Samenvatting

Theorieën interbellum (visies over toekomst Europa):

- Federalisme: federatie; superstaan kan nog steeds conflict hebben met andere staten.

- Functionalisme: functionele organisaties als oplossing problemen.

- Transactionalsme/pluralisme: macht aan staten, kunnen afspraken maken met elkaar.

Theorieën na WO2 = Grand Theories:

- Neo-functionalsme: functioneel samenwerken + spillover; hogere autoriteit => supranationaal: politieke integratie.

o MAAR dingen vallen stil.

- Intergouvernementalisme: samenwerking tsn staten ipv integratie/spillover.

o MAAR nooit teruggeschroefd + kan niet alle beslissingen verklaren.

Pogingen tot vereniging na WO2 (hebben tot EGKS geleid):

- OEES (1948): Organisatie voor Europese Economische Samenwerking.

o Trumandoctrine (ideologisch) en Marshallplan (economisch).

o Eis VS vr Europese integratie:

 (1) Vermijden dat SU Marshallhulp zou krijgen.

 (2) Organisatorisch makkelijker.

 (3) West-DL.

o Taken: verdeelsleutels Marshallhulp + weghalen grenzen.

o Intergouvernementeel.

o Vandaag OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling).

- Raad van Europa (1948): federaal idee Churchill, Congres van Den Haag, Straatsburg, intergouvernementeel.

o 1e voorzitter: Spaak (BE).

o Nu: mensenrechten.

- Pact van Brussel => Westerse Unie (1948).

o VK, FR en Benelux.

o Politieke, economische, culturele en militaire (!) samenwerking.

o Kwam onder NAVO-paraplu.

9 mei 1950: Toespraak Robert Schuman (FR minister Buitenlandse Zaken): oproep tot samenwerken rond kolen en staal.

- Plan samen met Jean Monnet.

- Eerst enkel FR-DL.

- 1951: EGKS-verdrag (Europese Gemeenschap vr Kolen en Stalen) met Benelux, FR, W-DL en IT.

o Hoge Autoriteit, Raad van Ministers, raadgevende vergadering/assemblé (nu: Europarlement) en rechtbank (nog geen Europese Raad).

- 1952: begint te werken.

Zelfde periode: EDG (Europese Defensie Gemeenschap).

- VS wou herbewapening DL => Plan Pléven (premier FR): supranationale EDG.

- Zelfde landen als EGKS => akkoord 1952.

- Leger heeft politieke sturing nodig => EPG (Europese Politieke Gemeenschap).

- 30 augustus 1954: geen ratificatie FR.

o Nationalisme (Charles de Gaulle populair), spanning voormalige kolonies, eigen atoombommen + ontspanning Oost-West (Stalin stierf).

1 en 2 juni 1955: Conferentie van Messina.

- Wim Beyen (NL minister buitenlandse zaken): EEG (Europese Economische Gemeenschap).

o 1 markt, vrije handel en vrij verkeer.

o Gesteund dr Benelux: Spaak (BE) en Bech (LUX).

- Jean Monnet: Euratom (Europese Gemeenschap vr Atoomenergie).

o Kosten + gevaarlijkheid delen met andere landen.

o Had ontslag genomen als H.A. uit protest falen EDG en EPG.

 Verder over praten in IGC (InterGouvernementele Conferentie) in Hertoginnendal, Bxl.

o Landbouwbeleid EEG trekt FR over de streep.

- 25 maart 1957: ondertekenen in Rome => Verdragen van Rome.

o Benelux, DL en FR.

o Communautaire methode: mix supranationaal en intergouvernementeel.

 Europese Commissie => wetsvoorstellen (supranationaal).

 Raad van Ministers => beslissingsrecht via unanimiteit (intergouvernementeel).

• Na 8 jaar overschakelen naar QMV.

 Hof van Justitie: adviezen + motie van wantrouwen tegen Commissie.

- 1 januari 1958: begint te werken.

- In vgl met EGKS: minder radicaal, minder supranationaal, H.A. meer wezenlijke macht, ruimer.

