T1

DİLİN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ

BÖLÜMDEKİ KONULAR

Bu ünitede öğrenilecek konular:

  1. Dilin tanımı.

  2. Bildirişim aracı olarak dilin önemi.

  3. Dil ve düşünce ilişkileri.

  4. Dilin sosyal yönü.

ÖĞRENİLECEK KAVRAMLAR

  • Algılama

  • Bildirişim

  • Kavram

  • Kelime

DİLİN TANIMI

  • Tanım: Dil, insanların duygu ve düşüncelerini bildirmek için kelimelerle veya işaretlerle yaptıkları anlaşmadır.

  • Hayvanlar Arasındaki İletişim:

    • Diğer canlılarda, özellikle hayvanlar arasında da bir iletişim vardır.

    • Hayvanlarda bildirişim; ses, koku ve tatlar yoluyla sağlanır ve bu özellik kalıtım yoluyla nesilden nesile geçer, değişmez.

    • Hayvanların işaretleri, yalnızca yakın geçmiş ve gelecekteki eylemleri anlatır.

  • İnsan Dilinin Özellikleri:

    • İnsanların iletişimi, öğrenilirken meydana gelir ve yalnızca hayvanlardan farklı olan konuşma yeteneğine dayanır.

    • İnsan, konuşabiliyor ve alet yapabiliyor olan tek varlıktır.

    • Dil yeteneği olmayan hayvanlara meslek öğretilememektedir.

DİLİN ÖZELLİKLERİ

  1. Dil Bildirişim Aracıdır:

    • Dil, insanın duygu ve düşüncelerini anlatmak için bir araçtır.

    • Eflatun’un "Kratylos" adlı eserinde, dilin görevine dair örnekler verilir.

      • Örneğin:

      • Burgu, delme aracı;

      • Mekik, dokuma aracı;

      • Ad, nesneleri adlandırmaya yarayan bir araçtır.

    • Dili diğer araçlardan ayıran en önemli fark, dilin doğal kurallarına uyulması gerekliliğidir.

    • Örn. Türkçe kelimelerde:

      • Yumuşak ünsüzler yumuşak ünsüzlerle;

      • Sert ünsüzler sert ünsüzlerle yan yana gelmelidir.

  2. Dil – Duygu – Düşünce Bağı Vardır:

    • Düşünme yeteneği, insanı diğer canlılardan ayıran bir özelliktir.

    • Dil, duygu ve düşüncelerin ifade aracıdır.

    • Duygu ve düşünceler, yalnızca sınırlı kelimelerle ifade edilebilir.

      • Örnek: Renkleri isimlendiremeyen bir kişi, renkleri ayırt edemeyebilir.

    • Bazı dilbilimcilere göre, sanat eserleri (resim, müzik, heykel gibi) de duygu ve düşünceleri ifade eder; dil olmadan düşüncenin var olabileceği ifade edilir.

  3. Dil Canlıdır:

    • Dil, toplum yaşamındaki değişimlere ve farklı kültürlerden etkileşimlere bağlı olarak değişir ve gelişir.

    • Türkçenin tarihi dönemlerinden bazıları; Eski Türkçe, Orta Türkçe, Uygur Türkçesi, Osmanlı Türkçesidir.

    • Dildeki en küçük öğe seslerdir.

      • Seslerin bir araya gelmesiyle heceler, kelimeler ve cümleler oluşur.

    • Düşüncelerde ve yeniliklerde değişim söz konusudur; örneğin eski kelimeler yeni anlamlar kazanabilir.

  4. Dil Sosyaldir:

    • İnsanlar, kendi dillerini konuşan diğer bireylerle iletişim halindedir.

    • Toplum bireyleri, aynı nesneler için ortak kelimeler kullanır ve ifadeleri belirli kurallara göre oluştururlar.

    • Dil toplumsal bir anlaşma sistemi gibidir; bireylerin belirli nesneleri kimyasal yolla değil, toplumsal bir sözleşmeyle adlandırdıkları görülür.