Kompendium Wiedzy o Finansach Przedsiębiorstw, Bankowości i Rynkach Kapitałowych

Formy Prawnej Działalności i Kapitał Zakładowy

  • Prosta Spółka Akcyjna (PSA):

    • Minimalny poziom kapitału zakładowego wymagany do utworzenia tej formy przedsiębiorstwa w Polsce wynosi 1 zł1\,\text{zł}.

  • Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.):

    • Minimalny poziom kapitału zakładowego niezbędny do jej utworzenia wynosi 5 000 zł5\,000\,\text{zł}.

  • Formy prawne banków w Polsce:

    • Zgodnie z przepisami, banki mogą być tworzone w formie: spółek akcyjnych, banków państwowych oraz banków spółdzielczych.

    • Udział akcji aportowych w kapitale zakładowym banku nie może przekraczać 15%15\%.

    • Organy banku mają obowiązek powiadomić Komisję Nadzoru Finansowego (KNF), jeżeli jeden akcjonariusz posiada akcje dające mu prawo do minimum 10%10\% głosów.

Finansowanie i Struktura Kapitału Przedsiębiorstwa

  • Pasywa:

    • Są elementem bilansu reprezentującym źródła finansowania majątku przedsiębiorstwa.

  • Kapitał własny wewnętrzny:

    • Jest on definiowany jako suma zysku netto oraz amortyzacji.

  • Finansowanie dłużne i hybrydowe:

    • Kapitał obcy: Formą takiego kapitału są między innymi obligacje.

    • Kapitał Mezzanine: Są to fundusze hybrydowe, które łączą w sobie cechy długu oraz kapitału własnego.

    • Kredyt kupiecki (handlowy): Polega na odroczeniu przez dostawców płatności za dostarczone surowce, paliwa, materiały, energię oraz usługi obce.

  • Kapitał wysokiego ryzyka i wsparcie inwestorskie:

    • Private Equity: Forma finansowania polegająca na zasileniu kapitałowym (nowej lub istniejącej spółki) poprzez objęcie nowej emisji akcji lub udziałów z zamiarem ich późniejszej odsprzedaży.

    • Venture Capital: Źródło finansowania skierowane do nowych, ryzykownych przedsięwzięć o bardzo wysokim potencjale wzrostu.

    • Business Angels (Aniołowie Biznesu): Doświadczeni inwestorzy prywatni, którzy inwestują własny kapitał w przedsiębiorstwa we wczesnych fazach rozwoju w zamian za objęcie części ich akcji lub udziałów.

    • Crowdfunding: Finansowanie społecznościowe, w którym twórca projektu pozyskuje wsparcie od internautów, oferując im w zamian określone korzyści.

Papiery Wartościowe i Rynek Kapitałowy

  • Akcje:

    • Są instrumentem finansowym o charakterze własnościowym.

    • Posiadacz akcji ma prawo do dywidendy, głosowania na Walnym Zgromadzeniu (WZ) oraz wyznaczania kierunków rozwoju spółki.

    • Akcje uprzywilejowane: Zgodnie z polskim prawem, posiadaczowi jednej akcji uprzywilejowanej przysługują 22 głosy na Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy (WZA).

    • Prawo poboru: Uprawnienie do zakupu akcji nowej emisji w proporcji do aktualnie posiadanego stanu akcji danego emitenta.

  • Oferta Publiczna:

    • Musi być skierowana do minimum 150150 nabywców lub do nieograniczonej liczby osób.

  • Obligacje:

    • Obligacja kuponowa: Uprawnia do otrzymywania wypłaty odsetek w określonych odstępach czasu.

    • Obligacja konwertywna: Instrument, który można wymienić na akcje spółki.

    • Obligacje municypalne: Papiery wartościowe emitowane przez jednostki samorządu terytorialnego (JST).

  • Krótkoterminowe papiery dłużne (CP - Commercial Papers):

    • Emitowane w celu finansowania bieżącej działalności przedsiębiorstwa.

  • Rynki finansowe:

    • FOREX: Rynek, na którym przedmiotem obrotu są waluty obce.

