Aardrijkskunde: HO.5

5.1 Wapengeweld wereldwijd (kernbegrippen)

autonomie: zelfbestuur in een gebied (bv. een deelstaat).

binnenlands conflict: conflict tussen bevolkingsgroepen binnen één land.

binternationaal conflict: oorspronkelijk binnenlands conflict waar buitenland zich mee bemoeit.

geopolitiek conflict: strijd om militaire/politieke macht in een gebied.

gewapend conflict: gewapende strijd met militairen, politie of gewapende groepen.

migranten: mensen die naar een ander land verhuizen.

internationaal conflict: strijd tussen twee of meer landen.

natiestaat: land van/voor de bevolking met dezelfde nationaliteit.

separatisme: wens van een volk/gebied om onafhankelijk te worden en een eigen territorium te hebben.

staat: gebied met een regering en internationaal erkende grenzen (land).

territorium: grondgebied van een volk of land.

volk: groep mensen met gedeelde kenmerken (taal, geloof of geschiedenis).

5.2 Oorzaken van gewapende conflicten

dictatuur: regering waarbij de macht bij één persoon/kleine groep ligt.

fragiele staat: zwakke staat waar de overheid weinig controle heeft.

jeugdbult: groot aandeel jongeren (15–24 jaar) in de bevolking.

multipler-factor: oorzaken beïnvloeden elkaar; samen vergroten ze de kans op conflict.

5.3 Gevolgen van gewapende conflicten

babyboom: opvallend hoog geboortecijfer in een bepaalde periode.

genocide: vernietiging van een volk/groep/cultuur (of een poging daartoe).

humanitaire ramp: langdurig te weinig voedsel, huisvesting en medische zorg voor een bevolking.

ontheemden: vluchtelingen die in hun eigen land blijven (intern verplaatst).

5.4 Hoe rustig is Europa?

(Dit is vooral een kopje in je overzicht; de details staan waarschijnlijk in de tekst van het hoofdstuk.)

5.5 Nederland: oorlog en vrede

Internationaal strafhof: rechtbank in Den Haag die genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid onderzoekt/berechtt.

onafhankelijkheidstrijd: gewapende strijd om zelfstandigheid.

Politionele Acties: term die Nederland gebruikte voor de oorlog in Indonesië (1947–1949) tegen Indonesische onafhankelijkheidsstrijders.

tussentijds: in een tussenliggende periode.

5.6 Veiligheidsraad

(VN-)Veiligheidsraad: onderdeel van de VN dat over internationale vrede/veiligheid beslist; 15 landen, met 5 permanente leden (VS, Rusland, Frankrijk, VK, China).

vredesoperatie: inzet van militairen onder de VN om vrede te herstellen in een gebied met (gewapend) conflict