Średniowiecze - Kluczowe pojęcia i dzieła

Średniowiecze: Ramy czasowe

• Europa: 476 r. (upadek cesarstwa zachodniorzymskiego) - 1453 r. (zdobycie Konstantynopola)
• Polska: X w. - przełom XV i XVI w.

Postrzeganie średniowiecza

• "Mroki wieków średnich" - pejoratywne określenie epoki.

Dominacja Kościoła

• Teocentryzm, uniwersalizm, sakrum i profanum.

Style w sztuce

• Romański i gotycki.

Filozofie:

• Św. Augustyn: dualizm dobro - zło, asceza.
• Św. Tomasz: 5 dowodów na istnienie Boga, harmonia bytów.
• Św. Franciszek: miłość do natury, radość, ubóstwo.

Wzorce osobowe

• Rycerz, Święty/asceta, Władca.

Utwory literackie:

• Bogurodzica: pieśń religijna, prośba o życie na ziemi i po śmierci.
• Legenda o św. Aleksym: utwór hagiograficzny z XV wieku, obraz ascety.
• Kronika Polska: tendencyjny utwór oparty na legendach, portret Bolesława Krzywoustego.

Etos rycerski w Pieśni o Rolandzie:

• Lojalność wobec władcy, honor, gotowość do poświęcenia.
• Walka o sprawiedliwość i ochrona słabszych.
• Epos jako refleksja etosu rycerskiego w kontekście kultury średniowiecznej.

Motyw tańca śmierci:

• Widzenie Mistrza Polikarpa i refleksja nad śmiercią w kontekście średniowiecza.