MGA URI NG TEKSTO

TEKSTONG IMPORMATIBO 

• Ang uri ng tekstong na di-pikisyon

• Isinulat ito sa layining makapaghatid ng impormasyon sa mambasbasa

• Maaari itong mabasa sa magasin, mga batayang aklat, mga sangguinang aklat, atbp. 

• Ang wika ay maaaring madaling maunawaan ng karaniwang mambabasa o wikang teknikal para sa dalubhasa o iskolar.

• Ang iba ay mayroon ng biswal representasyon

MGA HALIMBAWA NA MAY TEKSTONG IMPORMATIBO

• sangguiniang aklat tulad ng mga ensayklopediya

• almanak

• batayang aklat

• Dyornal

• Ulat

• Pananaliksiksik

• Artikulo

• Komentaryo 

• Polyeto 

• Suring-papel

• Sanaysay

• Mangkahing proyekto

• Balita

MGA ELEMENTO NG TEKSTONG IMPORMATIBO

• Malaki ang naitutulong sa pag-unawa ng binabasang teksto o materyales kung nalalaman ang kayarian ng katha o ang hulwaran ng organisasasyon sa:

  • Kahulugan 

  • Pag-iisa-isa

  • Pagsusuri

  • Paghahambing 

  • Sanhi at bunga

  • Sularanin at solusyon 

MAHALAGANG TALASALITAAN 

Hulwarang organisasyon - pattern of organization

Katha - fiction

Karagdagang - to add

Tumatak - to impress

TEKSTONG DESKRIPTIBO

• Ito ay isang uri ng teksto na may layuning ilarawang ang mga katangian ng isang paksa. 

• Ginagamit ang paglalarawan sa halos lahat ng iuri ng teksto upang magbigay ng karadagang detalye at nang tumatak sa usuoab bg mambabasa ang isang karanasan o imahe ng paksang tinatalakay. 

• Ginagamit ito sa pagdagdag i suporta sa mga impormasyong inilahad ng teksting impormatibo at sa mga pangyayari o kaganapang isinalaysay sa takstong natatibo

MGA HALIMBAWA NA MAY TEKSTONG DESKRIPTIBO

• Mga akdang pampanitikan 

• Talaarawan 

• Talambuhay 

• Polyetong panturismo

• Suring-basa (rebyu)

• Obserbasyon 

• Sanaysay

• Rebyu ng pelikula o palabas

MGA ELEMENTO NG TEKSTONG DESKRIPTIBO

KARANIWANG PANGLALARAWAN

• Ito ang elemento sa tekstong deskriptibo na may tahasang inilarawan ang paksa sa pamamagitan ng pagbanggit sa mga katangian nito gamit sa mga pang-uri at pang-abay

• Mayroon ang ito sa mga balita, polyeto, at iba pa. 

MASINING NA PANGLALARAWAN

• Sa itong elemento sa tekstong deskriptibo, malikhain ang paggamit ng wika upang makabuo ng kongkretong imahe tungkol sa ilarawan. 

• Tinatangka nitong ipakita, iparinig, ipaamoy, ipalasa, at ipadama sa isang bagay, karanasan, o pangyayari

• Halimbawa na mayroon ito ay ang tula, dula, nobela, kuwento, at sanaysay

MAHALAGANG TALASALITAAN 

Pampanitikan - literature

Palabas - (in this context) show

Tahasang - outright

Pamamagitan - mediator

Pagbanggit - mention

Malikhain - creative

Hambing - compare

MGA PAALALA SA PAGSULAT NG TEKSTONG DESKRIPTIBO

MGA TAYUTAY

PAGPATULAD

• Ito ang tayutay na tumutokay sa paghahambing ng dalawang magkaibang bagay, tao, o pangyayari sa pamamagitan sa mga salitang tulad ng, parang, kagaya, kasing, kawangis, kapara, at katulad

• “Kasingning ng mga bituin ang iyong mata.”

