Pemantapan Kesepaduan Nasional Malaysia

Hasil Pembelajaran dan Objektif Topik 4

• Hasil Pembelajaran Topik:
  • Membincangkan proses pemantapan kesepaduan sosial di Malaysia.
  • Mengaplikasikan kesepaduan sosial dalam kalangan masyarakat Malaysia.
• Objektif Topik:
  • Untuk membolehkan pelajar memahami proses pemantapan kesepaduan nasional di Malaysia.

Kandungan dan Sinopsis Topik 4

• Struktur Kandungan:
  • 4.1 Perpaduan: Matlamat Diidamkan
    • 4.1.1 Detik Perpaduan - Detik Perbezaan
  • 4.2 Kesepaduan: Tahap Dicapai
    • 4.2.1 Kesepaduan Nasional
    • 4.2.2 Kesepaduan Sosial dan Defisit Sosial
    • 4.2.3 Etos Nasional
  • 4.3 Penyatupaduan: Proses Diusaha
    • 4.3.1 Etnik (Tahap Keetnikan, Batas Etnik, Hubungan Sosial Rentas Etnik)
    • 4.3.2 Alat Penyatupaduan (Tawar-menawar, Perundingan, dan Pengantaraan)
• Sinopsis Utama:
  • Kepelbagaian dalam masyarakat Malaysia (etika, peradaban, pemikiran, dan praktis) menimbulkan pelbagai cabaran.
  • Kunci kepada keamanan, kestabilan, dan keharmonian sejak Merdeka adalah kesediaan untuk tawar-menawar, berunding, dan melakukan mediasi.
  • Kesepaduan nasional dipacu oleh tiga motivasi serentak:
    1. Perpaduan yang diidamkan.
    2. Kesepaduan yang dicapai.
    3. Penyatupaduan yang diusahakan.
  • Indeks Perpaduan Nasional (IPNas $2018$) digunakan sebagai usaha serius untuk memantau tahap pemantapan kesepaduan tersebut.

Sosiologi Tiga Lapisan Perpaduan

• Perpaduan:
  • Merupakan kesatuan dan matlamat akhir yang diidamkan dalam sesebuah negara berbilang etnik.
• Kesepaduan:
  • Keadaan bersepadu yang menjadi kesatuan yang utuh.
  • Tahap di mana keadaan aman, stabil, makmur, dan sejahtera telah dicapai, namun diakui masih wujud perbezaan dalam bentuk "defisit sosial".
• Penyatupaduan:
  • Proses menyatupadukan yang melibatkan usaha berterusan di semua lapisan masyarakat.
  • Bertujuan menyelesaikan defisit sosial melalui "tapak integrasi" yang berprinsipkan tawar-menawar, perundingan, dan mediasi.

Sejarah Mencari Kesatuan di Malaysia

• Analogi Jigsaw Puzzle: Malaysia diibaratkan sebagai kepingan teka-teki (jigsaw puzzle) di mana negeri-negerinya asalnya terikat kepada pusat-pusat kuasa berbeza seperti Siam, Belanda, dan Britain sebelum disatukan oleh penjajah British.
• Garis Masa Pembentukan Kesatuan:
  • $1946$: Pembentukan Malayan Union (ditentang keras oleh penduduk tempatan dan akhirnya dimansuhkan).
  • $1948$: Pembentukan Persekutuan Tanah Melayu yang merangkumi semua negeri di Malaya.
  • $1957$ (Kemerdekaan): Menjadi mercu kepada KESATUAN.
  • $1963$ (Persekutuan Malaysia): Meluaskan kesatuan merangkumi Semenanjung, Sabah, dan Sarawak.
• Struktur Pentadbiran Awal: Terdiri daripada Negeri-negeri Selat, Negeri-negeri Melayu Bersekutu, dan Negeri-negeri Melayu Tak Bersekutu.

Pembinaan Kesatuan Berterusan melalui Tapak Integrasi

• Definisi Tapak Integrasi: Ruang dan titik pertemuan antara kelompok strategik (etnik, agama, parti politik, NGO, masyarakat sivil) dalam pelbagai bentuk.
• Contoh-contoh Tapak Integrasi Bersejarah:
  • $1949$: Communities Liaison Committee (CLC) yang diterajui oleh pimpinan elit pelbagai kaum.
  • $1946$, $1952$: Penubuhan parti politik bersifat muafakat (coalition).
  • $1952$, $1955$: Institusi Pilihan Raya.
  • $1950$ - $1960$: Rancangan Pembangunan Lima Tahun ($1950$-$1955$, $1956$-$1960$).
  • $1957$: Perlembagaan Persekutuan.
• Simbol dan Struktur Kesatuan:
  • Yang di-Pertuan Agong (YDPA).
  • Bendera Kebangsaan.
  • Lagu Negaraku.
  • Dasar Kebudayaan Kebangsaan.
  • Bahasa Kebangsaan.
  • Sekolah Aliran Kebangsaan.

