Comprehensive Chinese Language Notes: Addressing, Numbers, Time, and Adjectives

Addressing and Personal Pronouns

• Singular Pronouns

  • $w\check{o}$: Tôi, ta, tớ, tao, em (I)
  • $n\check{i}$: Bạn, cậu, mày (You)
  • $t\bar{a}$: Nó, anh ấy, chị ấy (He, She, It)

• Plural Pronouns

  • $w\check{o}\,men$: Chúng tôi, chúng ta (We)
  • $n\check{i}\,men$: Các bạn, các cậu, các mày (You all)
  • $t\bar{a}\,men$: Chúng nó, các anh ấy, các chị ấy (They)

Family and Relationships

• $b\grave{a}\,ba$: Bố, ba (Father)
• $m\bar{a}\,ma / m\check{u}\,qin$: Mẹ (Mother)
• $f\grave{u}\,m\check{u} / b\grave{a}\,ba\,m\bar{a}\,ma$: Bố mẹ (Parents)
• $xi\bar{o}ng\,d\grave{i}\,ji\check{e}\,m\grave{e}i$: Anh chị em ruột (Siblings)
• $xi\bar{o}ng\,d\grave{i}$: Anh em trai
• $ji\check{e}\,m\grave{e}i$: Chị em gái
• $d\grave{a}\,ji\check{e}$: Chị cả
• $ji\check{e}\,ji\check{e}$: Chị gái
• $d\grave{a}\,g\bar{e}$: Anh cả
• $g\bar{e}\,ge$: Anh trai
• $d\grave{i}\,di$: Em trai
• $m\grave{e}i\,mei$: Em gái
• $l\check{a}o\,g\grave{o}ng$: Chồng (Husband)
• $l\check{a}o\,p\acute{o}$: Vợ (Wife)
• $\grave{a}i\,r\acute{e}n$: Người yêu (Lover)
• $h\acute{a}i\,zi$: Con, con cái (Children)
• $xi\check{a}o\,h\acute{a}i$: Con nhỏ
• $n\acute{a}n\,h\acute{a}i / n\acute{a}n\,r\acute{e}n$: Con trai, nam giới
• $n\check{u}\,h\acute{a}i / n\check{u}\,r\acute{e}n$: Con gái, nữ giới

Social and Workplace Titles

• $p\acute{e}ng\,you$: Bạn, bạn bè (Friend)
• $n\acute{a}n\,p\acute{e}ng\,you$: Bạn trai (Boyfriend)
• $n\check{u}\,p\acute{e}ng\,you$: Bạn gái (Girlfriend)
• $h\check{a}o\,p\acute{e}ng\,you$: Bạn tốt (Best friend)
• $t\acute{o}ng\,ni\acute{a}n$: Đồng niên
• $t\acute{o}ng\,xu\acute{e}$: Đồng học (Classmate)
• $t\acute{o}ng\,xi\bar{a}ng$: Đồng hương
• $t\acute{o}ng\,sh\grave{i}$: Đồng nghiệp (Colleague)
• $z\check{o}ng\,j\check{i}\grave{a}m\,d\grave{o}c$: Tổng giám đốc (General Manager)
• $j\check{i}\grave{a}m\,d\grave{o}c$: Giám đốc (Manager)
• $l\check{a}o\,b\check{a}n / xi\bar{a}n\,sh\bar{e}ng$: Ông chủ (Boss/Sir)
• $l\check{a}o\,b\check{a}n\,ni\acute{a}ng / t\grave{a}i\,tai$: Bà chủ (Mistress/Madam)
• $gu\check{a}n\,l\check{i} / zh\check{u}\,gu\check{a}n$: Quản lý (Management/Supervisor)
• k\grave{e}\,zh\check{a}ng / l\check{u}ng\,b\agrave;n: Trưởng phòng
• $b\bar{a}n\,zh\check{a}ng$: Trưởng ca
• $z\check{u}\,zh\check{a}ng$: Tổ trưởng
• $xi\check{a}o\,ji\check{e}$: Cô, tiểu thư (Miss)
• $g\grave{e}\,w\grave{e}i$: Các vị, các ông các bà (Everyone/Ladies and Gentlemen)
• $b\check{a}o\,w\grave{e}i / b\check{a}o\,\bar{a}n / s\grave{i}ng\,w\grave{e}i$: Bảo vệ (Security)
• $n\check{u}\,g\grave{o}ng$: Người giúp việc
• $ku\grave{a}i\,j\grave{i}$: Kế toán (Accountant)
• $ch\grave{u}\,k\grave{u}$: Thủ kho (Warehouse keeper)
• $zh\check{u}\,l\check{i}$: Trợ lý (Assistant)
• $g\bar{o}ng\,r\acute{e}n$: Công nhân (Worker)
• $g\bar{o}ng\,ch\acute{e}ng\,sh\bar{i}$: Kỹ sư (Engineer)
• $l\acute{a}o\,d\grave{o}ng$: Lao động (Labor)
• $f\bar{a}n\,y\grave{i}$: Phiên dịch (Translator)
• $l\check{a}o\,sh\bar{i}$: Giáo viên (Teacher)

