ANATOMI RADIOLOGJIKE

• Studimi i anatomisë me filma radiologjikë për diagnostikim.

• Diferencat në intensitetin e grisë përcaktojnë strukturat.

• Indet absorbojnë rrezet X/reagojnë ndaj fushave magnetike, duke krijuar kontraste.

Prodeksionet

1. A-P (Antero-Posterior): Rrezet X kalojnë nga përpara në prapa.

2. P-A (Postero-Anterior): Rrezet X kalojnë nga prapa në përpara.

3. L-L (Latero-Lateral): Rrezet X kalojnë nga njëra anë në tjetrën.

4. Oblik (me kënd): Rrezet X merren me trupin në pozicion këndor për shfaqje më të qartë.

Llojet e Modaliteteve

1. CT (Skanelet)

   • Përdor radiologjinë me rrezet X.

   • Merr shumë imazhe nga kënde të ndryshme, të përpunuara nga kompjuteri.

   • Krijon prerje transversale (snatch) të detajuara të organeve parenkimatoze dhe strukturave.

   • Në CT, shkalla Hounsfield (HU) mat dendësinë e indit:

     • Ajri: i errët/zi (afërsisht $-1000$ HU).

     • Yndyra: gri e errët (afërsisht $-100$ deri $-50$ HU).

     • Uji: gri (afërsisht $0$ HU).

     • Indet e buta (muskujt, organet): hije gri (afërsisht $+30$ deri $+70$ HU).

     • Kockat: të bardha të ndritshme (afërsisht $+400$ deri $+1000$ HU).

     • Metalet: të bardha shumë të ndritshme (mbi $+1000$ HU).

     • Likuidet dhe gjaku: ndryshon bazuar në përbërjen (p.sh., gjaku i freskët mund të jetë hiperdens).

   • Skeneri mat saktësisht dendësinë e indit (Hounsfield Unit).

Terma Anatomikë dhe Shpjegime Detajuese

• Organe me tul (Parenkimatoze):

  • Melcia (Hepar): Organ i madh, detoksifikon, sintetizon proteina, prodhon bilë.

  • Shpretka (Splen): Organ limfatik, filtron gjakun, depoziton qelizat e kuqe, rol imunitar.

  • Veshkat (Renes): Filtrojnë gjakun, rregullojnë lëngjet, elektrolitet, eleminimin e mbetjeve.

  • Pankreasi (Pancreas): Gjëndër mikse, prodhon hormone (insulinë/glukagon) dhe enzima tretëse.

  • Truri i vogël (Cerebellum): Thelbësor për koordinimin e lëvizjeve, ekuilibrin, tonin muskulor.

  • Truri (Cerebrum): Pjesa më e madhe e trurit, qendra e mendimit, vullnetit, perceptimit, të folurit, memorjes.

• Sistemi Nervor Qendror:

  • Palca Kurrizore (Medulla Spinalis): Shtyllë nervore, transmeton impulse midis trurit dhe trupit, reflekse.

• Sistemi Muskuloskeletor:

  • Ligamentet (Ligamenta): Banda fibroze, lidhin kockat, sigurojnë stabilitetin e nyjeve.

  • Tendinat (Tendo): Ind fibroz, lidh muskujt me kockat, transmeton forcën për lëvizje.

  • Muskujt (Musculi): Ind kontraktil, përgjegjës për lëvizjen, qëndrimin, prodhimin e nxehtësisë.

  • Kockat (Ossa): Strukturë e fortë, mineralizuar, formon skeletin, mbështet trupin, mbron organet, prodhon qelizat e gjakut.

• Sistemi Riprodhues dhe Urinar:

  • Vezoret (Ovaria): Gjëndra femërore, prodhojnë qeliza vezë dhe hormone.

  • Mitra (Uterus): Organ muskulor, zhvillohet fetusi gjatë shtatzënisë.

  • Gjiri / Gjëndrat e qumështit (Mammae / Glandulae Mammariae): Gjëndra që prodhojnë qumësht.

