Цусны болон тунгалгын эргэлтийн тогтолцооны бүдүүвч

Цус Тунгалагын Эргэлтийн Тогтолцооны Бүдүүвч

Цусны Эргэлтийн Систем

Бүтэц
  • Зүрх
  • Цусны судасны тогтолцоо:
    • Тараагуур (артери)
    • Хураагуур (вен)
    • Хялгасан судас (капилляр)
Түүхэн Хөгжил
  1. Эгэл биетэн: Диффузийн замаар амьсгалдаг.
  2. Нугаламгүй амьтан (Нематид): Анх судас булчин бие болж, цус судсаар гүйх боломжтой болсон. Зүрх, цусны битүү систем үүсэх суурь тавигдсан.
  3. Зүрхний үүрэг: Цусыг улам сайн, эрчимтэй гүйлгэхийн тулд судасны хананд хүчтэй агших чадвартай булчинлаг элемент.
  4. Эх газрын халуун цуст амьтан: Зүрх бие болох явдал хүчтэй илэрсэн. Ялгаруулах эрхтний үйл ажиллагаа эрчимжсэн.
    • Мезонефрос (завсрын бөөр)
    • Метанефрос (жинхэнэ бөөр)
    • Пронефрос (анхдагч бөөр)
  5. Хөдөлгөөний аппарат: Тусгай судасжилт бие болсон.
  6. Судасны хана: 3 давхрагатай болсон.
  7. Цусны дүрст элемент: Ялгарч бие болсон.
  8. Мэдрэлийн тогтолцоо: Цусны системтэй холбоотой болж, судасны хананд олон тооны авуурууд үүссэн.
  9. Үе хөлтөн, дун хорхой: Цусны нээлттэй системтэй.
  10. Аннемид: Анх цусны битүү систем бие болсон.
  11. Ланцетник: Нэг тасалгаат зүрхтэй, артери вен нь ялгарч хөгжсөн. Венийн судас эрхтэн рүү ордоггүй (гэдэс, ходоод, дэлүүний венийн судас элэг рүү ордог - үүдэн вен). Үүнийг гайхамшигт тор (retemirabile) гэнэ.
  12. Зүрхний хувьсал:
    • Загас: Нэг тосгуур, нэг ховдолтой.
    • Хоёр нутагтан: Нэг ховдол, хоёр тосгуур (цус холилддоггүй).
    • Мөлхөгчид: Ховдол нь хагас таславчтай.
    • Хүн ба сүүн тэжээлтэн: 2 ховдол, 2 тосгуур нь бүрэн тасалгаатай.
  13. Зүрхний хөгжил: Заламгайн аппаратын ард, шар уст уутан дотор хэвлийн гол судасны булчин бөөгнөрөн хөгжих замаар бүрэлдэн үүсдэг. Загасны хоёр тасалгаат, мөлхөгчдийн гурван тасалгаат, сүүн тэжээлтний дөрвөн тасалгаат зүрх аажмаар хувьсан хөгжсөн.
Бүтэц (Үлэмж)
  • Шигүү торолсон цусны судас
  • Нарийхан хялгасан судас
  • Цус
  • Зүрх (төв эрхтэн)
Үйл ажиллагаа

Шим тэжээлийн бодис, хүчилтөрөгч нь хоол боловсруулах, амьсгалын эрхтнүүдээс цусанд орж, цусаар дамжин биеийн бүх хэсэгт эдийн шингэнээр дамжин эсэд хүрдэг. Эсийн задралын үр дүнд уураг, өөх, тос, нүүрс усны задралын бүтээгдэхүүн эдийн шингэнд ялгарч тэндээсээ цусанд ордог.

Зүрх (Cor)

