schuldeisers, niet meteen betalen dus)

  • arbeidsrechtbank

    • conflicten werknemers/werkgevers

    • conflict over sociale zekerheid → gebaseerd op arbeid, je moet verplicht deel loon afstaan

    • conflict over sociale bijstand (OCMW) → leefloon, sociale woning

    • conflict over geweld en pesten op werk (Vanessa tegen Peter)

    • conflict over racisme/discriminatie op werk

    • collectieve schuldregeling, vb. verplicht moeten gaan werken of zo

  • terminologie hoven en rechtbanken

    • bij oefeningen kan dit verraden wat je moet gebruiken

  • hof van assisen

    • volksgerecht

      • schuld door 12 juryleden (= onpartijdige burgers)

      • strafmaat door raadsheer

    • misdaden: moord, verkrachting*, politieke misdrijven, drukpersmisdrijven*

    • *gecontraventionaliseerd, behandeld als wanbedrijf

    • Dingen die ze willen veranderen

    • moord en verkrachting → correctioneel

    • politieke en drukpersmisdrijven → assisen

    • want:

      • voordelen: minder tijd en geld, nu is het ganse organisatie bullshit

      • nadelen: minder grondig onderzoek en minder betrokkenheid bevolking

  • hof van beroep → kamers niet kunnen specifiĂ«ren

    • niet tevreden over vonnis rechtbank eerste aanleg of ondernemingsrechtbank → in beroep gaan bij hof van beroep

      • uitzondering: als je bij politierechtbank of vredegerecht in beroep wil gaan, ga je in beroep bij rechtbank eerste aanleg en dan heet die niet eerste maar tweede aanleg

  • arbeidshof

    • als je ontevreden bent met vonnis van arbeidsrechtbank, ga je in beroep bij arbeidshof

  • hof van cassatie → kamers niet kunnen specifiĂ«ren

    • als je je enige beroepsmogelijkheid hebt opgebruikt en je denkt dat er procedurefouten begaan zijn, ga je naar het hof van cassatie

    • als het hof van cassatie procedurefouten vindt, wordt je rechtszaak overgedaan in hetzelfde rechtscollege (dezelfde rechtbank dus, vb. ondernemingsrechtbank) maar op een andere plaats (vb. ipv in Hasselt, in Antwerpen)