  • Prostata (Prostata): Gjëndër mashkullore, prodhon lëng seminal.

  • Testikujt (Testes / Testiculi): Gjëndra mashkullore, prodhojnë spermë dhe testosteron.

  • Fshikëza e tëmthit (Vesica Biliaris / Cholecystis): Ruaj dhe përqendron bilën për tretjen e yndyrave.

Terma

1. Hiperdense: Fillon nga $+1$, më shumë HU se uji ($0$ HU), shfaqet më e bardhë.

2. Hypodense: Më pak HU se ujë ($0$ HU), shfaqet më e errët.

3. Ihipersinjal (ose Hiperintens): Sinjal i lartë, shfaqet i ndritshëm/i bardhë në MRI.

4. Hypersinjal (ose Hipointens): Sinjal i ulët, shfaqet i errët/i zi në MRI.

Radiologjia Konvencionale

• Përdor vetëm rrezet X për grafi të thjeshta.

• E dobishme për vlerësimin e kockave dhe mushkërive.

Terma të Tjerë

1. Errësim: Përdoret për skeletin, pulmonin, abdomenin, aparatin urinar. Duket e bardhë (kockat, gurët, metalet, masat e dendura).

2. Sqarim: Duket e errët/zezë (me ajër si mushkëritë, apo me yndyrë).

Rrezonanca Magnetike (MRI/RM)

• Më pak e dëmshme, pa rrezet X.

• Përdor fusha magnetike të fuqishme dhe valë radiofonike.

• Likidi duket i bardhë në sekuencat T2-weighted, i errët në sekuencat T1.

• Ekzaminim superior për:

  • Sistemin nervor (truri, palca kurrizore, tumore, infarkte, sklerozë multiple).

  • Sistemin muskuloskeletor (ligamentet, tendinat, muskujt, kockat).

  • Gjinokologji (vezoret, mitra, gjiri si shtesë ndaj mamografisë).

  • Sistem riprodhues tek meshkujt (prostata, testikujt).

Termat për Abdomenin

• Këta terma përdoren shpesh në kontekstin e CT të abdomenit:

1. Hiperdense: Zona më të dendura se indet përreth.

2. Hypodense: Zona më pak të dendura se indet përreth.

Shintigrafia

• Ekzaminim i shtyllës kurrizore, kockave, tiroides etj.

• Përdor substanca radioaktive (radiofarmaceutikë) që lëshojnë rreze gama.

• Rrezet detektohen nga një kamera gama.

PET CT

• Ekzaminimi superior për pacientët tumorale.

• Kombinon CT (detaje anatomike) me PET (aktivitet metabolik).

Terma Të Tjerë

1. Hiper metabolik (ose Hipermetabolik)

   • Tregon aktivitet të shtuar metabolik në një zonë.

   • Lidhur me procese inflamatore, infektive ose tumorale.

   • Shfaqet si pikë e ndritshme ose e “nxehtë” në imazhet PET.

Ekografia

• Metodë e padëmshme.

• Përdor ultratinguj për imazhe në kohë reale.

• Eko me ngjyra (Doppler) tregon drejtimin/shpejtësinë e rrjedhjes së gjakut (kuqeblu).

• Llojet e termave në ekografi:

  1. Anekogene: Struktura pa jehonë, të zeza (p.sh., cistet, fshikëza e tëmthit, enët e gjakut).

  2. Hiperkogene: Struktura me jehonë të fortë, të bardha (p.sh., kockat, gurët, indi fibroz, diafragma).

  3. Hypokogene: Struktura me jehonë të dobët, më të errëta se indet përreth.

• Përdor për ekzaminimin e organeve si:

  • Sistemi muskuloskeletar (nyjet, muskujt, tendinat).

  • Tiroidja.

  • Mbështetje kardiake (ekokardiografia).

  • Endokavitare (sonda futet në organ/afër, p.sh., transvaginal/transrektal).