Ерөнхий
  • Улаан хүрэн өнгийн конус хэлбэртэй булчинлаг эрхтэн.
  • Жин, хэмжээ нь нас, хүйс, ажлын ачаалал, эрүүл мэндийн байдлаас шалтгаална.
  • Дээд хэсэг: Уг
  • Доод хэсэг: Үзүүр
  • Гадуураа үнхэлцгээр хучигдсан.
  • Байрлал: Хоёр уушигны хооронд, цээжний хөндийд, 5-7-р хавирганы тушаа, өвчүүний яснаас 1 см дээш зүүн тийш хэлтийж оршино.
  • Бүтэц: Хоёр тосгуур, хоёр ховдол (дөрвөн тасалгаатай хөндий эрхтэн).
Ховилууд
  • Тосгуур, ховдлыг тусгаарласан булчинт таславч дагуу тууш, хөндлөн ховилтой. Үүгээр зүрхний булчинг тэжээдэг титмийн артери, венийн судас явна (титэм ховил).
  • Хөндлөн ховилоос дээш нимгэн ханатай чих хэлбэрийн булчинлаг уут нь баруун, зүүн тосгуур.
    • Баруун тосгуур: Урд, хойд хөндий венүүд цутгана.
    • Зүүн тосгуур: Уушигны венүүд ирнэ.
  • Тосгууруудыг хооронд нь, ховдлуудыг хооронд нь тусгаарласан булчинт таславчны дагуу тууш ховил оршдог.
Хананы Давхаргууд
  1. Дотор талын хана: Эндокард
  2. Дунд талын булчинт хана: Миокард
  3. Гадны талын хана: Эпикард
Судаснууд
  • Зүүн ховдол: Гол судас гарна.
  • Баруун ховдол: Уушигны артери гарна. Эдгээрийн уг дээр тал саран клапан бий.
Хавхлагууд
  • Баруун тосгуур ховдлын хооронд: Гурван хавтаст хавхлага.
  • Зүүн тосгуур ховдлын хооронд: Хоёр хавтаст хавхлага. Эдгээр нь цусыг нэг чигт явуулах үүрэгтэй.
  • Титмийн артериуд: Гол судасны угаас гарч зөвхөн зүрхний булчинг тэжээнэ.
  • Венийн судас: Бага, дунд, том венийн судас цугларч баруун тосгуурт цутгадаг.
Дамжуулах Тогтолцоо

Зүрхийг жигд хэмээр хөдөлгөх гол хэсэг:

  • Тосгуурын зангилаа
  • Тосгуур ховдлын зангилаа
  • Тосгуур ховдлын багц
  • Пуркинегийн ширхэг
Үнхэлцэг (Pericardium)
  • Зүрхийг гадна талаас хүрээлнэ.
  • Бүтэц: Гадна, дотно шар уст хуудас, дунд талын ширхэгэнцэрт хуудас.
  • Үүрэг: Хуудаснуудын хооронд шар уст шингэн хуримтлагдаж, зүрхний үйл ажиллагааны явцад үрэлтийг зөөллөнө.
  • Эпикард: Үнхэлцэгний дотор буюу шар уст бүрхүүлээс үүснэ. Зүрхний булчинтай холбох эдээр нийлдэг. Титэм ховилын тус газрын холбох эдэд өөхөн эслэг хуримтлагдсан байдаг.
  • Шингэн: Үнхэлцэгний хуудсуудыг чийглэж, үрэлтийг зөөллөнө.
  • Холбоос: Өвчүүний ястай үнхэлцэгний тусгай шандсаар, нугаламтай зүрх рүү орсон судсуудаар холбогдоно.

Цусны Судас

Ерөнхий

Судасны ханын бүтэц нь судасны оршиж байгаа цусны урсгалын нөхцөлтэй тохирч байдаг.

Бүтэц
  1. Дотоод бүрхүүл: Эндотелиор хучигдана. Доод талд нь интим (холбох эдийн давхрага) оршино.
  2. Дунд бүрхүүл: Углуурга маягтай уян хальснаас тогтоно.
  3. Гадаад бүрхүүл: Хөвсгөр холбогч эдээс тогтоно. Том судасны гадна бүрхүүлд судасны ханыг тэжээдэг жижиг судас салбарлана.
Артериуд
  • Дунд зэргийн/жижиг артери: Уян ширхэг бага, булчингийн ширхэг элбэг (булчинт бүтэцтэй судас).
  • Холимог бүтэцтэй артери: Гөлгөр булчингийн ба уян ширхэгүүдтэй.
Венүүд
  • Хана зөөлөн, нимгэн.
  • Булчинт давхрага сул хөгжсөн.
  • Нэг давхар ханатай.
  • Тал саран хавхлагатай (ялангуяа хөлийн венд олон).
  • Зүрхэнд ойр орших том венүүд хавхлагагүй.
  • Гадна бүрхүүл хамгийн сайн хөгжсөн.
Хялгасан Судас

Артери, венийн судасны хооронд маш нарийн диаметртэй тор үүсгэдэг. Хана маш нимгэн, нэвтрүүлэх чадвар сайтай.