Reacties op EEG van landen die er niet inzaten:

- (1) EFTA (European Free Trade Association)/EVA (Europese Vrijhandelsassociatie).

o 7 OEES landen: VK, Oostenrijk, Noorwegen, Portugal, Zweden, Zwitserland en Denemarken (+ later Finland en IJsland).

o Intergouvernementeel.

- (2) Vragen om lid te worden: Denemarken, Ierland, VK + Noorwegen.

o VK draait op export.

1958: De Gaulle vormt FR om tot 5e republiek (centralistisch systeem) = machtigere president.

- Om rust FR-Algerije terug te brengen.

’60 => golden 60s, aparte landen deden het goed => amper Europese beslissingen, stilval => pessimisme.

- FR met De Gaulle: Franse grandeur, nationalisme => supranationaal Europa blokkeren, problemen met Angelsaksische wereld (dekolonisatie) => anti-Atlantische agenda.

o Wilt sterk Europa (Europa vd vaderlanden, l’Europe de partie) geleid dr FR = intergouvernementeel.

o Veel contact met Adenauer (kanselier W-DL).

Zomer 1961: Berlijnse Muur wordt gebouwd.

- W-DL en 5 landen EGKS, EEG en Euratom nemen samen standpunt in = aan buitenlandse politiek doen.

- Hiervoor is geen structuur => hierover nadenken in top in Bonn, Bad Geldesberg, W-DL in juli ’61.

o Opdracht aan Christian Fouchet om verdrag buitenlandse politiek op te stellen (op aandringen De Gaulle).

o Veel twijfel hierover bij Benelux.

1e plan Fouchet = helemaal intergouvernementeel.

- Benelux + IT niet akkoord => Adenauer inschakelen om te bemiddelen.

Voorjaar ’61: 2e plan Fouchet => nog intergouvernementeler dan 1e plan, De Gaulle had zelf de pen vastgehouden.

- Plan om rond buitenlandse politiek samen te werken valt in duigen.

1961: Elysée-verdrag = vriendschapsverdrag FR-DL.

- Intense samenwerking op elk niveau.

- Belangrijk, want waren historisch traditionele vijanden + staan vaak aan andere uiteinden bij Europese thema’s => compromissen waar iedereen zich wel in kan vinden.

 FR en DL als motor Europese eenmaking.

4 landen hadden toetreding gevraagd tot EEG: VK, Denemarken, Ierland en Noorwegen.

- Januari 1963: onderhandelingen in Bxl.

- Onbespreekbaar vr De Gaulle.

o Tegen de Britten + zag VK niet als sterk land omdat het geen landbouwland is.

1967: landen vragen opnieuw toetreding => De Gaulle gaf zelfde antwoord.

Juni 1965: hoogtepunt crisis.

- Er moest volgens het Verdrag van Rome formeel beslist worden over QMV.

- FR minister ging naar buiten en kwam maandenlang niet terug = lege stoel politiek => unanimiteit, dus nu kan helemaal niets meer beslist worden.

Januari 1966: Compromis van Luxenburg = stemmen met QMV, maar veto bij vitaal nationaal belang (zelf te definiëren) => technisch gezien blijft het stemmen bij unanimiteit.

1969: machtswissels.

- FR: De Gaulle => Georger Pompidou.

- DL: Adenauer => Willy Brandt.

o Ostpolitik + herenigen DL.

o Inzetten op Europese eenmaking dr wantrouwen westen.

December 1969: Top van Den Haag.

- 1e x dat regeringsleiders samenkomen: Pompidou, Brandt + premiers Benelux en IT.

- 3luik voorstel Pompidou over waaraan met kan werken = de triptiek van Den Haag.

o (1) Voltooiing: afwerken waaraan men begonnen was.

 1 markt en landbouwbeleid.

 Eigen inkomsten nodig => akkoord april 1970.

• Hiervoor enkel lidgeld.

• Landbouwheffingen op landbouwproducten rest wereld, algemene douaneheffingen en 1% van btw-ontvangst => Europees budget.

o Zal dalen dr vrijhandel.

o (2) Verdieping: nieuwe domeinen om bij samen te werken.

