Ceapadóireacht

Foclóir Tábachtach

Faoin gcéad Percent

Foréigin Violence

Daoine óga Young people

Cuireann sé alltacht orm It horrifies me

Cur i gcás For example

D'fheadfadh sé bheith níos measa It could be worse

Dar liomsa In my opinion

Dul chun cinn Progress

Feictear domsa go bhfuil It seems to me that

Go bhfios dom As far as I know

I bhfad níos forleithne ná riamh Much more widespread than ever

I láthair na huaire At present

I ndeireadh na dála At the end of the day

Go bunúsach Basically

Idir an dá linn In the meantime

Ina theannta sin As well as that

Ag dul i bhfeabhas Getting better

Ag dul in olcas Getting worse

Ag dul ó smacht Going out of control

A bheag nó a mhór To a greater or lesser extent

Ar an gcéad dul síos / i dtús báire First of all

Ar fud na cruinne Throughout the world

Bheadh gaois Sholaimh de dhíth You’d need the wisdom of Solomon

Caithfidh mé a admháil I have to admit

Ceacht dóite foghlamtha A lesson learnt

Cead dom, cead duit Live and let live

Chun an fhírinne a rá To tell the truth

Conspóideach Controversial

Cur i gcás For example

D'fheadfadh sé bheith níos measa It could be worse

Feictear domsa go bhfuil It seems to me that

Go bhfios dom As far as I know

I bhfad níos forleithne ná riamh Much more widespread than ever

I láthair na huaire At present

I ndeireadh na dála At the end of the day

Go bunúsach Basically

Idir an dá linn In the meantime

Ina theannta sin As well as that

Is é mo thuairim láidir It is my strong belief that

Is éagóireach an ní é It is unjust

Is fearr déanach ná choíche Better late than never

Is mithid do X rud a dhéanamh X must do something

Is oth liom a rá I hate to say / I’m sorry to say

Le blianta beaga anuas In recent years

Maidir le In relation to; as well as

Measaim I think

Ní hamháin sin, ach Not only that, but

Níl aon amhras ach go There is no doubt that

Níl gár a shéanadh There’s no point in denying it

Níl insint béil ar Words can’t describe

Níl sé ceart, cóir ná cothrom It’s not right, just nor fair

Ó mo thaithí féin Based on my own experience

Ó thús ama From the beginning of time

Sa lá atá inniu ann Nowadays

Sa todhchaí / amach anseo In the future

Tá ábhar machnaimh ann It’s something to think about

Tá saol an mhada bháin ag… …have a great life

Is ait liom It seems strange to me

Tráth dá raibh Once

Achmhainní nádurtha Natural resources

Ag dul i ngleic le fadhb an bhruscair Tackling the litter problem

Ag crá agus ag creimeadh na tíre Tormenting the country

Táthar ag tuar It is being predicted

Teocht domhanda Global temperature

Blaiseadh dá gcultúr A taste of their culture

Caitear go dona le daoine People are treated badly

Ciníochas an-chaolchúiseach Very subtle racism

Cruatan an tsaoil the hardship of life

Dearcadh caolaigeanta Narrow-minded attitude

Níos minice ná a mhalairt More often than not

Tír ilchultúrtha Multicultural country

Tréimhse stairiúil Historical period

Deis chaillte Lost opportunity

Dul i ngleic leis an fhadhb To tackle the problem

Géarchéim Crisis, emergency

Is iomaí gearán a dhéantar Many complaints are made about

Saineolaithe Experts

Sciúirse na ndrugaí The scourge of drugs

Tá údar imní ann There’s cause for worry

Taom scaoill A panic attack

Réiteach na faidhbe Solution to the problem

Na boic mhóra The ‘big wigs; political heavyweights

Alt 1: Oscailt

An mbíonn tú ag féachaint ar an teilifís, ag éisteacht leis an raidió nó an léann tú scéalta ar na meáin soisialta na laethanta seo? I mo thuairim féin, má deánann tú aon cheann de na rudaí sin, tá ráiteas nó tagairt éigin cloiste agat faoi (tagair an cheist).

Tá an fhadhb seo in a hábhar conspóideach ar fud na tíre sa lá atá inniu ann.

Is mór idir inniu agus inné ach ní inniu ná inné a tháinig an fhadbh le __(tagair an cheist)__ chun solais.

San aiste seo, díreoidh mé ar an scéal mar atá sé faoi láthair maidir leis an ábhar seo agus na cúiseanna leis an bhfadhb seo agus déanfaidh mé mo dhícheall teacht ar réiteach.

