Techniki radzenia sobie z manipulacją
Asertywne techniki radzenia sobie z manipulacją
Obudzenie świadomości i przekazanie wiedzy o procesach manipulacji jako podstawowa metoda obrony.
Znajomość mechanizmu oraz ogólnych zasad rządzących zachowaniem pozwala na większą elastyczność niż ścisłe algorytmy.
Życie stawia przed nami wiele scenariuszy, co powoduje, że ścisłe algorytmy są skazane na niepowodzenie.
Zachowanie postawy asertywnej jako uniwersalne podejście do radzenia sobie z manipulacją.
Szybkość reakcji w trudnych sytuacjach może wymagać kilku konkretnych technik.
Techniki radzenia sobie z manipulacją
Akceptowanie komplementów
Technika przeciwdziałająca manipulacjom związanym z podnoszeniem wartości drugiej osoby.
Przyjmowanie komplementów spokojnie, bez rumieńców czy zaprzeczeń.
Zmniejsza chęć manipulatora do dalszej próby deprecjacji.
Wymaga odpowiedniej mimiki i gestykulacji.
Przykład znany z programu Polskiego Radia: Pan Sułek i Pani Eliza jako metafora tej techniki.
Zamiana oceny na opinię
Prosta technika obrony przed deprecjonującymi ocenami.
Problematyczne jest powstrzymanie naturalnej reakcji obrony.
Możliwość zamiany oceny na opinię jako pierwszy krok:
Przykład: "Wy nigdy nie wywiązujecie się z warunków umów!" → "Przykro mi, że tak o nas myślisz, nie zgadzam się z tobą."
Umożliwienie ustalenia faktów podważających ocenę.
Może również prowadzić do ignorowania problemu.
Opiera się na założeniu, że nie ma absolutnych prawd, a jedynie różne opinie.
Ułatwia zminimalizowanie negatywnych emocji dotyczących krytyki.
Demaskowanie aluzji
Technika radzenia sobie z niebezpośrednią krytyką.
Przykład: Osoba krytykująca poprzez aluzje zmusza do bezpośredniego wyrażenia negatywnej oceny.
Przykład: "W naszym gronie są młodzi ludzie, którzy nie powinni pełnić kierowniczych funkcji." → "Ja mam dopiero trzydzieści lat i kieruję działem handlowym. Czy uważa pan, że nie nadaję się na to stanowisko?"
Zmusi to rozmówcę do formułowania krytyki w sposób jasny.
Zasłona z mgły
Przyjmowanie krytyki bez żadnej reakcji, co wspiera spokój w rozmowie.
Daje do zrozumienia, że uwagi krytyczne nie robią na nas wrażenia.
Może zakończyć próbę manipulacji przez deprecjację.
Przyznanie się do błędu i uprzedzanie krytyki
Sposób na utrzymanie równorzędnej pozycji w rozmowie, zamiast stawania się oskarżonym.
Przykład: George Bush przyznawał się do błędów podczas debat przedwyborczych.
Przykład: Przeprosiny oraz przyznanie się do błędu mogą neutralizować napięcie.
Uprzedzenie krytyki jako sposób na zredukowanie emocji w rozmowie o błędach i potknięciach.
Negocjowanie sposobu prowadzenia rozmów
Uniwersalna technika w sytuacjach manipulacyjnych, szczególnie w negocjacjach.
Ważne jest przerwanie rozmów i zwrócenie uwagi na odczuwaną manipulację.
Umożliwia ustalenie zasad prowadzenia rozmowy przed powrotem do meritum.
Technika małego Księcia
Pochodząca od opowieści Antoine de Saint-Exupéry, polega na nieustannym stawianiu tego samego pytania.
Umożliwia utrzymanie tematu rozmowy, gdy partner próbuje ją zbaczać w inną stronę.
Zdarta płyta
Technika zapobiegająca presji ze strony partnerów, którzy chcą nas skłonić do ustępstw.
Składa się z powtarzanego, spokojnego "zdania-klucza" oraz utrzymywania kontaktu poprzez parafrazę i wyrażanie emocji.
Przykład: Niezgoda na zmianę warunków płatności, a także dokonywanie odniesień do argumentacji partnera.
W sytuacjach, gdy emocje przybierają górę, można wzbogacić zdanie klucz o komunikację o emocjach.
Złamanie zasady wzajemności
Kontrowersyjna, ale skuteczna metoda dla windykatorów, polegająca na psychologicznej manipulacji.
Przykład: Obietnica spłaty długu z mniejszą kwotą i wysyłanie listów z krytyką w przypadku niezrealizowanych zobowiązań.
Celem jest wywarcie presji wyrzutów sumienia na dłużnika, co sprawi, że może się obawiać dalszych kroków od windykatora.