Untitled
Inleiding
Dit hoofdstuk richt zich op schoolloopbanen van middelbare scholieren in Amsterdam.
De context van Amsterdam onthult zowel kansen als problemen; de achtergrond van de leerlingen is zeer divers.
Leerdoelen
Inzicht krijgen in:
De populatie in het voortgezet onderwijs van een grote stad.
Het aanbod van verschillende schooltypen.
De mate van diversiteit en segregatie in het onderwijs.
Het effect van verschillende schooltypen op schoolloopbanen.
Functies van Onderwijs
Onderwijs heeft twee primaire functies:
Persoonlijke Ontwikkeling: Dit houdt in dat elk kind zou moeten streven naar maximale competentie-ontwikkeling. Dit omvat:
Kennis en vaardigheden ontwikkelen (kwalificatie).
Algemene normen en waarden ontwikkelen (socialisatie).
Geschikte arbeidsplaats bereiken (differentiatie en selectie).
Maatschappelijke Functie: Het onderwijs zou zo ingericht moeten zijn dat alle kinderen in Amsterdam optimaal profiteren van onderwijs. De WRR (Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, 2013) stelt dat we moeten zorgen voor maximale ontwikkeling van mensen.
Paradox van Schoolloopbanen
Segregatie in onderwijs kan voorkomen dat deze functies complementair samenwerken.
7.2 Variatie in Schoolloopbanen
Voorbeeld 1: Ayoub, een leerling van Marokkaanse afkomst, behaalt een vmbo-theoretisch advies en volgt een succesvolle schoolloopbaan.
Voorbeeld 2: Melissa, uit een hoogopgeleide omgeving, begint met vwo, maar stroomt af naar havo.
Beide fictieve voorbeelden illustreren de diversiteit van schoolloopbanen en de impact van sociale en culturele achtergrond.
7.3 Steeds Meer Leerlingen en Diversiteit
Te verwachten: een toename van leerlingenaantallen in stedelijke gebieden in Nederland.
In Amsterdam waren er in schooljaar 2014-2015 ongeveer 35.000 leerlingen en extra 5.000 leerlingen van buiten de stad.
7.3.1 Superdiversiteit in Amsterdam
In Amsterdam heeft meer dan de helft van de leerlingen niet-westerse herkomst, wat een significante afwijking is van landelijke gemiddelden (22% niet-westers).
Definitie Superdiversiteit: betekent dat er niet alleen veel verschillende nationaliteiten en culturen zijn, maar ook veel variatie binnen die groepen (qua religie, taal, opleidingsniveau, migratieachtergrond).
Amsterdam als voorbeeld:
Meer dan 180 verschillende nationaliteiten.
Een van de meest diverse steden ter wereld.
Geen enkele groep is dominant.
Belang voor onderwijs: Toekomstige docenten zullen met leerlingen van zeer diverse achtergronden te maken krijgen, vooral in Amsterdam.
Demografie
Autochtone leerlingen vormen 36% van de Amsterdamse leerlingen in het voortgezet onderwijs.
De grootste groepen onder niet-autochtone leerlingen zijn van Marokkaanse (15%), Surinaamse (10%) en Turkse (8%) afkomst.
7.3.2 Diversiteit per Stadsdeel
Amsterdam is verdeeld in zeven stadsdelen met verschillende demografische samenstellingen (bijvoorbeeld Centrum en Zuid hebben meer hoogopgeleide ouders, terwijl Nieuw-West en West meer leerlingen van Marokkaanse en Turkse afkomst hebben).
7.3.3 Gelijk Startpunt?
Bij de overgang naar voortgezet onderwijs zijn er grote verschillen in advies op basis van sociaaleconomische status (SES).
Leerlingen uit hoge SES-gezinnen krijgen vaker een vwo-advies (50% vs. 8% onder zeer lage SES-gezinnen).
7.3.4 Verschillende Startpunten
Hoe hoger de SES, hoe beter de Cito-scores; dit geldt ook voor autochtone versus niet-westerse leerlingen.
7.4 Aanbod van Scholen
Amsterdam telt 69 middelbare scholen met een variëteit aan onderwijstypen (bijv. openbare, bijzondere, categorale scholen).
7.4.1 Segregatie
Scholen met hogere niveaus trekken specifieke leerlingpopulaties aan.
Definitie Segregatie: treedt op wanneer verschillende groepen, zoals leerlingen van diverse sociaaleconomische achtergronden, elkaar niet meer ontmoeten, wat leidt tot opgroeien in afzonderlijke “bubbels.”
Dit is effectief zichtbaar in Amsterdam, waar hoogopgeleide ouders vaker kiezen voor categorale vwo-scholen in de buurt.
Gevolgen van segregatie:
Minder begrip en verbinding tussen groepen.
Vooroordelen en stereotypen ontstaan doordat mensen elkaar niet goed kennen.
Een potentieel voor het vergroten van sociale spanningen en polarisatie.
Oplossingen tegen segregatie:
Brede brugklassen:
Wat is het? Brugklassen waar leerlingen van verschillende niveaus (vmbo, havo, vwo) samen blijven voordat ze worden ingedeeld.
Belangrijk: Leerlingen leren elkaar kennen, meer tijd krijgen voor ontwikkeling, en de segregatie wordt verkleind.
Brede scholengemeenschappen:
Wat is het? Scholen met flexibele overstappen tussen verschillende niveaus.
Belangrijk: Meer diversiteit in de klas en gaat segregatie tegen.
Bonus voor scholen:
Wat is het? Scholen krijgen financiële ondersteuning bij het invoeren van brede brugklassen en scholengemeenschappen.
Belangrijk: Motiveert scholen tot meer diversiteit.
7.4.2 Groeiende Populariteit van Categoraal VWO
Het aanbod van scholen evolueert met de leerlingpopulatie. Populariteit van scholen varieert, vooral in stadsdeel Zuid.
7.4.3 Diversiteit van Scholen
Niet alle scholen zijn even divers; brede gemeenschappen zijn meer divers vergeleken met gymnasia.
7.5 Schoolloopbanen en Succes
Leerlingen met havo-advies blijken minder vaak succesvol te zijn dan hun leeftijdsgenoten.
Een jaarlijkse 15% van de havo-leerlingen blijft zitten in Amsterdam.
Kenmerken van Schoolloopbanen
Geslacht, Cito-scores, en advies voor leerwegondersteunend onderwijs beïnvloeden de schoolloopbaan.
Leerlingen met een hoge SES kiezen vaker voor categorale scholen.
7.6 Conclusie
Het voortgezet onderwijs in Amsterdam wordt gekenmerkt door zowel superdiversiteit als segregatie.
Keuzes die gemaakt worden in het onderwijs hebben invloed op toekomstige schoolloopbanen.
Leraren, ouders, veiligheid en structured guidance kunnen bijdragen aan succes, mede door de implementatie van strategieën zoals brede brugklassen en scholengemeenschappen om segregatie tegen te gaan en kansengelijkheid te bevorderen.
Afsluiting
Reflectie: Wat neem je mee van de bijeenkomst m.b.t. wat vandaag behandeld is?
Stelling: Het is niet belangrijk dat kinderen met verschillende achtergronden elkaar op school ontmoeten omdat zij elkaar elders ontmoeten.