Όροι, προϋποθέσεις και διαδικασία υλοποίησης της δράσης «Ανακαίνιση Κατοικίας»

Νομικό Πλαίσιο και Γενικές Διατάξεις της Δράσης «Ανακαίνιση Κατοικίας»

• Η παρούσα απόφαση (Αριθμ. $86272$ ΕΞ $2026$, ΦΕΚ $3058$ Β’/$02.06.2026$) καθορίζει τους όρους, τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία υλοποίησης της δράσης «Ανακαίνιση Κατοικίας».
• Η δράση φέρει τον πλήρη τίτλο «Ανακαίνιση ιδιωτικών ακινήτων με ήπια ενεργειακή αναβάθμιση».
• Εντάσσεται στο Πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή» ($ΠΕΚΑ$) $2021-2027$ (Ειδικοί Στόχοι $2.1$ και $2.11$) και στα $13$ Περιφερειακά Προγράμματα ($ΠεΠ$).
• Αρμόδιοι Φορείς Διαχείρισης:
  • ΕΥΔ ΠΕΚΑ 2021-2027: Διαχειρίζεται τους πόρους και λειτουργεί ως Ενδιάμεσος Φορέας για τα Περιφερειακά Προγράμματα.
  • Ειδικές Υπηρεσίες Διαχείρισης Περιφερειακών Προγραμμάτων: Εκχωρούν πόρους προς την $ΕΥΔ$ $ΠΕΚΑ$.
  • Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας ($ΤΕΕ$): Ορίζεται ως Δικαιούχος και φορέας υλοποίησης της δράσης (αρμόδιος για φυσικό και οικονομικό αντικείμενο).
  • Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα ΑΕ ($ΕΑΤ$): Ορίζεται ως Δικαιούχος αρμόδιος για την εκτέλεση των πληρωμών.

Ορισμοί και Κριτήρια Επιλεξιμότητας Κατοικιών

• Ανοικτή Κατοικία: Ακίνητο που χρησιμοποιείται ήδη ως κύρια κατοικία από τον δυνητικό ωφελούμενο σύμφωνα με τη δήλωση εισοδήματος φορολογικού έτους $2025$ και εφεξής.
• Κλειστή Κατοικία: Κατοικία που τεκμηριώνεται η μη χρήση της κατά τα έτη $2024$ και $2025$ έως την έκδοση της Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας.
  • Κριτήριο Ηλεκτροδότησης (Περίπτωση i): Αδιάλειπτα μη ηλεκτροδοτούμενη λόγω διακοπής πριν από την $1/1/2024$.
  • Κριτήριο Κατανάλωσης (Περίπτωση ii): Καταγεγραμμένη κατανάλωση μικρότερη από $50\,kWh$ συνολικά για τα έτη $2024$ και $2025$.
  • Φορολογικό Κριτήριο: Δήλωση ως «κενή» στο έντυπο $Ε2$ για το σύνολο των μηνών του φορολογικού έτους $2025$.
• Γενικές Προϋποθέσεις Κατοικίας:
  • Νόμιμη υφιστάμενη χρήση, μη κατεδαφιστέα.
  • Οικοδομική άδεια εκδοθείσα έως τις $31$ Δεκεμβρίου $1990$ (ή αντίστοιχο νομιμοποιητικό έγγραφο προ του $1955$).
  • Επιφάνεια κυρίων χώρων $\le 120\,m^2$ (εξαίρεση για τρίτεκνους/πολύτεκνους έως $150\,m^2$, με επιδότηση όμως μόνο για τα πρώτα $120\,m^2$).
  • Ενεργειακή κατάταξη βάσει πρώτου Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης ($Α’\,ΠΕΑ$) μικρότερη ή ίση της κατηγορίας $\Gamma$.
  • Απαγορεύσεις: Δεν είναι επιλέξιμες κατοικίες εγγεγραμμένες στο Μητρώο Βραχυχρόνιας Μίσθωσης ($ΑΑΔΕ$) ή κατοικίες που υπάχθηκαν σε δράσεις εξοικονόμησης μετά την $01.01.2020$.

Κριτήρια Ωφελούμενων και Ποσοστά Επιχορήγησης

• Δικαιούχοι: Φυσικά πρόσωπα με πλήρη κυριότητα ή επικαρπία $\ge 50\%$ σε κλειστή κατοικία ή οποιοδήποτε εμπράγματο δικαίωμα σε ανοικτή κατοικία που αποτελεί κύρια κατοικία.
• Εισοδηματικά Κριτήρια (Φορολογικό έτος 2025):

• Ποσοστά Επιχορήγησης:
  • Εισοδηματική Κατηγορία Ι: $80\%$ βασικό ποσοστό.
  • Εισοδηματική Κατηγορία ΙΙ: $70\%$ βασικό ποσοστό.
• Προσαυξήσεις (Σωρευτικές):
  • $+5\%$ για ορεινές ή νησιωτικές περιοχές.
  • $+5\%$ για μονογονεϊκές οικογένειες, τρίτεκνους ή πολύτεκνους.
  • $+5\%$ για άτομα με αναπηρία ($ΑμεΑ$) - ισχύει μόνο για ιδιοκατοίκηση.
• Ανώτατα Όρια: Το τελικό ποσοστό δεν μπορεί να υπερβαίνει το $95\%$ για την Κατηγορία Ι και το $85\%$ για την Κατηγορία ΙΙ.

