Comprehensive Vocabulary Guide: Geletterdheid en Kracht van verhalen (KERN Nederlands 1 HAVO/VWO)

Core Curriculum Information

  • Educational Source and Level: KERN Nederlands voor havo en vwo, 2e editie | Onderbouw, leerjaar 1.
  • Focus Areas: Foundational Dutch language proficiency, vocabulary acquisition, reading strategies, text comprehension, and narrative structural analysis.

Geletterdheid: Van letters tot kennis

  • de alfabeet: Iemand die kan lezen en schrijven.
  • de algemene ontwikkeling: Bepaalde hoeveelheid kennis op verschillende gebieden.
  • de analfabeet: Iemand die niet kan lezen en schrijven.
  • buitengesloten worden: Er niet bij mogen horen.
  • de digibeet: Iemand die niet digitaal vaardig is.
  • de digitale geletterdheid: Digitaal vaardig zijn.
  • gecijferd: Wie met getallen en wiskundige begrippen om kan gaan.
  • geletterd: Wie kan lezen en schrijven, wie veel algemene kennis heeft.
  • toelichten: Uitleggen wat iets betekent of hoe iets werkt.
  • de woordenschat: Alle woorden en uitdrukkingen die iemand kent.

Geletterdheid: Woorden en hun betekenissen

  • aangeven: Iets laten weten.
  • afleiden: Iets begrijpen door wat je ziet of hoort.
  • confronteren: Iemand op zijn gedrag aanspreken.
  • de context: Tekst rondom een woord of woordgroep.
  • de drang: Sterke behoefte.
  • effectief: Waardoor het beoogde doel bereikt wordt, succesvol.
  • in aanraking komen met: Te maken hebben met, contact maken.
  • de strategie: Manier waarop je iets doet.
  • het synoniem: Ander woord met dezelfde of een soortgelijke betekenis.
  • het voorwerp: Iets wat je kunt aanraken, een ding.

Geletterdheid: Leesdoelen en leesmanieren

  • bijdragen aan: Geven, helpen.
  • de drempel: Iets wat je tegenhoudt of hindert.
  • de dyslexie: Leerstoornis waardoor je moeite hebt met het lezen en spellen van woorden.
  • globaal: In grote lijnen.
  • de laaggeletterdheid: Moeite hebben met lezen en schrijven.
  • onder de knie hebben: Beheersen, iets goed kunnen.
  • de oorzaak: Waardoor iets komt of gebeurt.
  • het proces: Hoe iets verloopt.
  • sjoemelen: Valsspelen, oneerlijke trucjes toepassen.
  • het taboe: Wat je niet mag doen of waar je niet over mag praten.

Geletterdheid: Anansi en Sebastiaan

  • bijblijven: Herinneren, onthouden.
  • de climax: Hoogtepunt.
  • de cultuur: Gewoontes en gebruiken van een groep.
  • de eigenschap: Wat kenmerkend is voor iets of iemand.
  • eigenzinnig: Zoals je zelf wilt, anders dan normaal.
  • het karakter: Hoe jij bent en je gedraagt.
  • populair: Bij veel mensen geliefd.
  • een rol spelen: Meetellen, van belang zijn.
  • triomfantelijk: Zelfverzekerd na een overwinning.
  • de uiting: Wat je zegt of laat merken.

Geletterdheid: Kiezen en lezen van boeken

  • het argument: Dat waarmee je een bewering ondersteunt.
  • de behoefte: Wat je nodig hebt of waarnaar je verlangt.
  • de catalogus: Lijst waarin iets geordend staat.
  • het filter: Instelling om informatie te selecteren.
  • het genre: Soort verhaal.
  • het lidmaatschap: Lid zijn van iets.
  • mijden: Uit de weg gaan.
  • de motivatie: Zin om iets te doen.
  • stimuleren: Aanmoedigen.
  • de verklaring: Hoe iets komt of wat de reden is.

Kracht van verhalen: Mensen kunnen niet zonder verhalen

  • benadrukken: Iets extra belangrijk maken.
  • fiks: Flink, krachtig.
  • de functie: Waarvoor iets bedoeld is.
  • de heldendaad: Dappere actie.
  • inspelen op: Ergens rekening mee houden.
  • kennelijk: Blijkbaar.
  • magisch: Iets wat met toverkracht te maken heeft.
  • het medium / de media: Iets wat informatie overbrengt.
  • sensationeel: Bijzonder, met veel spektakel.
  • vermeend: Vermoedelijk.

Kracht van verhalen: Tekstsoorten

  • divers: Verschillend, anders.
  • doneren: Schenken, geven.
  • de emotie: Gevoel.
  • grofweg: Ongeveer.
  • het oordeel: Mening of opvatting waarmee je iets goed- of afkeurt.
  • op de hoogte stellen: Vertellen wat er is gebeurd.
  • de roman: Lang verhaal in een boek.
  • de strubbeling: Kleine ruzie, worsteling.
  • tussen de bedrijven door: Iets tussen andere bezigheden in doen.
  • de verschijningsvorm: Hoe iets eruitziet.

Kracht van verhalen: Tekstdoelen

  • activeren: Ervoor zorgen dat iemand iets gaat doen.
  • actueel: Op dit moment, in het nieuws.
  • evalueren: Achteraf bespreken.
  • het gezichtspunt: Hoe je ergens naar kijkt.
  • historisch: Iets uit de geschiedenis.
  • instrueren: Instructies geven.
  • motiveren: Enthousiast maken om iets te doen.
  • primitief: Basis, met weinig kennis en kunde.
  • de service: Diensten van een organisatie.
  • verklaren: Uitleggen, duidelijk maken.

Kracht van verhalen: Het onderwerp van een tekst

  • aandikken: Overdrijven.
  • aankondigen: Bekendmaken.
  • de achterklap: Roddels.
  • afbakenen: Kleiner maken, bepalen wat ergens bijhoort.
  • bejubelen: Ergens heel enthousiast over zijn.
  • egocentrisch: Vooral aan jezelf denken.
  • in een kwaad daglicht stellen: Slechte dingen over iemand vertellen.
  • de mythe: Oud, verzonnen verhaal.
  • de reputatie: Wat mensen van je vinden.
  • vrijgevig: Veel weggevend, gul.

Kracht van verhalen: Blauwe plekken

  • achterbaks: Stiekem.
  • bespreekbaar: Er kan openlijk over worden gesproken.
  • de bijfiguur: Kleine rol in een verhaal.
  • het fragment: Gedeelte.
  • de mishandeling: Een ander bewust verwonden of pijn doen.
  • realistisch: Geloofwaardig, kan echt gebeurd zijn.
  • sluik: Glad, niet-krullend (haar).
  • het slachtoffer: Persoon die iets onaangenaams is aangedaan.
  • snauwen: Kortaf zijn, onvriendelijke woorden zeggen.
  • verwijten: Iemand iets kwalijk nemen.