PAGWAWANGIS 

• Itong tayutay ay tumutukoy sa tuwirang paghahambing kaya’t hindi ng kailangan gamitan ng mga salitang naghahayag ng pagkakatulad

• “Ang tawa ng bunsong anak ay musika sa tahanan”

PAGSASATAO

• Itong tayutoy ay tumutukoy sa pagpalalapat ng mga katangiang pantao sa mga bagay na walang buhay. 

• “Nahahabulan ang malakas na bugso ng hangin.”

PAGMAMALABIS

• Ito ang tayutay na tumutokoy sa eksaherado o sobrang paglalarawan kung kaya hindi literal ang pagpapakahulugan. 

• “Pasan ko ang daigdig sa dami ng problemang aking kinakaharapan.”

PAHIHIMIG

• Ay tumutukoy sa paggamit ng salitang may pagkakatulad sa tunog ng bagay na inilalarawan nito 

• “Dinig na dinig ko ang tik-tak na orasan”

MAHALAGANG TALASALITAAN 

Tayutay - figure of speech

Kasing - as 

Kawangis - like

Kapara - like

Pagwawangis - metaphor

Tahanan - home

Paglalapat - to apply

Habulan - chase

Bugso - gust (of wind)

Pagmamalabis - hayperboli

Pasan - burden 

Daigdig - world

TEKSTONG NAGHIHIKAYAT

• Ito ay isang uri ng teksto na umapela o mapukaw ang damdamin ng mambabasa upang makuha ang simpatya nito at mahikayat na umayon sa ideyang inilalaad .

• Sa araw-araw nating pamumuhay, palagi tayong nakatanggap ng mga mensahe sa iba’t ibang paraan na humihikayat sa ating maniwala sa isang kaisipan, gumamit ng mga produkto, atbp..

• Nakaapekto ito sa ating pang-araw-araw na pamumuhay at pag-iisip

MGA HALIMBAWA NA MAY TEKSTONG DESKRIPTIBO

• Talumpati

• Mga patalastas

MGA ELEMENTO NG TEKSTONG NAGHIHIKAYAT

• Isa si Aristotle sa mga pilosipong naniniwala sa kahalagahan ng paghihikayat. 

ETHOS 

• Ito ay tungkol sa karakter, imahe, o repyutasyon ng manunulat sa tapagsalita

LOGOS

• Ito ay tungkol sa lohikal na pagmamatuwid ng manunulat/tapagsalita

PATHOS

• Ito ay tungkol sa emosyon ng mambabasa/tapapakinig

MAHALAGANG TALASALITAAN 

Maghimok - urge

Talumpati - speech

Patalastas - advertisement

TEKSTONG NARATIBO

• Ito ay isang teksto na may layuning na magsalaysay ng dugtong-dugtong at makaugnay na pangyayari

• Ang mga pangyayari nito ay pagkakasunod-sunod

• Ang pagsalaysay ay maaaring magamit para sa iba-ibang paksa o layunin ng teksto. Ilan ng mga uri ng teksto naratibo ang sumusunod:

  • Salaysay ng:

    • Nagpapalinawag

    • Pangyayari 

    • Pangkasaysayan

    • Pantalambuhay

    • Nakaraan

    • Pakikipagsapalaran 

  • Likhang-katha batay sa kasaysayan 

MGA ELEMENTO NG TEKSTONG NARATIBO

BANGHAY 

• Binubuo ang banghay ng mga kawil-kawil na pangyayari

• Inaayos ang mga pangyayaring ito upang makabuo ng isang estraktura o porma. Ang isang kuwento na walang ito ay sinasabing isa lamang pagsasalysay sa mga pangyayari.

• Ang mahusay na paghahanda ng estraktura ng mga pangyayari ang mahihikayat sa mambabasa na basahin ito. 

