Bariery komunikacyjne

BARIERY KOMUNIKACYJNE

1. Pojęcie komunikacji interpersonalnej

• Komunikacja interpersonalna jest definiowana jako rodzaj, typ lub jakość kontaktu występującego, gdy dwoje lub więcej ludzi pragnie i jest w stanie spotkać się, udostępniając część swojej wyjątkowości, aspektów niemierzalnych, wyborów, refleksyjności i adresowalności.

• Obie strony muszą być świadome i reagować na część bytu osobowego partnera.

• Definicja: „Komunikacja interpersonalna to kontakt, który zdarza się wówczas, gdy każda z zaangażowanych osób mówi i słucha w sposób maksymalizujący to, co osobiste.”

• Etymologia pojęcia komunikacji obejmuje zarówno przekaz (komunikat), jak również czynność, działanie (komunikowanie się).

• Potoczny pogląd na komunikację:

  • Respondent mógłby stwierdzić, że komunikacja to „przekazywanie swoich myśli” lub „sprawić, żeby cię zrozumiano”.

  • Jhon Stewart zauważył, że w sytuacjach problemowych koncepcja komunikacji dotyczy głównie tego, co zachodzi „wewnątrz” komunikującego, a nie „pomiędzy” nadawcą a odbiorcą.

  • Uproszczenie: komunikacja jest jak zastrzyk, gdzie myśli i uczucia są umieszczane w strzykawce i wtłaczane do wnętrza odbiorcy.

  • Krytyka: Słuchacze nie są jednorodni i nie myślą oraz nie czują w ten sam sposób jak nadawca, co jest absurdalne.

• Wpływ na komunikację ma nie tylko postawa, cele, i potrzeby nadawcy, ale też reakcje drugiej osoby zaangażowanej w komunikację.

• Komunikację należy traktować jako interakcję oraz proces wzajemnego wpływu.

Rysunek 1

• Przedstawia interakcyjny model komunikacji.

• Model ten, choć postępowy w stosunku do wcześniejszych, ma wady. Sprowadza komunikację do serii przyczyn i skutków, bodźców i reakcji, co może nie odzwierciedlać skomplikowanej natury relacji międzyludzkich.

• Jednak, model ten może być warunkiem komunikacji o jakości interpersonalnej.

2. Bariery komunikacyjne

• Ludzie często pragną lepszych rezultatów w komunikacji interpersonalnej, niż te, które osiągają.

• Główna przyczyna trudności w efektywnej komunikacji: bariery, które stawiają w trakcie rozmów.

• Robert Bolton zauważył, że podczas rozmów dotyczących rozwiązywania problemów, ponad 90% czasu skupia się na stawianiu barier.

Typy barier komunikacyjnych

• Eksperci w dziedzinie komunikacji (Carl Rogers, Reuel Howe, Haim Ginott, Jack Gibb) określili, co blokuje rozmowę.

• Thomas Gordon stworzył listę „niszczycieli komunikacji” znaną jako „brudna dwunastka”.

Kategoria 1: Osądzanie

1. Krytykowanie:

   • Wyrażanie negatywnych ocen o drugiej osobie, jej działaniach lub postawach

   • Przykład: „Sam to na siebie sprowadziłeś - nikogo innego nie możesz winić za kłopoty, w których tkwisz.”

2. Przezywanie:

   • Nadawanie etykiety, poniżanie kogoś lub podciąganie go pod stereotyp.

   • Przykłady: „Co za głupek!”; „Jesteś takim samym niewrażliwym facetem jak inni.”

3. Stawianie diagnozy:

   • Analizowanie zachowań osoby; odgrywanie psychiatry-amatora.

   • Przykład: „Czytam w tobie jak w książce - robisz to właśnie po to, by mnie zirytować.”

4. Chwalenie połączone oceną:

   • Wydawanie pozytywnego osądu, który może być osądem.

   • Przykład: „Zawsze jesteś taka grzeczna. Na pewno pomożesz mi przyciąć trawnik.”

Kategoria 2: Dając rozwiązania

5. Rozkazywanie:

   • Nakazywanie drugiej osobie działania.

   • Przykład: „Masz natychmiast odrobić lekcje!”

6. Grożenie:

   • Kontrolowanie drugiej osoby poprzez groźby.

   • Przykład: „Zrobisz to lub w przeciwnym wypadku…”.

7. Moralizowanie:

   • Przekazywanie osobie, co powinna zrobić.

   • Przykład: „Nie powinnaś się rozwodzić, pomyśl co stanie się z dziećmi.”

8. Stawianie zbyt wielu lub niewłaściwych pytań:

   • Pytania, na które można odpowiedzieć jednym słowem, często ograniczają komunikację.

   • Przykład: „Kiedy to się stało?”; „Czy jest ci przykro, że to zrobiłeś?”

9. Doradzanie:

   • Dawać osobie rozwiązania dla jej problemów.

   • Przykład: „Jeśli byłbym na twoim miejscu, z pewnością powiedziałbym mu do słuchu.”

Kategoria 3: Unikanie udziału w troskach drugiego człowieka

10. Odwracanie uwagi:

    • Odsuwanie problemu drugiej osoby poprzez zmianę tematu.

    • Przykład: „Nie wracaj do tego, Sarah. Pogadajmy o czymś przyjemniejszym.”

11. Logiczne argumentowanie:

    • Próba przekonania drugiej osoby faktami, bez brania pod uwagę emocji.

    • Przykład: „Przyjrzyj się faktom; jeśli nie kupiłbyś nowego samochodu, nie wpadlibyśmy w kłopoty.”

12. Uspokajanie:

    • Próba uspokojenia negatywnych emocji drugiej osoby.

    • Przykład: „Nie przejmuj się, zawsze najciemniej jest przed świtem.”

Kwestia efektywności barier

• Niektóre z tych barier mogą wydawać się niewinne, jednak blokują one konwersację i udaremniają skuteczne rozwiązanie problemu.

• Negatywny wpływ barier komunikacyjnych wzrasta, gdy dwie strony zmagają się z problemem.

• Bariery komunikacyjne mogą również obejmować mówienie innym, że stawiają bariery.

• Wszyscy od czasu do czasu stawiamy bariery, jednak złe nawyki należy zastępować nowymi.