Grammar: Possessive Pronouns

• Formula: $\text{ATNX (Personal Pronoun)} + de = \text{ATSH (Possessive Pronoun)}$
• Examples:
  • $w\check{o}\,de$: Của tôi (Mine)
  • $w\check{o}\,de\,m\bar{a}\,ma$: Mẹ tôi / Mẹ của tôi (My mother)
  • $w\check{o}\,de\,m\bar{a}\,ma\,de\,m\grave{e}i\,mei$: Em gái của mẹ tôi (My mother's younger sister)
  • $w\check{o}\,m\bar{a}\,ma\,de\,m\grave{e}i\,mei$: Em gái của mẹ tôi (Common shortened form)

Numbers and Counting (0-100)

• $0$: $l\acute{i}ng$
• $1$: $y\bar{i}$
• $2$: $\grave{e}r / li\check{a}ng$
• $3$: $s\bar{a}n$
• $4$: $s\grave{i}$
• $5$: $w\check{u}$
• $6$: $li\grave{u}$
• $7$: $q\bar{i}$
• $8$: $b\bar{a}$
• $9$: $ji\check{u}$
• $10$: $sh\acute{i}$
• $11$: $sh\acute{i}\,y\bar{i}$
• $19$: $sh\acute{i}\,ji\check{u}$
• $20$: $\grave{e}r\,sh\acute{i}$
• $21$: $\grave{e}r\,sh\acute{i}\,y\bar{i}$
• $22$: $\grave{e}r\,sh\acute{i}\,\grave{e}r$
• $99$: $ji\check{u}\,sh\acute{i}\,ji\check{u}$
• $100$: $y\bar{i}\,b\check{a}i$
• $150$: $y\bar{i}\,b\check{a}i\,w\check{u}\,sh\acute{i}$

Hundreds and Advanced Math

• Formula for Hundreds: $\text{SA (Digit)} + b\check{a}i$

• Special Rule for 111-119: When these numbers follow hundreds, "yi" is added before "shi".

  • $111$: $y\bar{i}\,b\check{a}i\,y\bar{i}\,sh\acute{i}\,y\bar{i}$
  • $112$: $y\bar{i}\,b\check{a}i\,y\bar{i}\,sh\acute{i}\,\grave{e}r$
  • $113$: $y\bar{i}\,b\check{a}i\,y\bar{i}\,sh\acute{i}\,s\bar{a}n$
  • $114$: $y\bar{i}\,b\check{a}i\,y\bar{i}\,sh\acute{i}\,s\grave{i}$
  • $115$: $y\bar{i}\,b\check{a}i\,y\bar{i}\,sh\acute{i}\,w\check{u}$
  • $116$: $y\bar{i}\,b\check{a}i\,y\bar{i}\,sh\acute{i}\,li\grave{u}$
  • $117$: $y\bar{i}\,b\check{a}i\,y\bar{i}\,sh\acute{i}\,q\bar{i}$
  • $118$: $y\bar{i}\,b\check{a}i\,y\bar{i}\,sh\acute{i}\,b\bar{a}$
  • $119$: $y\bar{i}\,b\check{a}i\,y\bar{i}\,sh\acute{i}\,ji\check{u}$

• Large Units:

  • $qi\bar{a}n$: Nghìn (Thousand - $1,000$)
  • $w\grave{a}n$: Vạn (Ten thousand - $10,000$)
  • $zh\grave{a}o$: Triệu (Million - $1,000,000$)

• Percentages and Decimals:

  • $b\check{a}i\,f\bar{e}n\,zh\bar{i}$: Phần trăm (%)
  • $b\check{a}i\,f\bar{e}n\,zh\bar{i}\,b\check{a}i$: $100\%$
  • $di\check{a}n$: Dấu chấm, dấu phẩy (Decimal point)
  • Example: $25.26$ is $\grave{e}r\,sh\acute{i}\,w\check{u}\,di\check{a}n\,\grave{e}r\,li\grave{u}$

• Math Operations:

