Hoofdstuk 2 Aardrijkskunde 4 vwo P1

Duurzame Ontwikkelingsdoelen

• In 2030 moeten alle landen in de wereld de zeventien Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s) hebben behaald.

  • Duurzaam Ontwikkelingsdoel 6 van de Verenigde Naties: de wereldbevolking moet in 2030 toegang hebben tot schoon drinkwater en sanitair.

  • De SDG's fungeren als een mondiaal kompas voor grote wereldproblemen, waaronder het voedselvraagstuk, watervraagstuk en energievraagstuk.

  • Volgens de laatste gegevens liggen 129 landen niet op koers om SDG 6 te behalen.

  • Voorbeeld: Jemen is een van deze landen waar de toegang tot water problematisch is.

Toegang tot Water

• Nederland heeft altijd toegang tot schoon water voor verschillende doeleinden (drinken, douchen, wassen, koken, toiletgebruik).

• In 2020:

  • 2 miljard mensen (26% van de wereldbevolking) hadden geen toegang tot schoon drinkwater.

  • 3,6 miljard mensen (46% van de wereldbevolking) had geen toegang tot schoon sanitair.

  • Gebrek aan toegang tot deze basisvoorzieningen leidt tot:

  • 80% van de ziekten in ontwikkelingslanden gerelateerd aan vies water en gebrekkig sanitair.

  • Dagelijks sterven 4.500 kinderen aan infectieziekten (bijvoorbeeld diarree, tyfus, cholera).

Waar Komt Ons Water Vandaan?

• Waterkringloop (hydrologische kringloop): omvat vijf processen:

  1. Verdamping

  2. Condensatie

  3. Neerslag

  4. Infiltratie

  5. Afwatering

• Neerslag kan verdampen voordat het bruikbaar is.

  • Nuttige neerslag: hoeveelheid neerslag na verdamping die daadwerkelijk beschikbaar is.

• Variatie in nuttige neerslag per jaar:

  • Jeruzalem ontvangt ongeveer zes maanden geen nuttige neerslag door hoge verdamping.

Watervoorraad in de Wereld

• Bijna driekwart van de aarde is bedekt met water, maar slechts 2,5% daarvan is zoet.

  • Slechts 0,3% van dit zoet water is toegankelijk voor menselijke consumptie.

  • Ongeveer 99,7% van zoetwatervoorraad is opgeslagen in ijskappen en gletsjers.

• Gemiddeld dagelijkse waterbehoefte:

  • Theoretische behoefte: 50 liter per dag per persoon.

  • In Nederland: gemiddeld 120 liter water per persoon per dag.

  • Inclusief indirect waterverbruik (productie): gemiddeld 4.000 liter per persoon per dag.

  • Watervoetafdruk: waterverbruik per persoon of per land.

Waterwinning

• Waterbronnen in Nederland:

  • Grondwater en oppervlaktewater.

  • Grondwater is de belangrijkste bron voor drinkwater in Nederland.

  • Grondwater wordt vaak opgepompt uit aquifers (ondergrondse doorlatende lagen van zand of grind).

• Probleem van overmatig grondwatergebruik:

  • Leidt tot verdroging en verzilting.

  • Fossiel grondwater: oudere aquifers zonder aanvoer van nieuw water.

Waterverbruik

• Wereldwijd waterverbruik verdubbelt elke 20 jaar, sneller dan bevolkingsgroei.

  • Rijke landen gebruiken het meeste water:

  • 65% voor landbouw, 25% voor industrie, 10% voor huishoudens.

• Projecties voor zoet water per wereldbewoner:

  • In 2005: 7.800 m³ per jaar.

  • In 2025: 5.100 m³ per jaar, voldoende in theorie, maar ongelijde verdeling.

  • Probleem van "Day Zero" waar steden geen water meer hebben.

  • Voorbeeldsteden: Kaapstad, São Paulo, Melbourne, Jakarta, Londen, Beijing, Istanbul, Tokyo, Bengaluru, Barcelona, Mexico-Stad.

Oplossingen voor Waterproblemen

• Duurzaam watergebruik nodig om tekort aan zoet water te verminderen.

  • Zuiniger omgaan met water in landbouw, industrie en huishoudens.

  • Voordelen van irrigatie-efficiëntie en geïntegreerde teeltmethoden.

  • Voorbeeld: Druiventeelt op La Palma.

  • Hergebruik van afvalwater voor landbouw in steden zoals in Israël.

  • Ontzilting van zout water, vooral door rijke kustlanden.

  • Wateropslag in stuwmeren kan helpen in ongelijke neerslaggebieden.

  • Watertransport van nattere naar drogere gebieden via vrachtwagens en pijpleidingen.

  • Toegang tot schoon water beschouwen als mensenrecht.

Cloud Seeding

• Cloud seeding: techniek om zelfgemaakte regen te creëren door zoutkristallen te verspreiden.

  • Dubieuze effectiviteit volgens sommige experts.

Waterschaarste in het Midden-Oosten

• De regio met het grootste watertekort door bevolkingsgroei en economische ontwikkeling.

  • Vermindering van het bnp door watertekorten: 6-14% tot 2050.

  • Verhoogde migratie en conflicten door waterschaarste.

Nijlwater: De Levensbron van Egypte

• De Nijl is cruciaal voor de Egyptische landbouw en cultuur (met een lengte van 6.825 km).

• De bevolking van Egypte (105 miljoen mensen) concentreren in het Nili-dal.

• Waterverdrag van 1929 en latere onvrede over waterrechten en verdeling.

  • Ethiopië bouwt stuwdammen op de Blauwe Nijl, dat de spanningen verder verhoogt.

Eufraat en Tigris

• Waterschaarste en conflicten in het stroomgebied van de Eufraat en de Tigris door waterprojecten van Turkije.

  • Zuidoost-Anatoliëproject: 19 waterkrachtcentrales en 22 stuwdammen.

• Verlaagde waterbeschikbaarheid voor Syrië en Irak veroorzaakt landbouwproblemen.

• Onopgeloste spanningen rondom waterverdeling en irrigatie.