Mga Panuntunan ng Senado ng Pilipinas at ang Saligang Batas (Exhaustive Study Guide)

Mga Panuntunan ng Senado ng Pilipinas at mga Kaunlarang Lehislatibo

Panimula at mga Halal na Opisyal (Rule I - II)

• Ang Senado ay nagpatibay ng mga Panuntunang ito alinsunod sa Artikulo VI, Seksyon $16$, Subseksyon ($1$) at ($3$) ng Saligang Batas.

• Ang mga halal na opisyal ng Senado ay ang Pangulo (President), Pangulo Pro Tempore, Kalihim (Secretary), at Sergeant-at-Arms.

• Ang mga opisyal ay dapat ihalal sa pamamagitan ng mayoryang boto ($majority vote$) ng lahat ng miyembro. Kung may higit sa isang kandidato, isasagawa ang nominal na pagboto ($nominal vote$); kung hindi, ito ay gagawin sa pamamagitan ng $viva voce$ o resolusyon.

Mga Tungkulin at Kapangyarihan ng mga Opisyal (Rule III - VII)

• Ang Pangulo ng Senado (The President):

  • Siya ang Chief Executive ng Senado.

  • Namumuno sa mga sesyon sa mga itinakdang araw at oras; nagpapanatili ng kaayusan sa session hall, mga corridors, at mga opisina.

  • Nagpapasya sa lahat ng $points of order$.

  • Nilalagdaan ang lahat ng mga panukala, resolusyon, warrants, orders of arrest, at mga $subpoena$ at $subpoena duces tecum$.

  • May kontrol sa mga tauhan ng Senado at may kapangyarihang magtalaga o magsibak ng mga empleyado alinsunod sa batas.

• Ang Pangulo Pro Tempore (The President Pro Tempore):

  • Ginagampanan ang mga tungkulin ng Pangulo kapag ang huli ay wala, pansamantalang may kapansanan, o sa kaso ng pagitiwalag, pagkamatay, o permanenteng kawalan ng kakayahan.

• Ang Kalihim (The Secretary):

  • Naghahanda ng $Order of Business$ para sa inaugural session.

  • Nagsisilbing tagapagtala ($custodian$) ng lahat ng record at Journal ng Senado.

  • Nagpapatotoo ($certify$) sa lahat ng mga panukala at resolusyon at naglalagay ng opisyal na selyo.

• Ang Sergeant-at-Arms:

  • Tagapangalaga ng Mace ($Mace$) ng Senado.

  • Responsable sa seguridad at kaayusan sa loob at labas ng Senado para sa lahat ng miyembro nito.

  • Nagpapatupad ng mga $summons$, $subpoenas$, at $citations for contempt$.

Organisasyon at mga Komite (Rule IX - X)

• Ang Senado ay nag-oorganisa sa unang sesyon matapos ang bawat panaka-nakang halalan.

• Mayroong $41$ na permanenteng komite, kabilang ang:

  1. Rules ($9$ miyembro): Pinamumunuan ng Majority Leader; sumasaklaw sa lahat ng usaping may kaugnayan sa Rules at transaksyon ng negosyo.

  2. Accountability of Public Officers and Investigations ($17$ miyembro): O ang Blue Ribbon Committee, para sa imbestigasyon ng katiwalian sa gobyerno.

  3. Finance ($20$ miyembro): Para sa pondo ng gobyerno at pambansang utang.

  4. Ways and Means ($15$ miyembro): Para sa kita ($revenue$), buwis, at taripa.

  5. Environment, Natural Resources and Climate Change ($17$ miyembro): Para sa konserbasyon at usapin ng global warming.

  6. Foreign Relations ($17$ miyembro): Para sa relasyon sa ibang bansa at mga tratas ($treaties$).

  7. National Defense and Security, Peace, Unification and Reconciliation ($20$ miyembro): Para sa seguridad ng bansa at AFP.

• Ang Pangulo Pro Tempore, Majority Leader, at Minority Leader ay mga $ex officio$ na miyembro ng lahat ng permanenteng komite.

Mga Pulong at Ulat ng Komite (Rule XI)

• Ang bawat komite ay nagtatakda ng dalas ng kanilang mga pulong. Maaari silang magpulong sa pamamagitan ng $teleconference$ o $video conference$ tuwing may $force majeure$ o emergency.

• Ang korum para sa komite ay $1/3$ ng mga regular na miyembro, ngunit hindi bababa sa $2$. Ang mga $ex officio$ na miyembro ay kasama sa pagbilang ng korum.

• Kung ang isang miyembro ay may $5$ na sunud-sunod na hindi maipaliwanag na pagliban, maaari itong magresulta sa pagkawala ng pagiging miyembro.

• Ang mga ulat ng komite ($Committee Reports$) ay dapat aprobahan ng mayorya ng mga regular at $ex officio$ na miyembro.

Ang Sesyon ng Senado (Rule XIV - XV)

• Ang session ay nagsisimula sa ganap na alas-tres ng hapon ($3:00\,PM$) tuwing mga araw ng Linggo (weekdays), maliban kung itatakda ng Senado ang iba.

• Ang korum sa pagbubukas ng session ay dapat na mayorya ($majority$) ng mga miyembro ng Senado.

• Bawat sesyon ay nagsisimula sa isang minutong panalangin at pag-awit ng Pambansang Awit (tuwing Lunes).

