Farmakologia
Organizacja zajęć
Wykłady i Ćwiczenia
Wykłady prowadzone online, głównie w czwartki, z możliwością dodatkowych spotkań w poniedziałki.
Ćwiczenia zaczynają się po zakończeniu wykładów, na koniec marca, i będą zorganizowane wedle grup.
Uczestnictwo w zajęciach jest obowiązkowe, a obecność będzie monitorowana przez logowania studentów.
Odrobienie ćwiczeń
Ćwiczenia powinny mieć miejsce w danej grupie, ale w wyjątkowych przypadkach dozwolone są odrobienia w innej grupie.
Wszelkie zmiany należy uzgadniać z prowadzącym, aby zapewnić zgodność tematów.
Egzamin
Egzamin na zakończenie przedmiotu: test wielokrotnego wyboru z jedną poprawną odpowiedzią, zaplanowany na po ostatnich wykładach.
Liczba pytań: zazwyczaj 30-40, jak w latach licencjackich.
Propozycja zarezerwowania sali w miarę szybko, ze względu na dużą liczbę studentów.
Materiały do zajęć
Materiały będą przekazywane za pośrednictwem platformy Teams.
Uczniowie otrzymają wykład dotyczący farmakologii ogólnej i interakcji międzylekowych.
Uczniowie zobowiązani są do przeczytania artykułów dotyczących interakcji leków z żywnością przed następnym wykładem.
Program Kursu
Wstęp do farmakologii ogólnej.
Powtórzenie materiału z licencjatu, ze szczególnym uwzględnieniem studentów z innych kierunków.
Kluczowe pojęcia
Definicja leku
Definicja leku z perspektywy prawa farmaceutycznego:
Uwzględnia produkty lecznicze, produkty przeznaczone do celów żywieniowych, homeopatyczne itd.
Pochodzenie leków
Leki mogą być:
Otrzymywane w laboratoriach
Pochodzenia naturalnego (roślinnego, zwierzęcego).
Prolek
Definicja proleku:
Substancje, które wymagają metabolizmu w wątrobie, aby stały się aktywne.
Nazewnictwo i formy leków
Leki mogą działać:
Przyczynowo
Objawowo
Allopatycznie (przykład: lek przeciwgorączkowy przy objawie gorączki).
Rodzaje działania:
Działanie miejscowe i systemowe (np. leki wziewne również klasyfikowane jako miejscowe).
Farmakokinetyka
Cechy farmakokinetyki
Działanie zależy od:
Dawki lub stężenia leku.
Różnice między farmakokinetyką liniową a nieliniową:
W farmakokinetyce nieliniowej, np. podwojenie dawki może zwiększyć efekt dziesięciokrotnie.
Wskaźnik terapeutyczny
Wysokie wartości wskaźnika terapeutycznego oznaczają większe bezpieczeństwo, niskie wartości mogą prowadzić do toksyczności.
Mechanizmy działania leków
Mechanizmy fizykochemiczne, chemiczne, receptorowe.
Dwa kluczowe pojęcia:
Powinowactwo:
Zdolność leku do wiązania się z receptorem.
Aktywność wewnętrzna:
Zdolność do pobudzenia receptora.
Typy receptorów
to:
Steroidowy
Jonotropowy
Metabotropowy
Enzymatyczny
Drogi podawania leków
Główne drogi podawania
Doustna (dominująca metoda):
Wpływ jedzenia na wchłanianie.
Doodbytnicza i podjęzykowa:
Szybkie wchłanianie przez podjęzykowe naczynia.
Wziewna i skórna:
Skórna stosowana w maściach, również jako medium wchłaniania.
Iniekcje:
Dożylne, domięśniowe, podskórne.
Farmakokinetyka: Procesy i etapy
Etap LADME
Uwolnienie: Rozpuszczenie leku.
Wchłanianie: Zdolność do poddania się wchłanianiu (biodostępność).
Dystrybucja: Transport leku w organizmie,
Bariera krew-mózg, bariera łożyskowa.
Metabolizm: Wątroba, cytochrom P450, reakcje pierwszej i drugiej fazy.
Wydalanie:
Nerki (główny organ), również z wydzielinami, takimi jak pot, łzy, oddech.
Wartości farmakokinetyczne
Okres półtrwania, klirens: określają wydalanie z organizmu.
Transport czynny: Przemieszczanie leków wbrew gradientowi.
Interakcje leków
Często leki mogą wpływać na funkcjonowanie różnych enzymów w cytochromie P450.
Możliwości interakcji:
Substraty, inhibitory, induktory enzymów.
Polimorfizm genetyczny wpływa na metabolizm.
Tematy do dalszego przemyślenia
Obecność materiałów na platformie Teams.
Przygotować na następne wykłady i artykuły dotyczące interakcji.
Podsumowanie i Pytania
Materiały będą dostępne na Teams. Dziękuję za uwagę i pytania. Kto szefuje?