farmacologie digestie apparaat - aka stoffenlijst

1.2 laxeren - to do

1.2.1 volume vergrotende laxantia

glijmiddelen

zwelmiddelen

osmostische laxantia

1.2.2 secretagoga: directe stimulantia vd peristaltiek

1.3 adsorbentia

1.4 beïnvloeding braakreflex *

1.4.1 pathofysiologie braken - to do

1.4.2 braakinductie: emetica

  • indicaties: toxische stof opname, corpus alienum (GD)

  • apomorfine = dopamine receptor agonist

    • use: IV, subcutaan, intramusc, conjunctivaal (not oral obv). all species

    • not an opioid but in high dosis has affinity for opioid rec → central effects

      • vooral in katten excitatie → use alternative for cats

    • if overdose → use dopamine receptor antagonists (anti-emetica)

  • xylazine = α2-adrenoceptor agonist

    • use: bij kat heel sterk emetisch, bij andere soorten voor sedatie

  • huishoudelijke middeltjes w perifere emetische werking (vets dont use bc safer/faster/better working alternatives available)

    • hydrogenperoxide (3%, 1-2 mL/kg per os)

      • werking: prikkelt wss maagslvl → induces braken na 10-15min

    • NaCl - dont use bc zoutintoxicatie risk!!

      • werking: prikkelt afferent nerves in pharynx vd hond

1.4.3 braakpreventie: anti-emetica

werking: tegenhouden v prikkels naar & decr activiteit v braakcentrum → antagonisten vd receptoren betrokken bij braakreflex

  • dopamine receptor antagonisten

    • categories: phenothiazinen & butyrophenonen

      • belangrijkst in vetmed: metoclopramide en domperidon = D2-receptor antagonist → werking: block dopaminerge signaaltransductie in CRTZ

      • meto: passes BBB (dom niet) kan → centrale bijwerkingen (suf of juist excite (paard)). also blocks serotonine receptors (5-HT) receptors (ook anti-emetisch) → dus breder effect want op 3 manieren

      • both: act on perifere receptoren in MDK→ incr peristaltiek

    • used as sedetiva → anti-emetisch effect is gewenste bijwerking

  • H1-receptor antagonisten = anti-histaminica - cyclizine & cinnarizine

    • werking: block H1-receptors in vestibulair apparaat

      • chloorcyclizine oud stofje, passes BBB, and werkt ook op AChM-R but nieuwere stofjes wel heel specifiek voor H1

    • use: oral - reisziekte hond - effectiviteit heel wisselend bij rassen/species

      • normaal ook voor allergien (hooikoorts)

    • bijwerking: soms milde sedatie

  • 5-HT3-receptor antagonisten - ondansetron

    • werking: block 5-HT3 rec (which activate braakcentrum from perifeer or CRTZ)

    • use: not vetmed registered in NL - mens/hond ivm braken foor chemo/bestraling

  • Neurokine-1-receptor antagonisten - maropitant

    • tachykine receptoren (NK-1,2&3) komen voor in alle hersendelen betrokken bij braakreflex. ‘substance P’ = most potent NK-1 agonist.

      • werking: block NK-1 receptor → remt braakreflex, ongeacht of t geinduceerd wordt door centrale of perifere stimulatie

    • use: oral/patenteraal - anti-emetica bij hond/kat/fret

  • Acetylcholine-muscarine receptor antagonisten

    • zullen anti-emetisch effect hebben maar worden niet gebruikt bc parasympaticolytisch effect & good alternatives available

1.5 beïnvloeding motiliteit - to do

1.5.1 vertragen vd passagesnelheid

1.5.2 spasmolyse = gladde spiercel relaxatie

1.5.3 prokinetica → stimuleren motiliteit

1.6 beïnvloeding secretie en/of digestie

1.7 voorkomen en/of genezen maagslvl laesies

1.7.1 maagzuursecretie remmers

protonpomp remmers (H+/K+-ATPase remming) - omeprazol

  • meest potente maagzuursecretie remmers

  • werking: irreversibele binding aan protonpomp (in parietale cel) → H+ transport naar maaglumen onmogelijk

  • bijwerking: omeprazol bindt ook aan SH groepen van CYP450 enzymen → vertraagd biotransformatie van andere geneesmiddelen → incr risk onderdose

  • toediening: meestal oraal, kan ook parenteraal

H2-receptor antagonisten - imidazolen zoals cimetidine, ranitidine

  • lijken op histamine → competitief antagonisme

  • werking: dcr activatie H2 receptors → dcr cAMP formation → dcr H+/K+-ATPase → (selectieve) remming HCl secretie wo affecting slijmproductie

  • bijwerking cimetidine: remt CYP450 → risk overdose

  • toediening: meestal oraal, kan ook parenteraal

prostaglandinen (PG) - misoprostol (= PG analoog)

  • werking: vooral incr slijmproductie & secretie bicarbonaat - ook HCl remming

  • COX-remmers (like NSAIDs) long term use → remt PG productie → risk ulcers

    • same w glucocorticosteroiden

  • indicatie misoprostol: voorzorg bij (langdurig) gebruik van ontstekingsremmers of therapie bij gastritis/ulcera (caused by ontstekingsrem.)

  • bijwerkingen: diarree, braken, buikpijn (door inductie gladde spier contractie)

    • → contra-indicatie: drachtige dieren!

  • toediening: oraal - goede absorptie maar groot first pass effect

    • minstens 3x/dag bc korte werkingsduur

gastrine receptor antagonisten

  • werking: block gastrine receptor → remt zuursecretie aan lumen

  • zijn humaan beschikbaar maar minder potent en worden in med&vetmed niet gebruikt bc effectieve, veilige alternatieven beschikbaar

acetylcholine-muscarine receptor antagonisten

  • werking: dcr H+/K+-ATPase → dcr zuursecretie naar maaglumen

  • remmende werking op mucusproductie incl bicarbonaat + algehele parasympaticolytisch effect (→ veel ongewenste bijwerkingen) → arent used

1.7.2 antacida (bufferen het maagzuur)

  • effect: neutraliseren tijdelijk het maagzuur

    • effect op pH is zeer tijdelijk & kleiner dan maagzuursecretie remmers

    • → vrijwel niet veterinair toegepast

  • klassieke antacida: aluminiumhydroxide, magnesiumoxide, calciumcarbonaat, magnesiumcarbonaat en natriumbicarbonaat.

  • bijwerkingen: dcr absorptie van nutrienten&meds → obstipatie of juist diarree

1.7.3 cytoprotectiva (beschermen aangetast maagslvl)

  • effect: bevorderen maag-/darmulcera genezing wo remming HCl-secretie

  • meest gebruikte = sucralfaat

    • werking: bij lage pH polymeriseert het tot visceuze gel (bij lage pH slaat Al af → -ve groepen ontstaan → bind to +ve groepen van oa proteins & glycoproteins van laesies)

      • dus bindt aan laesies, vormt een beschermlaag die laesie beschermt tegen schadelijke effecten van maagzuur/pepsine/galzuren

      • buffert maagzuur → vormt complexen met mucus in maag → dcr mucus degradatie door pepsine

      • andere werkingen: remmen van de activiteit van pepsine en het stimuleren van de secretie van mucus, bicarbonaat en prostaglandines door het maagslijmvlies

    • toediening: 2-3x/dag per os - ter ondersteuning HClsecretie remmer

      • orale biologische beschikbaarheid can dcr during treatment

1.8 beïnvloeding pensfunctie

symptomatische therapiedoelstellingen: 1.9-1.13

causale therapiedoelstellingen: 1.14