Notas: Schizophrenia Spectrum at Iba pang Psychotic Disorders

Gambaran Umum

  • Schizophrenia spectrum & ibang psychotic disorders ay mga kondisyon na pangunahing kinabibilangan ng malawak na hanay ng sintomas na nakakaapekto sa pag-iisip, damdamin, at pag-uugali.
  • Isang disorder na nauugnay sa severely impaired cognitive processes, pagkasira ng personalidad, mood disturbances, at social withdrawal.
  • Kahalagahan ng pag-unawa sa parehong positive, negative, at disorganized na sintomas para sa wastong pagsusuri at paggamot.

Kasaysayan at Mga Pangunahing Tauhan

  • Sinaunang pananaw at paglarawan ng sintomas:
    • Philippe Pinel (1801/1809): French na doktor na naglarawan ng mga kaso ng schizophrenia.
    • Benedict Morel (1852): gumamit ng termino na démence précoce (dementia praecox) bilang paglalarawan ng schizophrenia.
    • John Haslam (1809): in Observations on Madness and Melancholy, inilatag ang paglalarawan ng mga sintomas ng schizophrenia.
  • Mga mahahalagang kontribusyon:
    • Eugène Bleuler (1857/1939): nagpasimula ng pangalan na "schizophrenia" na nangangahulugang splitting of the mind.
    • Emil Kraepelin (1898/1899): pinagsama ang magkakahiwalay na subtype under dementia praecox.
  • Iba pang teoretikong palaisipan:
    • Adolf Meyer: schizophrenia bilang reaksyon sa buhay na stress.
    • Karl Jaspers: phenomenology ng karamdaman at subjective na damdamin ng mga pasyente.
    • Kurt Schneider: unang- rang sintomas (first-rank symptoms).
    • Ernst Kretschmer: superficial na impression ng body types sa maraming tao na may schizophrenia.

Klinikal na Paglalarawan at Sintomas

  • Katangian:

    • Positive symptoms: paglitaw ng mga hindi angkop na sintomas o senyales ng psychosis.
    • Negative symptoms: pagkawala o kakulangan ng tamang sintomas (hal. pagkawala ng interes, emosyong partitioned).
    • Disorganized symptoms: problema sa pag-iisip, talumpata, at kilos; kakulangan ng lupon o pagkakaugnay-ugnay.
    • Movement/Motor symptoms: abnormal na psychomotor behavior; catatonia bilang pangunahing halimbawa.

  • Positive symptoms

    • Delusion: maling pag-intindi sa realidad; tinatawag na "disorder of thought content" o mga paniniwala na fixed.
    • Hallucination: mga perception-like experiences na walang external stimulus; tinatawag na "false perception".

  • Types of Hallucination:

    • Auditory, Visual, Olfactory, Tactile, Gustatory.

  • Delusion types:

    • Somatic, Nihilistic, Thought withdrawal, Thought broadcasting, Grandiose, Erotomanic, Referential, Persecutory.

  • Negative symptoms

    • Anhedonia (kakulangan ng kasiyahan)
    • Affective flattening (flat affect; kulang sa emosyon)
    • Alogia (kakulangan sa pananalita)
    • Avolition (kawalan ng inisyatiba sa mga gawain)
    • Asociality (pag-iwas sa sosyal na interaksyon)
    • Ambivalence at Avolition (dual attitudes o magkasalungat na ideya, at hindi nagsisimula/pagpapatuloy ng gawain)

  • Disorganized symptoms

    • Speech/Thinking problems: tangentiality, loosening of associations, cognitive slippage, shifting topics.
    • Inappropriate affect: kawalan ng angkop na reaksyon sa emosyon.
    • Catatonia: mababang responsivity sa kapaligiran, kakaibang kilos o postura.