 Kolen, staal, atoomenergie en landbouwbeleid + buitenlands beleid EN 1 munt.

 Munt: Pierre Werber (LUX) moet werkgroep hierover oprichten => plan om tegen ’80 1 munt te hebben = mislukt.

• Te veel crisissen in ’70 + sterkte D-mark niet willen afgeven.

 Buitenlands beleid: Étienne Davignon (BE) => Davignon rapport.

• Gymnich-vergaderingen: 2x per jaar samenkomen met ministers buitenlandse zaken en praten => gezamenlijke stem bij consensus.

• Politiek Comité: beveiligd netwerk.

• 1973: CVSE (Conferentie over Veiligheid en Samenwerking in Europa) in Helsinki, Finland => EEG als bemiddelaar VS-SU.

• Laatste CVSE: 1989 in Wenen (uiteenvallen SU).

• Nu: OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa) => intergouvernementeel.

o (3) Uitbreiding: 4 aanvragen VK, Denemarken, Ierland en Noorwegen geblokkeerd dr De Gaulle => vr Pompidou kan het wel.

 1 januari 1973: 1e uitbreiding EEG.

• Referendum Noorwegen => geen meerderheid; andere landen ratificeren wel.

 => 9 lidstaten.

Machtswissel:

- FR: Pompidou = Valéry Giscard d’Estaing.

- DL: Willy Brandt => Helmut Schmidt.

’70: veel stilval, crisissen => neonationalistische draaikolk.

- Rapport vd club van Rome: grenzen aan de groei (limiet op consumeren).

- Terug meer staatssteun bedrijven.

- Landbouwproblemen dr technologische vooruitgang => dure overschotten.

- Olieboycot Arabische wereld.

 Slechte sfeer, meer intergouvernementeel.

December 1974: Top van Parijs (bijeengeroepen dr Giscard).

- Wat als we een sprong vooruit maken naar een Europese Unie (1e x dat dit woord gebruikt wordt).

- (1) Tindemans rapport over toekomst Europese samenwerking => Tindemansrapport.

o Spelregels/verdragen moeten veranderen + extra ambitie nodig.

- (2) Giscard: oprichting Europese Raad.

o Benelux niet blij: zou Europese Commissie onder druk zetten.

- (3) Benelux: rechtstreeks verkozen Europarlement => 1e x in 1979: veel enthousiasme, grote opkomst, politieke zwaargewichten.

- (4) Nieuwe uitgavenpost: regionaal beleid => EFRO (Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling).

o Achtergestelde gebieden bovenop landbouw.

o Instabiliteit op 1 markt tegengaan.

o Reden: toetreding VK (veel armoede).

Midden ’70: ontwikkelingssamenwerking.

- Hiervoor: akkoord van Yaoundé = samenwerking EEG en 18 Afrikaanse landen.

o Toegang tot Europese markt.

o Spillover: relatie FR – voormalige kolinies.

- ’73: VK erbij, ook relaties met Commonwealth (ligt niet helemaal in Afrika) => Lomé-akkoord.

o 46 ACP landen (Afrika, Caribbean, Pacific).

- 1e Lomé-akkoord vr 5 jaar; 2e in 1980 met grotere ACP groep; 4e in 2000.

o Voorwaarden met politieke doelstellingen: vrije markt, mensenrechten, democratie.

o Staatsgreep Togo => vervangen dr Cotonou (stad in Benin) => Akkoorden van Cotonou: conditionaliteit in ontwikkelingsbeleid.

STABEX-systeem: stabiele export prijzen vr ACP landen.

- Wat er ook gebeurd op wereldmarkt, EEG geeft hen stabiele prijs.

- Vr mijnbouwproducten: SYSMIN.

1978: Top in Bremen: Vermijden dat munten ver uit elkaar lopen vr stabiliteit.

- Oprichting EMS (Europese Monetaire Stelsel): slang in tunnel.

- Europese rekeneenheid = ECU (European Currency Unit).

o Elke munt had bepaalde waarde in ECU => schommelingen hierin beperken via artificiële schaarste.