  • $ji\bar{a}$: $+$ (Plus)
  • $ji\check{a}n$: $-$ (Minus)
  • $ch\acute{e}ng$: $\times$ (Multiply)
  • $ch\acute{u}$: $\div$ (Divide)
  • $d\check{e}ng\,y\check{u}$: $=$ (Equals)

Time and Date Vocabulary

• Time Units:

  • $sh\acute{i}\,ji\bar{a}n$: Thời gian
  • xi\grave{a}n\,z\agrave;i: Bây giờ, hiện tại (Now)
  • $zu\grave{i}\,j\grave{i}n$: Gần đây, dạo này (Recently)
  • $di\check{a}n$: Giờ (Hour)
  • $f\bar{e}n$: Phút (Minute)
  • $mi\check{a}o$: Giây (Second)
  • $ji\check{a}o$: Một góc / một phần (Quarter)
  • $xi\check{a}o\,sh\acute{i} / g\grave{e}\,zh\bar{o}ng\,t\acute{o}u$: Tiếng đồng hồ (Hour duration)

• Daily Time Questions:

  • $j\check{i}\,di\check{a}n$: Mấy giờ (What time?)
  • $j\check{i}\,f\bar{e}n\,zh\bar{o}ng$: Mấy phút (How many minutes?)
  • $j\check{i}\,mi\check{a}o$: Mấy giây (How many seconds?)
  • Questioning Current Time: xi\grave{a}n\,z\agrave;i\,j\check{i}\,di\check{a}n\,le? (Bây giờ mấy giờ rồi?)
  • Answer Example: xi\grave{a}n\,z\agrave;i\,sh\grave{i}\,w\check{u}\,di\check{a}n\,ji\check{u}\,f\bar{e}n\,zh\bar{o}ng (Bây giờ 5 giờ 9 phút)

• Calendar and Days:

  • $h\grave{a}o / r\grave{i} / ti\bar{a}n$: Ngày, mồng, nhật
  • $n\check{a}\,ti\bar{a}n$: Ngày nào, hôm nào
  • $m\check{e}i\,ti\bar{a}n$: Mỗi ngày, hàng ngày
  • $j\check{i}\,ti\bar{a}n$: Mấy ngày
  • $j\check{i}\,h\grave{a}o$: Ngày mấy, mồng mấy
  • $zh\grave{e}ng\,ti\bar{a}n$: Cả ngày
  • $b\grave{a}n\,ti\bar{a}n$: Nửa ngày
  • $b\acute{a}i\,ti\bar{a}n$: Ban ngày
  • $y\grave{e}\,w\check{a}n$: Ban đêm

• Days Relative to Today:

  • $qi\acute{a}n\,ti\bar{a}n$: Hôm kia
  • $zu\acute{o}\,ti\bar{a}n$: Hôm qua
  • $j\bar{i}n\,ti\bar{a}n$: Hôm nay
  • $m\acute{i}ng\,ti\bar{a}n$: Ngày mai
  • $h\grave{o}u\,ti\bar{a}n$: Ngày kia

• Times of Day:

  • $z\check{a}o\,ch\acute{e}n$: Sáng sớm
  • $z\check{a}o\,sh\grave{a}ng / sh\grave{a}ng\,w\check{u}$: Buổi sáng
  • $zh\bar{o}ng\,w\check{u}$: Buổi trưa
  • $xi\grave{a}\,w\check{u}$: Buổi chiều
  • $w\check{a}n\,sh\grave{a}ng$: Buổi tối

Weeks, Months, and Years

• Weeks:

  • $x\bar{i}ng\,q\bar{i} / l\check{i}\,b\grave{a}i / zh\bar{o}u$: Thứ, tuần
  • $zh\grave{e}\,g\grave{e}\,x\bar{i}ng\,q\bar{i}$: Tuần này
  • $sh\grave{a}ng\,g\grave{e}\,x\bar{i}ng\,q\bar{i}$: Tuần trước
  • $xi\grave{a}\,g\grave{e}\,x\bar{i}ng\,q\bar{i}$: Tuần sau
  • $m\check{e}i\,g\grave{e}\,x\bar{i}ng\,q\bar{i}$: Mỗi tuần

• Days of the Week:

  • $x\bar{i}ng\,q\bar{i}\,y\bar{i}$: Thứ 2
  • $x\bar{i}ng\,q\bar{i}\,\grave{e}r$: Thứ 3
  • $x\bar{i}ng\,q\bar{i}\,s\bar{a}n$: Thứ 4
  • $x\bar{i}ng\,q\bar{i}\,s\grave{i}$: Thứ 5
  • $x\bar{i}ng\,q\bar{i}\,w\check{u}$: Thứ 6
  • $x\bar{i}ng\,q\bar{i}\,li\grave{u}$: Thứ 7
  • $x\bar{i}ng\,q\bar{i}\,ti\bar{a}n / x\bar{i}ng\,q\bar{i}\,r\grave{i} / x\bar{i}ng\,q\bar{i}\,h\grave{a}o$: Chủ nhật
  • $zh\bar{o}u\,m\grave{o}$: Cuối tuần

