Psychologia w Mediach Społecznościowych - Notatki

Psychologia w Mediach Społecznościowych

Wprowadzenie

• Koordynator: prof. dr hab. Agnieszka Ogonowska
• Zespół dydaktyczny: mgr Martyna Jankowska
• Martyna Jankowska: Brand Communications Senior Specialist (social media) w Capgemini Polska.
  • Ponad 8 lat doświadczenia w social mediach.
  • Studia magisterskie: Media społecznościowe w zarządzaniu.
  • Doświadczenie w krakowskich agencjach social mediowych.
  • Prowadzenie szkoleń i doradztwa.
  • Doktorantka na UKEN od października 2023 roku.
    • Temat pracy doktoranckiej: Zewnętrzny employer branding w mediach społecznościowych jako metoda budowania wizerunku pracodawcy w opinii pokolenia Z.

Kwestie organizacyjne

• Pytania mile widziane w trakcie zajęć.
• Wzajemny szacunek podczas wypowiedzi.
• Unikanie spóźnień.
• Możliwość krótkiej przerwy.

Forma zaliczenia przedmiotu

• Dopuszczalna jedna nieobecność.
• Aktywność w trakcie zajęć.
• Wykonywanie zadań praktycznych.
• Egzamin pisemny.

Plan zajęć

• Spotkanie 1: Wprowadzenie do psychologii mediów społecznościowych
• Spotkanie 2: Mechanizmy angażowania odbiorców i uzależnienie od social mediów
• Spotkanie 3: Psychologia reklamy w mediach społecznościowych
• Spotkanie 4: Psychologia influencer marketingu i efekt paraspołecznych relacji
• Spotkanie 5: Emocje i viralowość treści w mediach społecznościowych
• Spotkanie 6: Wpływ mediów społecznościowych na zdrowie psychiczne
• Spotkanie 7: Zaburzony wizerunek życia a media społecznościowe
• Spotkanie 8: Zaburzony wizerunek w rekrutacji i employer brandingu
• Spotkanie 9: Psychologia narracji i storytelling w mediach społecznościowych
• Spotkanie 10: Etyka i przyszłość psychologii mediów społecznościowych

Definicja psychologii mediów społecznościowych

• Psychologia mediów społecznościowych to dziedzina badająca, jak media społecznościowe wpływają na myślenie, emocje i zachowania użytkowników.
• Łączy elementy psychologii społecznej, poznawczej i behawioralnej z teoriami komunikacji i technologii.

Kluczowe obszary badań

• Jak użytkownicy odbierają i interpretują treści.
• Wpływ mediów na emocje i zdrowie psychiczne.
• Mechanizmy zaangażowania i uzależnienia.

Globalne statystyki dotyczące mediów społecznościowych (luty 2025)

• Populacja całkowita: $8.20 \newline billion$
  • Urbanizacja: 58.1%
• Unikalni użytkownicy telefonów komórkowych: $5.78 \newline billion$
  • 70.5% populacji
• Użytkownicy internetu: $5.56 \newline billion$
  • 67.9% populacji
• Użytkownicy mediów społecznościowych: $5.24 \newline billion$
  • 63.9% populacji
• Zmiana kwartalna liczby użytkowników mediów społecznościowych: +0.5% (+24 million)
• Zmiana roczna liczby użytkowników mediów społecznościowych: +4.1%
• Średni dzienny czas spędzany w mediach społecznościowych: 2h 21m (YOY: -1.3% (-2 mins))
• Średnia liczba platform społecznościowych używanych miesięcznie: 6.8 (YOY: +2.3% (+0.2))
• Użytkownicy mediów społecznościowych w wieku 18+ vs. populacja w wieku 18+: 86.6%
• Użytkownicy mediów społecznościowych vs. użytkownicy internetu: 94.2%
• Kobiety wśród użytkowników mediów społecznościowych: 45.4%
• Mężczyźni wśród użytkowników mediów społecznościowych: 54.6%

Główne powody korzystania z mediów społecznościowych (osoby w wieku 16+)

• Utrzymywanie kontaktu z przyjaciółmi i rodziną: 50.8%
• Wypełnianie wolnego czasu: 39.0%
• Czytanie wiadomości: 34.5%
• Znajdowanie treści (artykuły, wideo): 30.5%
• Sprawdzanie, o czym się mówi: 29.2%
• Znajdowanie produktów do kupienia: 27.3%
• Znajdowanie inspiracji: 23.4%
• Oglądanie sportu: 22.5%
• Oglądanie transmisji na żywo: 22.1%
• Śledzenie marek: 22.1%
• Nawiązywanie kontaktów: 21.9%
• Networking zawodowy: 19.7%
• Dzielenie się opiniami: 19.5%
• Śledzenie celebrytów: 18.2%
• Unikanie FOMO: 17.9%

Dzienny czas spędzany w mediach społecznościowych (w zależności od wieku i płci)

• 16-24:
  • Kobiety: 2:59
  • Mężczyźni: 2:50
• 25-34:
  • Kobiety: 2:34
  • Mężczyźni: 2:35
• 35-44:
  • Kobiety: 2:25
  • Mężczyźni: 2:16
• 45-54:
  • Kobiety: 2:07
  • Mężczyźni: 1:57
• 55-64:
  • Kobiety: 1:46
  • Mężczyźni: 1:34
• 65+:
  • Kobiety: 0:51
  • Mężczyźni: 0:40

Popularne platformy mediów społecznościowych (luty 2025)

• Facebook (MAU): $3.07B$
• YouTube (ADV): $2.53B$
• Instagram (MAU): $2.00B$
• WhatsApp (MAU): $2.00B$
• TikTok (ADV): $1.59B$
• WeChat (MAU): $1.38B$
• Telegram (MAU): $950M$
• Messenger (ADV): $947M$
• Snapchat (MAU): $850M$
• Douyin (MAU): $766M$
• Kuaishou (MAU): $714M$
• Reddit (ADV): $606M$
• Weibo (MAU): $599M$
• X (ADV): $586M$
• QQ (MAU): $562M$
• Pinterest (MAU): $537M$

Dlaczego warto badać psychologię mediów społecznościowych?