- Begint te werken in 1979.

’70: in Spanje (Franco), Portugal (Salazar) en Griekenland (kolonelsregime) viel de dictatuur.

- Vragen toetreding tot EEG.

- Griekenland lid in 1981 => 10 lidstaten.

o Klein + geostrategisch.

- Spanje en Portugal: onderhandelingen met overgangsmaatregel van 7 jaar => 12 lidstaten.

o Aanvraag in ’77, onderhandelingen in ’79.

o Griekenland deed moeilijk, wou findsen niet delen.

o Treden toe op 1 januari 1986.

1979: Margaret Thatcher aan de macht (conservatief).

- Deed lastig omtrent budget: VK droeg veel bij, maar kreeg weinig terug => wou ‘juste retour’.

- Voor het eerst sinds De Gaulle agressieve sfeer.

Vr 1 markt krachtigere instellingen en andere spelregels nodig: meerderheid ipv unanimiteit, milieu, sterker Europa => Verdrag moet veranderd worden.

- Altiero Spinelli (IT) met Karel De Gucht => Europese grondwet.

o Crocodile-club.

o Roept op vr verdragswijzigingen in Europarlement.

- Stemming Europarlement februari 1984: andere spelregels, sterker parlement en commissie => MAAR verdragen zijn afspraken tsn lidstaten.

1984: Top in Fontainebleau.

- (1) VK krijgt korting => om dit te betalen 1,4%BTW ontvangst van landen nr Europa ipv 1%.

- (2) Hof van Justitie: niet-tarifière barrières zijn niet ok.

- (3) Oprichting 2 comités.

o Comité Tooge: hoe institutioneel aanpassen?

o Comité Adominno: Europa dichter bij burgers brengen.

 Symboliek, vlag, volkslied, feestdag.

o Nieuwe commissievoorzitter: Jacques Delors (FR socialist).

Delors maakte Cockfield (vertrouweling Thatcher) verantwoordelijk vr interne markt.

- 300 wetten => Witboek interne markt.

- 300 wetten stemmen bij unanimiteit lukt nooit tegen 1992 + nieuwe maatregelen/bevoegdheden => Verdrag moet veranderd worden.

- Comité Tooge was hiermee bezig, maar geraakte er niet uit.

Juni 1985: Top van Milaan => nieuwe spelregels afspreken.

- Geleid dr Bettino Craxi (IT premier) en Julio Andreotti (minister buitenlandse zaken): sterk Europa.

- Top lukte niet => IGC oprichten.

o Stemmen met meerderheid niet verboden, dus gwn gedaan => enkel VK, Denemarken en Griekenland wouden het niet => IGC begint te werken.

December 1985: IGC afgerond => leiders bijeen in Luxemburg.

- Nieuw verdrag goedgekeurd = SEA (Single European Act/Europese eenheidsakte): alles in 1 verdrag.

o 1e verdragswijziging na 30 jaar.

o (1) Stemming met QMV (2/3e meerderheid).

o (2) Nieuwe beleidsdomeinen: milieu, gezondheid en veiligheid op werkvloer (sociaal), wetenschappelijk onderzoek.

o (3) Europees Parlement meer bevoegdheden: motie van wantrouwen tegen commissie + laatste woord over uitbreiding EN samenwerkingsprocedure (kan amendementen suggereren).

o (4) Dingen formaliseren: Europese Raad vermeld in verdrag, werking rond buitenlands beleid (Gymnich vergaderingen), EMS, cohesiebeleid (EFRO).

- BE en IT vonden dat het niet ver genoeg ging.

- Ratificatie: referenda in Ierland en Denemarken lukten;

- Julie 1987: Europese Akte trad in werking.

Delors: budgettair probleem, meer geld nodig vr achtergestelde regio’s (cohesiebeleid, EFRO).

- Meerjarenbegroting (1988-92) ipv vr 1 jaar.

o Hierna duurt het telkens 7 jaar.