FREYTAG’S PYRAMID

EKSPOSISYON

• Ito ang pangunahing antas sa Freytag’s Pyramid 

KOMPLIKASYON

• Ito ang ikalawang antas sa Freytag’s Pyramid

• Ito ang problema sa kwento

KASUKDULAN 

• Ito ang ikatlong antas sa Freytag’s Pyramid 

• Ito ang pinakadrama ng bahagi sa kwento

KAKALASAN

• Ito ang ikaapat ng antas sa Freytag’s Pyramid

• Medyo nawawala ang problema dito

WAKAS

• Ito ang wakas sa Freytag’s pyramid

IN MEDIA RES

• Ang kahulugan ito ay ang pagsimula sa kwento sa kagitnaan

TAGPUAN 

• Ito ang lugar at oras sa na naganap ang kwento 

SULARANIN O TUNGGALIAN 

• Ito ang problema sa isang kwento 

DIYALOGO

• Ito ang kapag-nagsalita na ang tauhan sa isang kuwento.

MAHALAGANG TALASALITAAN 

Dugtong-dugtong - piece by piece

Pakikipagsapalaran - adventure

Kawil-kawil - hook

Kasukdulan - climax

Kakalasan - falling action

TEKSTONG ARGUMENTATIBO

• Itong uri ng teksto ay nakatuon sa layining manghihikayat sa pamamagitanng pangangatwiran batay sa katotohan o lohika, hindi sa emosyon at simpatya

• Nakabatay sa ebidensya 

• May-pgsaalang-alang sa kasalungat na pananaw

• Nakabatay sa katwiran at mga patunay na inilatag amg panghihikayat

• Nakabatay sa lohika

MGA HALIMBAWA NG TEKSTONG ARGUMENTATIBO

• Tesis

• Posisyong papel

• Papel pananaliksik

• Editoryal 

• Petisyon

MGA LIHIS NG PANGANGATWIRAN

AD HOMINEM 

• Ito ang lihis ng pangangatwiran naglaban sa sinumang nagpresenta sa isyu o argumento

AD BACULUM

• Ito ang lihis ng pangangatwiran na naggamit ng puwersa o panakot sa sinumang pagpresenta sa isyu o argumento.

AD MISERICORDIAM

• Ito ang lihis ng pangangatwiran na pangihi ng awa o simpatya. 

AD NUMERAM 

• Ito ang lihis ng pangangatwiran na nagbigay ng katwiran na base sa anong sikat o popular. 

AD IGNARANTIAM

• Ito ang lihis ng pangangatwiran na batay sa kawalan ng sapat ng ebidensya 

CUM HOC ERGO PROPTER HOC

• Ito ay batay sa pakakaugnay ng dalawang pangyayari 

• Ang dahilan sa isang karanasan ay dahil sa ibang karanasan na walang ebidensya

• “Manamit ako ng pula, kase sa tuwing nakapula ako ay laging mataas ang benta ko. 

POST HOC ERGO PROPTER

• Ito ang lihis ng pangangatwirang pagmamatuwid ay batay sa magkakasunod-sunod ng pattern  ng mga pangyayari

• “Tumilok ang manok, ibig-sabihin ay umaga na”

NON SEQUITUR

• Ito ang konklusyon na may walang lohikal kaugnayan sa naunang pahayag

PAG-IKOT SA PANGANGATWIRANG

• Paulit-ulit ang pahayag walang malinaw na punto

PAGDALOS-DALOS NA PAGLAHAT

• Paggawa ng panlahatang konklusyon batay sa isang katangian sa isang paksa 

• “Ang pinakamatalino sa klase ko ay Chinese. Ibig-sabihin, lahat ng chinese ay matalino.”

MAHALAGANG TALASALITAAN 

Puwersa - threat

Sapat - enough

TEKSTONG PROSIDYURAL

• Ito ang uri ng teksto na nagbigay ng mga panuto o hakbang para ginagawa ng isang bagay. 

• Layunin sa itong teksto ay kadalasang tumutokoy sa lalalabasan o bunga na dapat matamo pagkatapos magawa nan wasto ang lahat ng hakbang

MGA HALIMBAWA NG TEKSTONG PROSIDYURAL

• Resipi

• Manwal

• Gabay sa paggawa ng proyekto 

• Eksperimentong siyentipiko

• Makaniks ng laro

• Mga altintuntunin sa kalsada

MAHALAGANG TALASALITAAN 

Matamo - to attain

Kadalasang - usually