Titik Peralihan: $13$ Mei $1969$

• Tragedi $13$ Mei $1969$: Menyebabkan kesatuan yang dibina seolah-olah "pecah berderai".
• Perubahan Haluan Negara:
  • Istilah "KESATUAN" (unity) mula digantikan dengan istilah "PERPADUAN".
  • Slogan "Kesatuan dalam Kepelbagaian" tidak lagi digunakan, diganti dengan "Perpaduan dalam Kepelbagaian".
• Rancangan Malaysia Kedua (RMKe-$2$, $1971$ - $1975$):
  • Objektif utama adalah perpaduan negara.
  • Menekankan penyatuan sosial dan pembahagian pendapatan yang seimbang.
  • Menjadi teras kepada Dasar Ekonomi Baharu (DEB) untuk membasmi kemiskinan tanpa mengira kaum.
  • Penyusunan semula masyarakat untuk menghapuskan pengenalan kaum mengikut fungsi ekonomi.

Indeks Perpaduan Nasional (IPNas)

• Konteks Pasca-$1969$: Selepas $50$ tahun, Malaysia dinilai berada dalam keadaan "stable tension" (tegang tapi tenang).
• Keperluan Ukuran Objektif: Sebelum ini, ukuran perpaduan hanya bersifat populis (melalui media sosial atau pemerhatian umum di kedai mamak). Tiada ukuran objektif yang serius sehingga tahun $2017$.
• Pelaksanaan IPNas $2018$:
  • Usaha pertama dalam sejarah Malaysia untuk membina indeks perpaduan.
  • Mandat dan biayaan daripada Kerajaan Malaysia melalui JPM (EPU) dan JPNIN.
  • Mengukur tahap "Perpaduan dalam Kepelbagaian" berdasarkan nilai "Kesepaduan Nasional".

Detik Perpaduan vs Detik Perbezaan

• Pandangan Prof Ulung Datuk Dr Shamsul Amri Baharuddin (Pengarah Pengasas KITA UKM): Perpaduan sebagai hasrat yang diidamkan adalah sukar diukur secara nyata tetapi hadir dalam detik-detik tertentu dalam kehidupan seharian.
• Contoh Detik Perpaduan:
  • Sukan: Sokongan kepada Harimau Malaya di Dataran Merdeka atau perlawanan Piala AFF Suzuki $2018$.
  • Kesihatan: Kaum Suku Batek menerima suntikan vaksin.
  • Perkahwinan: Konsep "Street Wedding" di kawasan perumahan.
  • Makanan: Budaya makan bersama di kedai mamak atau restoran pelbagai bangsa (contoh: Restoran New Hollywood di Ipoh).
  • Aktiviti Lain: Gotong-royong, bantuan bencana, sambutan perayaan, dan percutian.
• Contoh Detik Perbezaan: Isu yang boleh menimbulkan jurang seperti krisis kewangan, diskriminasi positif (kuota/hak), atau polarisasi perkauman dalam politik.

Manifestasi Kesepaduan Sosial dalam Pelbagai Aspek

• Politik Federalisme: Kejayaan peralihan kuasa dalam PRU ke-$14$ ($2018$) tanpa pertumpahan darah dan pemeteraian Piagam Muafakat Nasional antara UMNO dan PAS pada $14$ September $2019$.
• Bahasa: Kepentingan kefasihan Bahasa Melayu (BM) sebagai agen penyatuan.
• Etnisiti: Hubungan persahabatan antara Melayu dan Cina di Terengganu yang wujud sejak abad ke-$16$ dan kewujudan "Restoran Tiga Bangsa".
• Agama: Keperluan menghormati kepelbagaian agama. Contoh cabaran termasuk insiden di Kuil Sri Maha Mariamman, Subang Jaya yang membimbangkan keharmonian jika tidak diurus dengan baik.

Kajian Kes: Restoran New Hollywood (Ipoh)

• Simbol Perpaduan: Restoran ini menempatkan $18$ gerai makanan daripada peniaga pelbagai kaum di bawah satu bumbung (dibuka sejak $1995$).
• Penyertaan Kaum: Menjual pelbagai juadah seperti Chee Cheong Fun, Nasi Lemak, Tosai, Bakso, Pulut Kuning, dan Roti Jala.
• Aspek Sosial: Pelanggan daripada pelbagai latar belakang agama dan bangsa berkongsi meja makan, menunjukkan persefahaman yang jitu.

Teras Utama Indeks Perpaduan Nasional $2018$

Proses pemantapan ini dibahagikan kepada tiga komponen utama:

1. PERPADUAN (Diidamkan): Melibatkan pemantauan terhadap Detik Perpaduan (DP) dan Detik Perbezaan (DB).
2. KESEPADUAN (Dicapai):
   • Kesepaduan Nasional dan Etos Bangsa (EB).
   • Kesepaduan Sosial (KS) dan mengidentifikasi Defisit Sosial (DS) yang merangkumi $9 + 1$ perkara:
     • Etnisiti.
     • Agama.
     • Kelas Sosial.
     • Pendidikan.
     • Bahasa.
     • Jurang Generasi.
     • Gender.
     • Politik Federalisme.
     • Ruang (Bandar-Desa).
     • Media.
3. PENYATUPADUAN (Diusahakan):
   • Fokus kepada Etnik: Tahap Keetnikan (TK), Batas Etnik (BE), dan Hubungan Sosial Rentas Etnik (HSRE).
   • Mekanisme: Tawar-menawar, Perundingan, Mediasi.
   • Tadbir Urus & Pembangunan (TUP).