- Drieluik van Delors/pakket Delors/Delors 1 = 3 centrale dingen in meerjarenbegroting.

o (1) Plafond vr landbouwuitgaven: mogen niet meer stijgen dan BBP.

o (2) Verhoging regionale steunmaatregelen, verdubbeling steun vr ongelijke ontwikkeling.

o Nieuwe eigen inkomstenbron: 1% vh BNP = lidgeld.

Delors: 2 extra domeinen.

- (1) Sociale politiek: gezondheid en veiligheid op werk + lonen => Sociaal Handvest.

- (2) Monetaire politiek: 1 munt, monetaire unie => Comité Delors met vertegenwoordigers nationale banken.

o ECB nodig.

 Verdragswijziging nodig om tegen 1992 1 markt te maken.

Eind 1989: communisme stuikt in elkaar, einde bipolaire wereld.

- Zomer 1989: ijzeren gordijn even open vr pan-Europese picknick op grens Oostenrijk en Hongarije.

- November 1998: val vd muur.

- Domino-effect andere satellietstaten.

o Moeilijks in Roemenië.

 Optimisme: kapitalisme met vrije meningsuiting en sociaal model had gewonnen.

o Stuikt terug ineen na 9/11.

Helmut Kohl: Oost en West DL herenigen.

- Gebeurde al in 1990: dr euforie/optimisme kon alles.

- EU vergrootte => 2+4 verdrag opstellen.

o 2 vr 2 Duitslanden en 4 vr de voormalige 4 bezetters (VS, SU, FR, VK).

o Ok vr VS.

o Thatcher wou dit niet, maar vertrouwde erop dat FR dit zou blokkeren.

o MAAR band Mitterand-Kohl.

 Elysée-verdrag, vrienden en oorlogsherdenking Verdun.

Top in Straatsburg: maand na val muur, georganiseerd dr Mitterand.

- DL herenigen (dankzij steun Mitterand).

- Opl vr angst sterk DL: sterke D-mark opgeven voor euro = geboorte euro.

- Klap voor Thatcher:

o Geen Duitse hereniging want FR zal dit tegenhouden.

o Geen 1 munt, want DL zal dit tegen houden.

o => Gebeurde alle 2.

 Verdrag aanpassen hiervoor.

o Ook omtrent buitenlandse politiek.

 (1) Angst groot DL: DL inkapselen in EU.

 (2) Buitenlandse politiek complexer nu conflicten niet meer op bipolaire wereld gestoken konden worden.

Nieuw thema: SJBZ (samenwerking inzake justitie en binnenlandse zaken) => misdaadbestrijding, migratie, drugshandel, terreurbestrijding.

- Wel ad hoc samenwerking.

- Trevi-groep: forum vr verantwoordelijken veiligheidsbeleiden.

1990: Top van Dublin want Mitterand en Kohl willen nieuwe verdragswijziging.

- 2 IGC’s: 1 vr politieke dimensie (EPU) en 1 vr economische (EMU).

- April 1991: Luxemburg voorzitterschap => Europese Unie oprichten als tempel met 3 pijlers.

o (1) Economische afspraken: EGKS, Euratom, EEG + 1 munt.

 Communautaire methode.

o (2) Gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid (GPVB).

o (3) Samenwerking rond justitie en binnenlandse zaken (SJBZ).

 2e en 3e pijler: meer intergouvernementeel.

- September 1991: NL voorzitterschap => EU als boom met takken.

o Federale stam (supranationale kern).

o Sommige takken langer (econ), andere kort.

 Geen sprake van defensie, te gevoelig.

30 september 1991: vergadering ministers buitenlandse zaken.

- Laatste rechte lijn nr Maastricht.

- Kiezen vr tempel van Luxemburg.

December 1991: Top in Maastricht.

- EU oprichten als tempel met 3 pijlen.

- Algemene bepalingen/beginselen (dak van tempel).

o Europese Raad geeft impulsen.

o Subsidiariteitsbeginsel: meerwaarde nodig bij Europees optreden (in vgl met landen apart).

o Respect menselijke waardigheid.

o Sanctieprocedure: artikel 7-prodedure.

 Unanimiteit, dus werkt niet.

