Cukry - Ogólne informacje

• Dwa główne typy cukrów:
  • Aldehydowe (C=O) - Aldozy
  • Ketonowe (C=O) - Ketozy
• Podstawowy wzór chemiczny to $(CH<em>2O)</em>n$
• Pełnią funkcje energetyczne, budulcowe i rozpoznawcze w organizmach.

Monosacharydy

• Najprostsze cukry
• Przykład: Gliceraldehyd (PGAL)
• Monosacharydy zawierają 3, 5 lub 6 atomów węgla:
  • Triozy (3C) - np. Gliceraldehyd
  • Pentozy (5C) - np. Ryboza, Deoksyryboza
  • Heksozy (6C) - np. Glukoza, Fruktoza, Galaktoza
• Są rozpuszczalne w wodzie i mają słodki smak.

Polisacharydy

• Złożone cukry, składające się z wielu monosacharydów
• Niewytrącalne w wodzie
• Pełnią funkcje magazynujące (skrobia u roślin, glikogen u zwierząt) i budulcowe (celuloza w ścianach komórkowych roślin).
• Przykłady: celuloza, skrobia, glikogen, chityna.

Disacharydy

• Dwa połączone monosacharydy
• Rozpuszczalne w wodzie
• Połączone wiązaniem glikozydowym.
• Przykłady:
  • Sacharoza (glukoza + fruktoza) - cukier stołowy
  • Laktoza (glukoza + galaktoza) - cukier mleczny
  • Maltoza (glukoza + glukoza) - cukier słodowy

Oligosacharydy

• Krótkie łańcuchy cukrów (zazwyczaj 3-10 jednostek monosacharydowych)
• Dobrze rozpuszczają się w wodzie
• Często występują na powierzchni komórek, pełniąc funkcje rozpoznawcze (np. w grupach krwi).

Właściwości fizyczne

• Cukry rozpuszczają się w wodzie, tworząc roztwory wodne.
• Wpływają na ciśnienie osmotyczne.
• Większość ma słodki smak (zwłaszcza monos