Επιλέξιμες Δαπάνες και Προϋπολογισμός

• Επιλέξιμες Δαπάνες:
  • Εργασίες ανακαίνισης και επισκευής.
  • Εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης (υποχρεωτική αναβάθμιση κατά τουλάχιστον μία ενεργειακή κατηγορία).
  • Αγορά υλικών και προϊόντων (συμπεριλαμβανομένου του $ΦΠΑ$).
• Ποσοστώσεις Ενεργειακής Αναβάθμισης: Οι δαπάνες ενεργειακής αναβάθμισης πρέπει να αποτελούν το $20\%$ έως $40\%$ του συνολικού προϋπολογισμού.
• Οικονομικά Όρια:
  • Μέγιστη επιχορήγηση: $300€/m^2$ κυρίων χώρων (έως $36.000€$ για κατοικία $120\,m^2$).
  • Λοιπές Δαπάνες (Επιχορήγηση $100\%$): Αμοιβές μηχανικών, έκδοση $ΠΕΑ$, Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου ($ΗΤΚ$), άδειες, ελεγκτές δόμησης. Μέγιστο ποσό: $2.500€$.
• Συνολικός Προϋπολογισμός:
  • Περιφερειακά Προγράμματα: $100.410.491,33€$ (αποκλειστικά για κλειστές κατοικίες).
  • Πρόγραμμα $ΠΕΚΑ$ (Προτεραιότητα 11): $100.427.336,00€$ (αποκλειστικά για κλειστές κατοικίες).
  • Πρόγραμμα $ΠΕΚΑ$ (Προτεραιότητα 01): $278.958.432,48€$ (για κλειστές και ανοικτές κατοικίες).
  • Συνολική Δημόσια Δαπάνη: Περίπου $480.000.000€$.

Διαδικασία Υπαγωγής και Πληρωμών

• Στάδιο 1: Έκδοση Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας: Μέσω του $gov.gr$ με κωδικούς $Taxisnet$. Πραγματοποιείται αυτόματος έλεγχος μέσω διαλειτουργικότητας με $ΑΑΔΕ$ και $ΔΕΔΔΗΕ$.
• Στάδιο 2: Υποβολή Αίτησης Χρηματοδότησης: Στο πληροφοριακό σύστημα του $ΤΕΕ$. Απαιτείται προηγούμενη έκδοση Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας και συμπλήρωση Σχεδίου Παρεμβάσεων.
• Αξιολόγηση: Άμεση αξιολόγηση. Η σειρά προτεραιότητας καθορίζεται από τη χρονική σφραγίδα υποβολής.
• Προθεσμίες:
  • Υποβολή $Α’\,ΠΕΑ$ και $ΗΤΚ$: Εντός $3$ μηνών από τον χαρακτηρισμό της αίτησης ως αρχικά επιλέξιμης.
  • Ολοκλήρωση έργου: Εντός $18$ μηνών από την απόφαση υπαγωγής (όχι αργότερα από τις $31.12.2028$).
• Καταβολή Επιχορήγησης:
  • 1η Δόση (Προκαταβολή): $60\%$ του εγκεκριμένου ποσού. Προϋπόθεση χρήσης: Διακίνηση του $40\%$ των ιδίων κεφαλαίων μέσω τραπεζικού συστήματος.
  • 2η Δόση (Τελική): Το υπόλοιπο $40\%$ μετά την πιστοποίηση της ολοκλήρωσης του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου και την έκδοση $Β’\,ΠΕΑ$.

Μακροχρόνιες Υποχρεώσεις Ωφελούμενων

• Διάρκεια: Τουλάχιστον $5$ έτη από την ολοκλήρωση του έργου.
• Χρήση Κατοικίας:
  • Κλειστή κατοικία: Είτε ιδιοκατοίκηση είτε εκμίσθωση ως κύρια κατοικία.
  • Ανοικτή κατοικία: Υποχρεωτικά ιδιοκατοίκηση.
• Όροι Μίσθωσης:
  • Δήλωση στην $ΑΑΔΕ$ ως κύρια κατοικία.
  • Σταθερό μίσθωμα για τα πρώτα $3$ έτη.
  • Μέγιστο διάστημα μη εκμίσθωσης μεταξύ συμβολαίων: $11$ μήνες συνολικά στην πενταετία.
• Απαγορεύσεις κατά την πενταετία:
  • Βραχυχρόνια μίσθωση (Airbnb κ.λπ.).
  • Εκμίσθωση σε νομικά πρόσωπα ή για επαγγελματική στέγη.
  • Υπεκμίσθωση ή παραχώρηση χρήσης.
  • Μεταβίβαση της κατοικίας (συνεπάγεται επιστροφή όλης της επιχορήγησης).

Έλεγχοι και Κυρώσεις

• Μηχανισμοί Ελέγχου:
  • Διοικητικές και επιτόπιες επαληθεύσεις από $ΕΥΔ\,ΠΕΚΑ$, $ΕΔΕΛ$ και Ευρωπαϊκά όργανα.
  • Υποχρεωτικός επιτόπιος έλεγχος από Ενεργειακό Επιθεωρητή ($Β’\,ΠΕΑ$) και Ελεγκτή Δόμησης (μετά από κλήρωση του $ΤΕΕ$).
• Παρατυπίες: Σε περίπτωση μη τήρησης υποχρεώσεων, εφαρμόζεται ανάκτηση αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών αναλογικά με το διάστημα μη συμμόρφωσης.
• Διαχείριση Δεδομένων: Η $ΓΓΠΣΨΔ$ αναπτύσσει την πλατφόρμα ελέγχου. Τα δεδομένα διατηρούνται για $1$ έτος μετά τη λήξη της δράσης.