- 3 pijlers:

o Econ:

 Extra domeinen: consumentenbescherming, cultuurbeleid en Sociaal Handvest.

• Opt-out vr VK bij Sociaal Handvest.

 Europees Parlement: beslissingsrecht op bepaalde vlakken = medebeslissingsprocedure.

o GPVB: intergouvernementeel, maar Commissie erbij betrekken.

 Unanimiteit, gemeenschappelijke strategieën en acties.

o JBZ: asiel, migratie, fraude, terreur, politiesamenwerking, juridisch, uitwisseling gegevens en criminelen.

 Intergouvernementeel: Europese Raad met unanimiteit.

- Nieuwe instelling: Comité vd Regio’s.

o Adviesorganen: ECS (economisch en sociaal comité) + comité vd regio’s.

o Vertegenwoordiging regionale en lokale autoriteiten, want EFRO en hun bevoegdheden.

 Alles in Verdrag van Maastricht.

o Moet nog geratificeerd worden.

- Afspraak: 5 jaar later opnieuw samenzitten over verdragen = Verdrag van Amsterdam.

Voorwaarden vr EMU voldaan => euro (uitz: VK).

- 5 criteria:

o Begrotingstekort max 3% vh BBP.

o Staatsschuld max 60% v BBP.

o Inflatie max 1,5% hoger dan het gemiddelde vd 3 landen met de laagste inflatie.

o Rente op leningen max 2% hoger dan gem vd 3 landen met laagste rente.

o Stabiele munt: minstens 2 jaar geen devaluatie / binnen slang (EMS) blijven.

- Armste landen halen dit niet => cohesiefonds oprichten (geld enkel vr armste lidstaten).

- Criteria te streng: in de goede richting evolueren is ook goed.

o Later euro willen invoeren: wel voldoen aan criteria.

o Na invoering wel best blijven doen vr criteria = stabiliteitspact 2e helft ’90.

 Portugal, FR en Dl overtraden stabiliteitspact, geen sanctie => kiem eurocrisis en kantelmoment Griekenland.

Maastricht kan pas werken na ratificatie.

- Asociaal imago dr terugschroeven uitgaven.

- Parlementaire ratifiactie.

o VK: moeilijk, maar stemt in.

o DL: moeilijk, maar stemt in.

- Ierland, Denemarken en FR doen dit via Referendum.

o FR: 51% OK.

o Ierland: 69% OK.

o Denemarken => geen ratificatie.

 Opl: John Major met Top in Edinburgh (december 1992).

• Extra protocol Denemarken: extra verduidelijking + opt-outs Denemarken vr munt en JBZ.

 Nieuw referendum Denemarken begin 1993 => 57% OK.

December 1993: Maastricht trad in werking.

ECB oprichten.

In 1999 begonnen met euro => fysieke overschakeling in 2001.

1997: Tony Blair aan macht met Labour (VK) => opt-out Sociaal Handvest loslaten.

Griekeland leende geld bij Europese banken => miljarden schulden.

- Eind 2009: situatie Griekenland heel slecht, op rand faillissement.

o Risicopremie.

- Failliet => domino-effect nr andere landen.

- Opl: noodfondsen vanaf 2010 + IMF.

o Lagere rente en langere looptijd aan Griekenland => schulden aflossen.

- Vanaf hier begrotingsregels serieuzer nemen (pauze tijdens corona).

Angst dat hetzelfde bij IT zou gebeuren => onzekerheid.

- Big Bazooka nodig: wapen om rust mee terug te krijgen.

- Mario Draghi, gouverneur ECB: ECB zal tussenbeide komen bij volgende eurocrisis.

 Einde eurocrisis.

Uitbreiding in ’90: neutrale landen (economisch westen, politiek SU).

- Oostenrijk, Zweden, Finland, Noorwegen en Zwitserland.

- Zwitserland haakt af na referendum.

- Onderhandelingen met rest.

- 1 jan 1995: van 12 naar 16 lidstaten gaan, MAAR Noorwegen haakt af bij referendum.

 Zweden, Finland en Oostenrijk komen bij EU => 15 lidstaten.