Proseso ng Lehislasyon at Pagbasa ng mga Panukala (Rule XXI - XXV)

• Ang bawat panukalang batas ($bill$) ay dapat pirmahan ng isa o higit pang mga Senador.

• Ang mga panukala ay sumasailalim sa Tatlong Pagbasa ($Three Readings$) sa magkakahiwalay na araw:

  1. Unang Pagbasa: Pagbasa sa pamagat ng bill at pag-refer sa kaukulang komite.

  2. Ikalawang Pagbasa: Isasagawa ang $sponsorship$, debate ($general debate$), at panahon ng pag-amyenda ($period of amendments$).

  3. Ikatlong Pagbasa: Pinal na pagboto. Walang amyenda ang papayagan sa yugtong ito.

• Ang mga naka-print na kopya ng bill sa pinal na anyo nito ay dapat ipamahagi sa mga miyembro tatlong ($3$) araw bago ang pagpasa, maliban kung ang Pangulo ng Pilipinas ay nag-sertipika sa kagyat na pangangailangan nito dahil sa sakuna o emergency.

Panahon ng Debate at mga Mmosyon (Rule XXVII - XXXII)

• Ang $Sponsor$ ay maaaring gumamit ng oras na tingin niya ay sapat. Ang mga susunod na magsasalita ay limitado sa dalawang ($2$) oras bawat isa para sa debate.

• Para sa mga amyenda, ang bawat speaker ay may hanggang tatlumpung ($30$) minuto.

• Ang mga $Privileged Motions$ na nauuna sa ibang usapin ay: mosyon para mag-adjourn, mosyon para ituring ang appropriation o revenue bills, at mosyon para i-postpone ang pagtalakay sa isang panukala.

Pagboto at Reconsideration (Rule XXXIII, XLI)

• Ang pagboto ay maaaring $viva voce$ o nominal ($nominal voting$).

• Ang nominal na pagboto ay kinakailangan para sa mga bill, joint resolutions, mga tratas, at kapag ni-veto ng Pangulo ang isang batas.

• Ang sinumang miyembro na bumoto kasama ang mayorya ay maaaring maghain ng $motion to reconsider$ sa loob ng dalawang ($2$) araw ng session pagkatapos ng desisyon.

Mga Panuntunan sa Pagsisiyasat Bilang Tulong sa Lehislasyon (Resolution No. 5)

• Ang Senado o alinman sa mga komite nito ay maaaring magsagawa ng pormal na pagsisiyasat ($inquiries in aid of legislation$).

• Ang mga pagsisiyasat ay maaaring magsimula sa pamamagitan ng isang resolusyon o impormasyon mula sa sinumang Senador o pribadong tao (na dapat ay $under oath$).

• Karapatan ng Saksi: Ang bawat saksi ay may karapatang magkaroon ng sariling abogado ($right to counsel$). Ang pakikilahok ng abogado ay limitado sa pagbibigay ng legal na advice sa saksi.

• Contempt: Ang Chairman, sa pagsang-ayon ng kahit isang ($1$) miyembro ng komite, ay maaaring magparusa ng $contempt$ sa sinumang saksi na sumusuway sa utos, tumatangging manumpa, o nagbibigay ng maling testimonya. Maaari itong baligtarin o baguhin ng mayorya ng komite sa loob ng pitong ($7$) araw.

Pamamaraan sa Paglilitis ng Impeachment (Resolution No. 39)

• Ang Senado ang may tanging kapangyarihan na mag-litis ng lahat ng kaso ng $impeachment$.

• Kapag ang Pangulo ng Pilipinas ang nililitis, ang Punong Mahistrado ($Chief Justice$) ng Kataas-taasang Hukuman ang dapat mamuno ngunit hindi siya boboto.

• Kailangan ang panunumpa ($oath or affirmation$) ng mga Senador bago magsimula ang paglilitis.

• Ang paghatol ng pagkakasala ($conviction$) ay nangangailangan ng pagsang-ayon ng dalawang-katlo ($2/3$) ng lahat ng miyembro ng Senado.

• Ang parusa sa impeachment ay limitado lamang sa pag-alis sa tungkulin at diskwalipikasyon sa paghawak ng anumang opisina sa ilalim ng Republika.

Saligang Batas ng Pilipinas: Bahaging Lehislatibo (Artikulo VI)

• Ang kapangyarihang lehislatibo ay nasa Kongreso ng Pilipinas na binubuo ng Senado at Kapulungan ng mga Kinatawan.

• Senado: Binubuo ng dalawampu't apat ($24$) na Senador na inihahalal ng lahat ng botante sa bansa ($at large$).

• Kwalipikasyon ng Senador: Probinsyano o likas na mamamayan ng Pilipinas, hindi bababa sa tatlumpu't limang ($35$) taong gulang sa araw ng halalan, marunong bumasa at sumulat, rehistradong botante, at residente ng Pilipinas sa loob ng hindi bababa sa dalawang ($2$) taon bago ang halalan.

• Termino: Anim ($6$) na taon; hanggang dalawang ($2$) sunud-sunod na termino lamang ang pinapayagan.

• Pribilehiyo laban sa Pag-aresto: Ang mga miyembro ay hindi maaaring arestuhin habang ang Kongreso ay nasa sesyon para sa mga krimen na may parusang hindi hihigit sa anim ($6$) na taong pagkabilanggo.