DSM-5: Pagsusuri at Klasipikasyon

  • Diagnosis ng schizophrenia ay nangangailangan ng dalawa o higit pa sa mga sumusunod na sintomas, sa significant portion of time sa loob ng 1-month period (o mas maiksi kung matagumpay na ginamot). Dapat isa sa mga sintomas ay alinman sa (1) Delusions, (2) Hallucinations, o (3) Disorganized speech.
    • A. Dalawa (o higit pa) ng sumusunod, bawat isa ay naroroon sa mahalagang bahagi ng oras sa loob ng 1-month period (o mas maikli kung matagumpay na ginamot):
    1. Delusions
    2. Hallucinations
    3. Disorganized speech (hal. derailed o incoherence)
    4. Grossly disorganized or catatonic behavior
    5. Negative symptoms (diminished emotional expression o avolition)
    • B. Sa mahalagang bahagi ng panahon mula sa pagsisimula, ang antas ng functioning ay malaki ang pagkakaiba kaysa dati.
    • C. Continuous signs ng disturbance ay sumusunod sa loob ng 6 na buwan; kasama ang aktibong sintomas para sa hindi bababa sa 1 buwan, at maaaring may prodromal o residual phases.
    • D. Nairirule out ang schizoaffective disorder at mood disorders with psychotic features.
    • E. Hindi dahil sa physiological effects ng anumang substansiya o medical condition.
    • F. Kung may autistic spectrum disorder o childhood communication disorder, kinakailangan pa rin na may prominent delusions or hallucinations para ma-diagnose.
    • Specify if: With catatonia
  • Specifiers at subtype (historically):
    • DSM-5 ay nag-alis ng opisyal na subtypes tulad ng paranoid, disorganized, undifferentiated, residual dahil sa limitado ang diagnostic stability.
    • Maaaring gamitin ang catatonia specifier kung naroroon.
  • Historical note: DSM-IV-TR na termino at classification ay ginagamit pa rin sa ilang konteksto, ngunit mas inobsoleta na sa DSM-5.

Epidemiology at Mga Subtypes

  • Table of Schizophrenia Spectrum and Other Psychotic Disorders (mga pangunahing puntos):
    • Schizophrenia: Dalawa o higit pang psychotic symptoms; prevalence ng mga tao ay humigit-kumulang 1\%; age of onset: 18-24 para sa mga kalalakihan at 24-35 para sa mga kababaihan; karaniwang halos pantay ang kasarian.
    • Brief Psychotic Disorder: duration < 1 buwan; mas karaniwang sa mga kababaihan; abrupt na pagsisimula; may pagbabalik sa premorbid functioning.
    • Schizophreniform Disorder: duration < 6 buwan; abrupt ang symptoms; maaaring magbalik premorbid functioning; tumaas ang posibilidad na ma-diagnose bilang schizophrenia sa pamilya.
    • Delusional Disorder: isa o higit pa na delusions na nagsimula ng hindi bababa sa 1 buwan; wala ibang prominent na sintomas ng schizophrenia; subtypes incluem erotomanic, grandiose, jealous, persecutory, somatic; folie à deux bilang shared psychotic disorder.
    • Schizoaffective Disorder: presence ng mood disorder at delusions/hallucinations sa loob ng hindi bababa sa 2 linggo na walang mood symptoms; may elements ng parehong schizophrenia at mood disorder; relatively rare, mas madalas sa kababaihan.
    • Schizotypal Personality Disorder: Peculiar thoughts and behaviors, at poor interpersonal relationships; psychotic-like symptoms ngunit hindi kumpletong schizophrenia (walang continuous psychosis o prominent delusions/hallucinations); nagsisimula sa adulthood; criteria: 5 o higit pa.
  • Relevante ang pag-aaral sa epidemiology: pangkalahatang prevalence, gender trends, at onset age ay mahalaga para sa tamang screening at prognosis.