Ex-SU landen willen ook lid worden.

- 3 voorwaarden <= Top in Kopenhagen, 1993.

o (1) Democratie zijn.

o (2) Markteconomie zijn.

o (3) Aqui communautair: alle EU wetten omzetten in eigen wetgeving.

 Centraal en Oost Europese landen moeten hieraan voldoen.

Oorlog in Joegoslavië zag EU niet aankomen.

- Verschillende republieken, etniciteiten en religies.

- Kroatië riep als 1e onafhankelijkheid uit, rest volgde.

- Vr 1st sinds WO2 volgerenmoord: genocide en Srebrenica, Bosnië.

- EU verdeeld.

o Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid faalde.

o VS dropte bommen om oorlog te stoppen.

Problemen eind ’90:

- (1) Stel 30 lidstaten na uitbreiding => beslissingen met unanimiteit nog moeilijker => afbouwen.

- (2) Europese Commissie te groot.

- (3) Elk land bepaald gewicht in GMV => aanpassen.

- (4) Hoe uitbreiding organiseren + wat met soc politiek?

- (5) Falen buitenlands- en veiligheidsbeleid.

 Ligt op tafel vr Amsterdam.

Opvolger Mitterand = Charles Chirac.

1997: Top in Amsterdam.

- Meerderheidsstemming buitenlands beleid => lukte niet.

o Wel Hoge Vertegenwoordiger (ministern buitenlandse zaken) = Javier Jolana (SP).

- Principe van versterkte/nauwere samenwerking: kleine groep landen kan voortouw nemen EU wetgeven -> enkel op hen toepasbaar.

o Strenge voorwaarden: alle lidstaten akkoord + minstens helft lidstaten in groep.

o BV. Europees patent in paar talen.

- Sociale politiek:

o Opt-out VK weg.

o Extra domein: werkgelegenheid.

 Methode vr beleid = Open Coördinatie Methode.

• Toewerken nr doelstellingen.

• Geen sancties maar wel publieke scoreborden.

- Sommige bepalingen 3e pijler (JBZ) => 1e pijler: vlottere besluitvorming.

 Verdrag van Amsterdam trad in werking in 1999.

3 leftovers van Amsterdam: nodig voor uitbreiding, maar niet beslist in Amsterdam.

- (1) Uitbreiding QMV.

- (2) Samenstelling commissie kleiner maken.

- (3) Herweging stemmen id Raad.

 Verdragen opnieuw aanpassen.

- Polen en Hongarije waren bezig met criteria Kopenhagen, maar EU was nog niet klaar voor hen.

December 2000: Top in Nice.

- Praten over leftovers + versoepeling voorwaarden versterkte samenwerking.

- Ontgoochelend antwoord op leftovers.

o Beetje uitbreiding QMV, maar niet veel (geen buitenlands beleid).

o 2e commissaris grote landen laten vallen + verkleining bij 27 lidstaten.

o Raad: DL en FR 29 stemmen, BE 12, NL 13, Spanje en Polen 27.

 Zit totaal geen logica in.

 Duurde 4 dagen en nachten.

 Akkoord van Nice, er kan uitbreiding komen.

o Trad in werking in 2003.

Nice was teleurstellend: grondig bekijken via andere aanpak.

- Tot hiertoe: IGC + bijeenkomst Europese Raad.

- Nieuw: open debat => Wat verwachten we van EU, wat willen we bereiken?

- Tegen december 2001 plan hebben.

o 2e helft 2001: BE voorzitterschap => BE (Guy Verhofstadt) moet plan uitwerken.

o Zie top in Laken.

December 2001: Top in Laken.

- Verklaring van Laken = lijst met fundamentele Europa-vragen.

- Hierover nadenken in conventie: open en transparant.

- Consensus? => Nieuwe tekst = Europese grondwet.

o Zou bestaande verdragen vervangen (vorige bouwden altijd voort op andere).

- Voorzitter conventie = Giscard; ondervoorzitters = Jean-Luc Dehaene en Guiliano Amato (IT premier).