    • CATALYST: Rynek, na którym kapitał pozyskują podmioty emitujące obligacje.

    • NewConnect: Rynek przeznaczony dla małych i średnich przedsiębiorstw o wysokim potencjale wzrostu.

    • BondSpot: Pozagiełdowy rynek papierów wartościowych zorganizowany przez spółkę o tej samej nazwie.

Instrumenty Rozliczeniowe i Zabezpieczające

  • Weksel:

    • Papier wartościowy zobowiązujący wystawcę do bezwarunkowej zapłaty określonej sumy osobie wskazanej na wekslu, w ustalonym terminie i miejscu.

    • Weksel własny bez oznaczonego miejsca wystawienia: Uznaje się go za wystawiony w miejscu podanym obok nazwiska wystawcy.

    • Weksel in blanco: Wymaga dokumentu dodatkowego zwanego deklaracją (klauzulą wekslową), która warunkuje jego płatność.

    • Indos: Operacja polegająca na przeniesieniu praw z weksla na inną osobę.

    • Awal (Weksel awalizowany): Weksel dodatkowo zabezpieczony poręczeniem osób trzecich.

    • Przedawnienie: Roszczenia wekslowe przeciwko głównym dłużnikom przedawniają się po upływie 33 lat.

  • Czek:

    • Termin ważności czeku wystawionego i płatnego w tym samym kraju wynosi 1010 dni.

  • Inne instrumenty:

    • Akredytywa dokumentowa: Pisemne zobowiązanie banku importera do wypłacenia eksporterowi należności po złożeniu dokumentów reprezentujących towar.

    • Warrant: Instrument dający prawo pierwszeństwa do objęcia przyszłych emisji akcji po z góry ustalonej cenie.

    • Certyfikat depozytowy: Zbywalny papier wartościowy potwierdzający zdeponowanie środków w banku.

    • Skonto: Upust cenowy przyznawany za szybsze uregulowanie płatności gotówkowej.

Bankowość i Finanse Międzynarodowe

  • Kredyt a Pożyczka:

    • Głównym kryterium różniącym te dwa pojęcia jest konieczność oceny zdolności kredytowej w przypadku kredytu.

    • Pożyczka udzielana przez bank nie podlega opodatkowaniu.

    • Kredyt obrotowy: Służy głównie uzupełnianiu deficytów krótkoterminowej płynności.

    • Kredyt hipoteczny: Przeznaczony na finansowanie zakupu nieruchomości.

    • Kredyt studencki: Podstawą jego oprocentowania jest stopa referencyjna NBP.

  • Stopy procentowe:

    • WIBOR: Wskaźnik dotyczący kredytów na polskim rynku międzybankowym.

    • LIBOR: Ma zastosowanie do kredytów w walutach takich jak: USDUSD, JPYJPY, CHFCHF, GBPGBP, EUREUR.

    • Długoterminowa stopa % w Polsce: Rozumiana jako oprocentowanie 1010-letnich obligacji skarbowych.

    • Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania (RRSO): Uwzględnia całkowity koszt długu.

    • Kapitalizacja: Jeśli następuje częściej niż raz w roku, efektywna stopa procentowa jest wyższa od nominalnej.

  • Instytucje i Procedury:

    • Bankowy Fundusz Gwarancyjny (BFG): Gwarantuje depozyty do równowartości 100 000 euro100\,000\,\text{euro}.

    • Dewaluacja: Administracyjne obniżenie kursu waluty krajowej względem walut obcych.

    • Odsetki za opóźnienie: Podstawą ich naliczania jest stopa referencyjna NBP.

Leasing, Faktoring i Forfaiting

  • Leasing:

    • Leasing operacyjny: Czas trwania umowy jest krótszy niż okres ekonomicznej żywotności przedmiotu.

    • Leasing finansowy: Kosztem uzyskania przychodu dla leasingobiorcy są odsetki, prowizje oraz amortyzacja przedmiotu.