Neurobiology at Multipath Model

  • Multipath Model (DIMENSIONS):

    • Biological dimension: genes and endophenotypes; neurotransmitter dysregulation; structural brain abnormalities; prenatal/birth complications.
    • Sociocultural dimension: gender, low SES, poverty, social adversities, migration.
    • Psychological dimension: childhood traumas, depression/low self-esteem, unusual thoughts, limited empathy, impaired theory of mind, early cognitive difficulties.
    • Social dimension: exposure to abuse; dysfunctional family interactions; expressed emotions.
    • These dimensions interact to produce schizophrenia depending on the combination and individual factors.

  • Brain changes and imaging findings:

    • PET scans show frontal cortex with reduced metabolic activity in schizophrenia vs healthy controls.
    • Rate of gray matter loss in adolescents with schizophrenia is greater than in healthy adolescents, particularly in parietal, frontal, and temporal regions.
    • Sex differences observed: onset and progression patterns differ between boys and girls.

  • Neurotransmitter dysregulation:

    • Dopamine (DA): excess release linked to the severity of positive symptoms.
    • Serotonin (5-HT): excess may contribute to both positive and negative symptoms.
    • GABA: loss of GABAergic neurons in the hippocampus; GABA has regulatory effects on dopamine activity.

Iba pang Psychotic Disorders (Pagkakaiba-iba at Paghahambing)

  • Schizophreniform Disorder: sintomas 1-6 na buwan; onset within 4 na linggo ng pagbabago sa karaniwang pag-uugali; mabuting premorbid functioning; absence of blunted/flat affect.
  • Brief Psychotic Disorder: present sa loob ng hindi hihigit sa 1 buwan; isang o higit pang psychotic symptoms (delusions, hallucinations, o disorganized speech); maaaring makaranas ng postpartum o stress-related triggers; normal ang functioning pagkatapos ng episode.
  • Schizoaffective Disorder: mood disorder presence kasama ng delusions/hallucinations para sa hindi bababa sa 2 linggo na walang prominent mood symptoms; sintomas ay may kumakatawan sa parehong schizophrenia at mood disorder; relatively rare pero mas madalas makita sa kababaihan.
  • Delusional Disorder: isa o higit pang delusions na may haba na hindi bababa sa 1 buwan; walang iba pang sintomas ng schizophrenia; subtype: erotomanic, grandiose, jealous, persecutory, somatic; folie à deux (shared psychotic disorder).
  • Schizotypal Personality Disorder: taong may kakaibang iniisip at kilos; mahina ang interpersonal na relasyon; psychotic-like experiences ngunit hindi ganap na psychosis; posibleng nasa continuum sa schizophrenia; 5 o higit pang criteria ayon sa DSM-5.

Paggamot at Therapies

  • Antipsychotic medications: bumabawas sa severity ng positive symptoms.
  • Cognitive Behavioral Therapy (CBT): nagtuturo ng coping skills para harapin ang positive at negative symptoms at mga cognitive challenges; mahalaga para sa mga pasyenteng hindi tumutugon sa gamot.
  • Family involvement: mga programang family approaches at social skills training ay mas epektibo sa pagpigil ng relapse kumpara sa droga lamang; mahalaga ang support system.

Buod at Karagdagang Tala

  • Ang Schizophrenia spectrum ay binubuo ng iba't ibang kondisyon na may overlap ng sintomas ngunit may kani-kanilang duration, onset, at prognosis.
  • Ang DSM-5 ay nag-alis ng opisyal na subtypes (paranoid, disorganized, undifferentiated, residual) ngunit ipinatutupad ang catatonia specifier kapag naroroon.
  • Ang pisyolohikal na batayan ay kumplikado: kombinasyon ng genetic predisposition, neurotransmitter dysregulation (DA, 5-HT, GABA), at pamumuo ng eerie structural changes sa utak.
  • Ang maayos na pamamahala ay nangangailangan ng kombinasyon ng gamot, therapy, at suporta sa pamilya upang mapababa ang relapse at mapabuti ang functioning.