- Begin 2002: conventie begint te werken.

o Luisterfase werd gelivestreamd.

o Dankzij transparantie: overal referendum.

- Zomer 2003: eindtekst, compromis = Europese Grondwet.

o Inhoudelijk in lijn van bestaande verdragen.

 Opsomming bestaande domeinen + klimaatwet, sportbeleid, ruimtevaart.

 Meer domeinen met QMV (uitz: buitenlandse politiek en fiscaliteit).

 Meer macht Europarlement: standaard mee beslissen (zelfde uitzonderingen).

 = rode draden in alle verdragswijzigingen.

 Eenvoudiger geschreven: preambule + juridisch jargon eruit.

 Hoge Vertegenwoordiger => Europese minister van Buitenlandse Zaken.

 Nieuw:

• President: vaste voorzitter Europese Raad ipv rotatie.

• Exit clausule.

• Europees ministerie vr buitenlandse zaken = EEAS (External Action Service).

• Burgerinitiatief.

• Kleinere Europese Commissie: 2/3e vh aantal lidstaten + rotatie.

Eind 2004: OK, maar we noemen het Grondwettelijk Verdrag ipv grondwet.

- Ratificatie via referendum.

- Januari 2005: Spanje => OK.

- Mei en Juni 2005: FR en NL.

o FR: niet sociaal genoeg => 55% tegen.

o NL: te sociaal => 61% tegen.

- Eind juni 2005: bijeenkomst Europese Raad => reflectieperiode invoeren + plan tegen volgend jaar.

- Juni 2006: geen plan => reflectieperiode verlengen tot 2007.

2007: nieuwe regels echt nodig => Grondwettelijk Verdrag door elkaar smijten en duidelijke taal eruit halen waardoor het heel technisch lijkt en geen referendum nodig heeft.

 Verdrag van Lissabon (Grondwettelijk Verdrag, maar moeilijker).

- Ratificatie in parlement, ook in Denemarken.

- Wel referendum in Ierland (2008) => niet ok.

- 2e referendum in Ierland 2009: aanpassing + begin eurocrisis (hebben steun nodig) => OK.

- December 2009: Verdrag van Lissabon ondertekend en in werking.

o President: Herman van Rompuy.

o Hoge Vertegenwoordiger: Catherine Ashton.

Tijdens eurocrisis (2013-14) David Cameron conservatieve premier VK.

- 2014: verkiezingen Europarlement UKIP (United Kingdom Independent Party) meest stemmen.

- 2015: nationale parlementsverkiezingen VK => Cameron won ondanks onder vuur: beloofde het aan de Britten te laten om in EU te blijven.

Begin 2016: Top in Brussel.

- Symbolische dingen toegeven aan VK.

- Referendum juni 2016: stemmen om erin te blijven.

o Boris Johnson en conservatieven campagne om eruit te gaan.

o 51,5% eruit.

- Cameron ontslag => Theresa May: campagne om in EU te blijven, maar moest Brexit organiseren.

o VK is handelsnatie en belangrijkste klanten = EU.

o Om met EU te blijven handelen moeten ze EU regels volgen + speelveld moet gelijk blijven.

Zachte Brexit (EU regels blijven volgen zonder aan tafel te zitten over deze regels) OF harde Brexit (eigen regels, maar economische ramp)?

- Maart 2017: May activeerde exit-clausule Verdrag van Lissabon.

o 2 jaar onderhandelen, hierna geen akkoord val je er gwn uit.

- Maart 2019: niet gelukt om akkoord te bereiken, May vroeg uitstel.

May vroeg ontslag => Boris Johnson.

- Harde Brexit, maar toch blijven onderhandelen met EU => kan niet, maar hij kreeg het verkocht.

- Januari 2020: VK stapte uit EU met overgangsregeling tot december 2020.

o In tussentijd handelsakkoord onderhandelen = gelukt.

Januari 2021: VK officieel uit EU.

- Handelsregeling, zachte Brexit.

- Wijken wel af op aantal punten.

o Douane-unie: producten VK-EU aan grens controleren.

o Vrij verkeer van werknemers.