    • Leasing zwrotny: Leasingobiorca jest jednocześnie dostawcą przedmiotu leasingu (sprzedaje go firmie leasingowej, by z niego korzystać).

    • Refling: Umowa, której przedmiotem są zazwyczaj samoloty, statki lub tabor kolejowy.

  • Faktoring i Forfaiting:

    • Faktoring: Wykup nieprzeterminowanych wierzytelności przez faktora od faktoranta; podstawą prawną w Polsce jest Kodeks Cywilny.

    • Forfaiting: Długoterminowe obce źródło finansowania należności międzynarodowych wynikających z weksli i akredytyw.

Rachunkowość, Zarządzanie i Analiza Finansowa

  • Zasady Bilansowe i Wskaźniki:

    • Złota reguła bilansowa: Zasada, według której całość aktywów stałych powinna być finansowana kapitałami własnymi.

    • Kapitał obrotowy netto: Różnica między aktywami bieżącymi a zobowiązaniami bieżącymi. Ujemna wartość może wynikać z finansowania działalności głównie długiem (kapitałem obcym).

    • Break Even Point (BEP): Próg rentowności, czyli wielkość sprzedaży, przy której przychody pokrywają koszty (zysk wynosi zero).

    • Wskaźnik P/E (Cena/Zysk): Służy do oceny atrakcyjności akcji spółek giełdowych.

    • Współczynnik Beta (βa\beta_a): Współczynnik regresji akcji spółki względem indeksu rynkowego lub pakietu akcji.

  • Amortyzacja i Majątek:

    • Środek trwały: Dobro użytkowane minimum rok, o wartości początkowej wyższej niż 10 000 zł10\,000\,\text{zł} netto.

    • Amortyzacja: Jest kosztem, który nie wiąże się z wypływem gotówki, przez co poprawia płynność finansową.

  • Nadwyżki i Przepływy:

    • Nadwyżka finansowa: Definiowana jako suma zysku netto i amortyzacji (przy ocenie inwestycji może obejmować także odsetki od długu).

    • Okres konwersji gotówkowej: Czas od odpływu gotówki na produkcję do wpływu gotówki z należności.

  • Dźwignie:

    • Dźwignia operacyjna: Wpływ zmian przychodów netto ze sprzedaży na zysk operacyjny.

    • Dźwignia finansowa: Wpływ kosztów kapitału obcego na efektywność wykorzystania kapitałów własnych.

  • Pozostałe pojęcia:

    • Sekurytyzacja: Pozabilansowe pozyskiwanie kapitału przez przekształcenie aktywów w papiery wartościowe.

    • MBO (Management Buy Out): Wykup menedżerski mający na celu przejęcie kontroli nad spółką.

Podatki i Finanse Społeczne

  • Podatek CIT:

    • Obecnie podstawowe stawki to 19%19\% oraz 9%9\%.

  • Podatek rolny:

    • Podstawą naliczania jest powierzchnia użytków rolnych oraz cena 1 q1\,q żyta.

  • Inne daniny:

    • Opłata adiacencka: Pobierana z tytułu wzrostu wartości nieruchomości.

    • Dochody gminy: Przykładem są wpływy z podatku od spadków i darowizn.

  • Sprawozdawczość elektroniczna:

    • Sprawozdania finansowe należy sporządzać w formacie xmlxml.

    • Rejestracja i zatwierdzenie na portalu e-sprawozdania.mf.gov.pl powinno nastąpić w ciągu 1515 dni.

Finanse Jednostek Samorządu Terytorialnego (JST)

  • Planowanie budżetowe:

    • Projekt uchwały budżetowej musi być przedłożony organowi stanowiącemu oraz RIO do zaopiniowania do 1515 listopada.

    • Wieloletnia prognoza finansowa JST musi uwzględniać okres minimum 44 lat.

Metody Oceny Inwestycji

  • NPV i IRR:

    • W przypadku dużej rozbieżności między wynikami oceny metodą NPV (Wartość Bieżąca Netto) oraz IRR (Wewnętrzna Stopa Zwrotu), jako decydujące kryterium należy przyjąć NPV.