• Wpływ na codzienne życie – większość ludzi spędza godziny dziennie w mediach społecznościowych.
• Zrozumienie mechanizmów manipulacji – reklamy, fake newsy, FOMO.
• Kwestie zdrowia psychicznego – depresja, lęk, porównywanie się z innymi.
• Lepsze projektowanie treści i interakcji – dla marketerów, twórców treści i użytkowników.

Teorie psychologiczne tłumaczące zachowania w mediach społecznościowych

Teoria społecznego uczenia się (Albert Bandura)

• Główna idea: Ludzie uczą się przez obserwację i naśladowanie innych.
• Jak działa:
  • Obserwacja zachowań w mediach społecznościowych.
  • Obserwacja nagród za działania (lajki, komentarze, followersi).
  • Powtarzanie zachowań dla korzyści.
• Przykłady:
  • Trendy na TikToku – naśladowanie wyzwań i układów tanecznych.
  • Influencerzy – naśladowanie stylu życia, mody, diety.
  • Viralowe zachowania – szybkie kopiowanie popularnych treści.

Teoria autopercepcji (Daryl Bem)

• Główna idea: Kształtujemy tożsamość na podstawie własnych działań i interpretacji.
• Jak działa:
  • Obserwacja publikowanych treści i reakcji.
  • Definiowanie siebie na tej podstawie.
  • Wpływ aktywności online na poczucie tożsamości.
• Przykłady:
  • Publikowanie motywacyjnych postów → „Jestem osobą ambitną i zmotywowaną.”
  • Angażowanie się w aktywizm online → „Jestem osobą zaangażowaną społecznie.”
  • Budowanie profesjonalnego wizerunku na LinkedIn → „Jestem ekspertem w swojej dziedzinie.”
• Wniosek: Aktywność w mediach społecznościowych może wpływać na to, jak postrzegamy samych siebie.

Teoria gratyfikacji (Katz, Blumler, Gurevitch)

• Główna idea: Ludzie korzystają z mediów społecznościowych, aby zaspokoić swoje potrzeby.
• Jak działa:
  • Użytkownicy szukają różnych rzeczy w social mediach.
  • Teoria gratyfikacji wyróżnia główne motywacje.
• Motywacje użytkowników:
  • Rozrywka – oglądanie śmiesznych filmików, scrollowanie memów.
  • Informacja – śledzenie newsów, podcasty, treści edukacyjne.
  • Interakcja społeczna – rozmowy, komentarze, budowanie relacji.
  • Autoekspresja – publikowanie zdjęć, myśli, opinii.
  • Ucieczka od rzeczywistości – oderwanie się od stresu.
• Przykłady:
  • TikTok dla rozrywki, LinkedIn dla profesjonalnego wizerunku, X (Twitter) do śledzenia wydarzeń.
• Wniosek: Zrozumienie, dlaczego korzystamy z mediów społecznościowych, pomaga lepiej projektować treści i przewidywać zachowania.

Wpływ mediów społecznościowych na umysł, emocje i zachowania

• Powierzchowne przetwarzanie informacji.
• Możliwość budowania pozytywnych relacji i wsparcia.
• Możliwość szybkiego angażowania społeczności.
• Wzrost poziomu stresu i lęku.
• Zwiększona podatność na fake newsy.
• Utrata prywatności i lęk przed oceną.

Charakterystyka platform społecznościowych i mechanizmy psychologiczne

Facebook

• Charakterystyka:
  • Jedna z najstarszych platform (zał. 2004).
  • Relacje społeczne, grupy, wydarzenia.
  • Mieszany format treści.
• Psychologiczne mechanizmy:
  • Efekt społecznego dowodu słuszności.
  • Poczucie przynależności.
  • FOMO (fear of missing out).

Instagram

• Charakterystyka:
  • Estetyka i wizualny przekaz.
  • Popularne formaty: zdjęcia, rolki, relacje.
  • Treści aspiracyjne.
• Psychologiczne mechanizmy:
  • Efekt porównań społecznych.
  • Kultura natychmiastowej gratyfikacji.
  • Storytelling.

TikTok

• Charakterystyka:
  • Krótkie, dynamiczne filmiki.
  • Zaawansowany algorytm rekomendacji.
  • Treści viralowe.
• Psychologiczne mechanizmy:
  • Uzależniający design (dopamina!).
  • Zjawisko naśladownictwa.
  • Szybkie nagrody.

YouTube

• Charakterystyka:
  • Największa platforma wideo.
  • Treści edukacyjne, poradniki, recenzje, vlogi.
  • Algorytm promuje treści viralowe i niszowe.
• Psychologiczne mechanizmy:
  • Efekt paraspołecznych relacji.
  • Wpływ długich treści na procesy poznawcze.
  • Budowanie autorytetu.

LinkedIn

• Charakterystyka:
  • Kariera, biznes, networking.
  • Treści eksperckie, biznesowe, rekrutacyjne.
  • Budowanie wizerunku.
• Psychologiczne mechanizmy:
  • Autoprezentacja i personal branding.
  • Efekt społecznego dowodu.
  • Sieciowe efekty społeczne.

Kluczowe pytanie

• Jak możemy korzystać z mediów społecznościowych świadomie i bez szkody dla zdrowia psychicznego?