Chemie - Hoofdstuk 1: Materialen en Stoffen

Dit hoofdstuk richt zich op de eigenschappen van materialen en stoffen, scheidingsmethoden en rekenvaardigheden. Leerdoelen omvatten het opfrissen van voorkennis over dichtheid (klas 3) met een experiment.

1.1: Stofeigenschappen

Leerdoelen

  • Kunnen benoemen van stofeigenschappen:

    • Oplosbaarheid; hydrofoob of hydrofiel

    • Fase, smeltpunt, kookpunt

    • Geleidbaarheid van warmte en stroom

  • Kunnen maken van berekeningen met dichtheid

Terugblik Voorbeeld

  • Voorbeeld: Dichtheid van eikenhout is 0,78 \text{ g/cm}^3, met een houtwinkel die 50 m^3 koopt.

    • Berekening massa:

    • Dichtheid \rho = 0,78 \text{ g/cm}^3 en volume V = 50 \text{ m}^3 = 50 \times 10^6 \text{ cm}^3

    • Massa m = \rho \times V = 0.78 \times 50 \times 10^6 = 39 \times 10^6 \text{ g} = 39 \times 10^3 \text{ kg}

Voorkennis stofeigenschappen

Definitie

  • Eigenschappen van een stof die kenmerkend zijn en waarmee je de stof van andere stoffen kunt onderscheiden.

Voorbeelden

  • Natuurkundig: smeltpunt, kookpunt, dichtheid, stroperigheid

  • Scheikundig: brandbaarheid, roestvastheid, oplosbaarheid (hydrofiel en hydrofoob)

  • Mechanisch: elasticiteit, slijtvastheid, brosheid

  • Technologisch: lasbaarheid

  • Milieu: afbreekbaarheid, giftigheid

1.2: Het deeltjesmodel

Leerdoelen

  • Materiaal op microniveau beschrijven.

  • Fase-overgangen op microniveau beschrijven.

  • Deeltjesmodel relateren aan stofeigenschappen op macroniveau.

  • Smelt- en kookdiagrammen van zuivere stoffen op microniveau verklaren.

Opdracht

  • Geef de drie fasen waarin een stof voorkomt en de zes fase-overgangen.

1.3: Zuivere stoffen en mengsels

Leerdoelen

  • Uitleggen op micro- en macroniveau wat zuivere stoffen en mengsels zijn.

  • Smelt- en kookdiagrammen verklaren.

  • Verschil tussen homogene en heterogene mengsels uitleggen.

  • Beschrijvingen van een aantal mengsels op microniveau.

  • Berekeningen aan de samenstelling van mengsels: massa%, volume% en gehalte in gram per liter.

Zuivere stof versus mengsel

  • Zuivere stof: één soort moleculen.

  • Mengsel: meerdere soorten moleculen.

1.4: Scheidingsmethoden

Leerdoelen

  • Herkennen en beschrijven van zeven scheidingsmethoden:

    • Indampen, extraheren, destilleren, filteren, centrifugeren, bezinken, adsorptie, chromatografie (niet vereist).

  • Beschrijving van scheidingsprincipes:

    • Indampen berust op het verschil in kookpunt.

Massapercentage en Volumepercentage Berekeningen

Massapercentage Voorbeeld

  • \frac{\text{massa te bepalen stof}}{\text{massa totale mengsel}} \times 100 \%

  • Voorbeeld: 5 g zout opgelost in 100 g water heeft een massapercentage van…

Volumepercentage Voorbeeld

  • \frac{\text{volume te bepalen stof}}{\text{volume totale mengsel}} \times 100 \%

  • Voorbeeld: 50 ml schoonmaakmiddel in 750 ml water heeft een volumepercentage van…

Oefeningen met percentages

  • Oefening met halve melk en suiker: 4,6 g suiker per 100 g melk.

  • Oefening met suikerklontje in frisdrank en massa bepalen.

  • Resultaatberekeningen en uitleg geven eventueel met formules.

Scheidingsmethoden Uitleg en Principes

  • Indampen - kookpunt

  • Extraheren - oplosbaarheid

  • Centrifugeren - dichtheid

  • Filtreren - deeltjesgrootte

  • Adsorptie - aanhechtingsvermogen

  • Chromatografie - gescheidenen.