Rozdział 12 - (nie) widoczność tłumacza

NIEWIDZIALNOŚĆ TŁUMACZA: 

• przekład płynny, idiomatyczny, „readable”, „przezroczysty”, totalny

• żadnych osobliwości językowych czy stylistycznych

• czyta się jak oryginał

• interes odbiorców

• przekład podobny do tekstu w j2

• „prevailing conception of authorship” (nadrzędna rola autora)

SKANDALE W TŁUMACZENIU: 

• przekład przeźroczysty, łatwy, czytelny

• wiktymologia przekładu

• prawo autorskie (authorship)

• problemy etyczne

• globalizacja kultury, hegemonia, english lingua franca (elf)

• niewidzialność tłumacza

2 koncepcje: 

1. UDOMOWIENIE (naturalizacja): 

• dominująca strategia w kulturze angloamerykańskiej

• przekład imperialny

• kolonizacja etniczna, „postkolonializm”

• gwałt etnocentryczny

• etnocentryczna redukcja

• zawłaszczenie

• rodzima nadwyżka (wartości, przekonania, reprezentacje z kultury docelowej)

2. EGZOTYZACJA (alienacja, forenizacja)

• strategia, procedura nakierowana na wprowadzenia, zachowanie różnicy między oryginałem i przekładem (ochronić obcość obcego tekstu) 

• strategia obronna

• opór

• presja etnodewiacyjna

• szyba ( tlumaczenie = pane of glass)

• przekład umniejszający: nadmiar elementów obcych

POSTAWA ETYCZNA: Rodzime kategorie wpisane w tekst podlegają w przekładzie przepisywaniu (re-writing), strategiom dyskursywnym, które prowadzą do przeszeregowania  hierarchii wartości w kulturze rodzimej tak, aby uchronić proces defamiliaryzacji, rewizji kanonu, krytyki ideologii i zmian instytucjonalnych.

12 TECHNIK DEFORMUJĄCYCH WG. BERMANA: 

1. racjonalizacja

2. objaśnianie

3. wydłużanie lub nadtłumaczenie

4. uszlachetnienie lub wulgaryzacja

5. zubożanie jakościowe

6. zubożanie ilościowe

7. niszczenie rytmu

8. niszczenie sieci znaczeniowych

9. niszczenie systematyczności językowych

10. niszczenie sieci elementów rodzimych lub ich egzotyzacja 

11. niszczenie zwrotów i  wyrażeń idiomatycznych

12. zacieranie superpozycji języków (3 –ci język)