BÀI 14: VIỆT NAM KHÁNG CHIẾN CHỐNG THỰC DÂN PHÁP XÂM LƯỢC GIAI ĐOẠN 1946-1950

1. Lời tuyên chiến toàn quốc bùng nổ

  • Pháp bội ước tấn công ta

    • 3/1946: Pháp tấn công ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ

    • 11/1946: Pháp tấn công ta ở Hải Phòng, Lạng Sơn

    • 18/12/1946: Pháp gửi tối hậu thư → Ta giải tán lực lượng tự vệ → Đấu tranh trao quyền kiểm soát thủ đô cho Pháp → Kháng chiến bùng nổ

  • Đường lối kháng chiến của Đảng

    • Chỉ thị toàn dân kháng chiến - TƯ Đảng (12/12/1946)

    • Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến – Chủ tịch HCM (19/12/1946)

    • Tác phẩm “Kháng chiến nhất định thắng lợi” (Trường Chinh - 9/1947)

  • Tính chất của cuộc kháng chiến

    • Toàn dân

    • Toàn diện

    • Trường kỳ

    • Tự lực cánh sinh

    • Tranh thủ sự ủng hộ quốc tế

2. Một số thắng lợi tiêu biểu

  • Chính trị, ngoại giao

    • Các cơ quan Đảng, chính phủ, mặt trận… được di chuyển an toàn tới chiến khu Việt Bắc

    • Chính quyền từ trung ương đến cơ sở được kiện toàn và củng cố

    • Trung Quốc, Liên Xô và nhiều nước xã hội chủ nghĩa lần lượt công nhận và đặt quan hệ ngoại giao

  • Kinh tế

    • Tăng gia sản xuất, sản xuất nông nghiệp được đẩy mạnh

    • Một số xí nghiệp quốc phòng và dân dụng thích hợp được xây dựng ở các vùng tự do kháng chiến

    • Các ngành khai khoáng, cơ khí, hóa chất, dệt, giấy… từng bước đi vào hoạt động

  • Văn hóa, giáo dục

    • Chú trọng xây dựng và phát triển văn hóa phục vụ cuộc kháng chiến

    • Thực hiện cải cách giáo dục phổ thông hướng tới xây dựng nền giáo dục cách mạng mới

  • Quân sự

    • Cuộc chiến đấu ở các đô thị Bắc vĩ tuyến 16

      • Ở Hà Nội: Thành lập trung đoàn thủ đô, đánh trận quyết liệt ở Bắc Bộ Phủ, chợ Đồng Xuân

      • Ở các đô thị khác: Huế, Nam Định… cùng phối hợp

      • Ý nghĩa: Tiêu hao sinh lực địch, quân chủ lực rút lui an toàn, tạo điều kiện chuẩn bị kháng chiến lâu dài

    • Chiến dịch Việt Bắc thu đông 1947

      • Âm mưu của Pháp: Mở chiến dịch Việt Bắc nhằm nhanh chóng kết thúc chiến tranh

        • 7/10/1947: Pháp huy động 12.000 quân đánh lên Việt Bắc theo hai hướng

        • Đông: theo đường số 4, Tây: theo sông Lô

      • Diễn biến

        • Ở Bắc Kạn: Ta bao vây và đánh địch ở Chợ Đồn, Chợ Mới, Chợ Rã

        • Đường số 4: Trận đèo Bông Lau

        • Trên sông Lô: Trận Đoan Hùng, Khe Lau

        • 19/12/1947: Pháp rút khỏi Việt Bắc

      • Ý nghĩa

        • Bảo toàn cơ quan đầu não kháng chiến

        • Làm thất bại âm mưu "đánh nhanh thắng nhanh" của Pháp

        • Đưa cuộc kháng chiến bước sang giai đoạn mới

  • Chiến dịch Biên Giới 1950

    • Hoàn cảnh

      • 1949: CHND Trung Hoa ra đời

      • 1950: Các nước XHCN đặt quan hệ ngoại giao với ta

      • Mỹ can thiệp sâu vào cuộc chiến tranh Đông Dương

    • Chủ trương của ta

      • Mở chiến dịch Biên Giới nhằm tiêu diệt sinh lực địch

      • Khai thông biên giới Việt - Trung

      • Mở rộng căn cứ Việt Bắc

    • Diễn biến

      • 16/9/1950: Ta tấn công Đông Khê, mở đầu chiến dịch

      • 18/9/1950: Đông Khê mất, Thất Khê bị uy hiếp → Pháp rút khỏi Cao Bằng

      • 22/10/1950: Đường số 4 được giải phóng → Chiến dịch kết thúc thắng lợi

    • Kết quả & Ý nghĩa

      • Giải phóng biên giới Việt - Trung → Kế hoạch Rove bị phá sản

      • Chọc thủng hành lang Đông - Tây

      • Con đường liên lạc của ta với các nước XHCN được khai thông

      • Ta giành thế chủ động trên chiến trường chính Bắc Bộ

      • Mở ra bước phát triển mới của cuộc kháng chiến