Alt 2: Scéal Faoi Láthair

Pléifidh mé an scéal faoi láthair maidir leis an abhar seo in Éirinn/go hidirnáisiúnta.

Ach ar dtús, céard atá i gceist le ——? Is éard atá i gceist le —(tagair an cheist)— na —definition of problem—.

De réir na staitisicí is déanaí, tá ——.

Is mór an scannal é gan dabht.

Is lú ná fríd máthair an oilc ach céard is cúis leis an bhfadhb —(tagair an cheist)—?

Alt 3, 4, 5: Cúis Cainte

Foréigin & Drugaí

  • le foréigean ná iompar a dhéanann dochar fisiciúil, mothúchánach, síceolaíoch nó marfach do dhuine nó rud éigin.

  • Tá fadhb na ndrúgaí imithe ó smacht in Éirinn

  • Tá sé fíor deacair teacht ar réiteach do na fadhbanna seo

  • Tá drúgaí mídhleathacha le fáil go forleathan sa tír seo

  • Tá miorúilt ag teastáil chun an nós úrchóideach seo a chur faoi chois go deo na ndeor

  • Tá réiteach nua-aimseartha práinneach ag teastáil sula dtagann meath níos measa ar an scéal

  • Tá dlúthbhaint idir bochtanas agus drúgaí

  • Is éagóireach an ní é

  • Is gearchéim mór anois é

  • Tá lion na ndaoine a dtógann drúgaí I measc an aosa óig ag ardú

  • Cónaíonn dáileóirí i ngach áit ar fud na tíre

  • Bíonn daoine gafa le/tugtha do

  • Bíonn go leor doirteadh fola I measc drongadóirí mar gheall ar na drúgaí.

  • Is í an cheathrú fhadhb mhór in Éirinn ná drugaí.

  • úsáideann go leor daoine drugaí.

  • Tá sé seo mar gheall ar an mbrú a chuireann an tsochaí orthu.

  • Feicimid éifeachtaí na ndrugaí ar an nuacht gach lá.

  • inné, fuair cailín óg ó Ghaillimh bás mar gheal ar dhrugaí.

  • níl sé ceart.

  • bíonn tionchar diúltach ag drugaí ar na daoine sa tír seo.

  • chomh maith le sin Is fadhb mhór iad drugaí i saol an spóirt.

  • Is iontach an rud é spóirt a imirt, ach uaireanta úsáideann daoine drugaí chun iarracht a dhéanamh a bheith níos fearr acu.

  • Níl sé seo go maith mar is féidir leo a gcuid coirp a ghortú agus an cluiche a dhéanamh éagórach.

  • caithfimid stop a chur le húsáid drugaí in Éirinn

I.S, Na Meáin Shóisialta & Techneolaíocht

  • Cosúil le gach rud sa saol mór, tá neart buntáistí agus míbhuntáistí ag baint le hIntleacht Shaorga.

  • Is forbairt nua í Intleacht Shaorga (I.S) a bhfuil an-tóir go deo air.

  • Tá uirlís I.S ag beagnach gach comhlacht teicneolaíocht mhór sa domhain. Tá Gemini ag Google agus Co-Pilot ag Microsoft.

  • Tá sé de chumas ag gach duine, a bhfuil rochtain idirlíne acu, I.S a úsáid.

  • Úsáidtear ChatGPT chun laethanta saoire a phleanáil, oideas béile nua a fháil agus obair bhaile a dhéanamh.

  • Faraor, tá taobh dorcha den scéal seo. Ní bhíonn saol gan locht mar a deirtear.

  • Úsáidtear bótaí comhrá chun scéimeanna cam a dhéanamh agus cóir ar líne a dhéanamh.

  • Níos measa arís, tá daoine ann a úsáideann I.S chun íomhanna graosta agus gnéasach a chumadh de dhaoine gan chead.

  • Tá uirlís I.S mar seo ag an aip ‘X’. Is féidir le daoine éadaí a bhaint ó dhaoine i bpictiúr agus iad a chur ar líne.

  • Úsáideann daoine an I.S ‘Grok’ seo i mbealach dímheasúil agus atá ag sarú dlíthe ar nós ‘CoCos Law’.

  • Ach is cuma le Elon Musk agus ‘X’ faoi mar ní dhearna sé aon rud chun daoine a stopadh ar feadh cúpla seachtain.

  • Is mór an scannal agus an trua é.