• Months:

  • $yu\grave{e}$: Tháng
  • $yu\grave{e}\,ch\bar{u}$: Đầu tháng
  • $yu\grave{e}\,d\check{i}$: Cuối tháng
  • $j\check{i}\,yu\grave{e}$: Tháng mấy
  • $y\bar{i}\,yu\grave{e} \dots sh\acute{i}\,\grave{e}r\,yu\grave{e}$: Tháng 1 đến tháng 12

• Years and Seasons:

  • $ni\acute{a}n$: Năm
  • $ni\acute{a}n\,ch\bar{u}$: Đầu năm
  • $ni\acute{a}n\,d\check{i}$: Cuối năm
  • $j\bar{i}n\,ni\acute{a}n$: Năm nay
  • $m\acute{i}ng\,ni\acute{a}n$: Năm sau
  • $q\grave{u}\,ni\acute{a}n$: Năm ngoái
  • $ch\bar{u}n\,ti\bar{a}n$: Mùa xuân
  • $xi\grave{a}\,ti\bar{a}n$: Mùa hạ
  • $qi\check{u}\,ti\bar{a}n$: Mùa thu
  • $d\bar{o}ng\,ti\bar{a}n$: Mùa đông

Common Verbs and Actions

• $sh\grave{a}ng\,b\bar{a}n$: Đi làm
• $xi\grave{a}\,b\bar{a}n$: Tan làm
• $sh\grave{a}ng\,xu\acute{e} / sh\grave{a}ng\,k\grave{e}$: Đi học / Lên lớp
• $xi\grave{a}\,xu\acute{e} / xi\grave{a}\,k\grave{e}$: Tan học / Tan lớp
• $ji\bar{a}\,b\bar{a}n$: Làm thêm / Tăng ca
• $shu\grave{i}\,ji\grave{a}o$: Đi ngủ
• $q\check{i}\,chu\acute{a}ng$: Thức dậy
• $h\bar{e}\,shu\check{i}$: Uống nước
• $ch\bar{i}\,f\grave{a}n$: Ăn cơm
• $q\grave{u}\,w\acute{a}n$: Đi chơi
• $q\grave{u}\,m\check{a}i\,d\bar{o}ng\,xi$: Đi mua đồ
• $sh\bar{e}ng\,r\grave{i}$: Sinh nhật
• $ch\bar{u}\,sh\bar{e}ng$: Sinh ra, ra đời

Descriptor Adjectives

• Size and Dimension:

  • $d\grave{a}$ (To) vs $xi\check{a}o$ (Nhỏ)
  • $ch\acute{a}ng$ (Dài) vs $du\check{a}n$ (Ngắn)
  • $du\bar{o}$ (Nhiều) vs $sh\check{a}o$ (Ít)
  • $g\bar{a}o$ (Cao) vs $d\bar{i} / \grave{a}i$ (Thấp/Lùn)
  • $zh\grave{o}ng$ (Nặng) vs $q\bar{i}ng$ (Nhẹ)
  • $sh\bar{e}n$ (Sâu) vs $qi\check{a}n$ (Nông)
  • $h\grave{o}u$ (Dày) vs $b\acute{a}o$ (Mỏng)

• Quality and State:

  • $h\check{a}o$ (Tốt) vs $hu\grave{a}i$ (Xấu/Hỏng)
  • $du\grave{i}$ (Đúng) vs $cu\grave{o}$ (Sai)
  • $x\bar{i}n$ (Mới) vs $ji\grave{u}$ (Cũ)
  • $r\grave{e}$ (Nóng) vs $l\check{e}ng$ (Lạnh)
  • $g\bar{a}n$ (Khô) vs $sh\bar{i}$ (Ướt)
  • $ku\grave{a}i$ (Nhanh) vs $m\grave{a}n$ (Chậm)
  • $y\grave{i}ng$ (Cứng) vs $ru\check{a}n$ (Mềm)
  • $r\acute{o}ng\,y\grave{i}$ (Dễ) vs $n\acute{a}n$ (Khó)

• Status and Personality:

  • $zh\acute{a}o\,j\acute{i}$ (Sốt ruột) vs $l\check{e}ng\,j\grave{i}ng$ (Bình tĩnh)
  • $m\acute{a}ng$ (Bận bịu)
  • $ji\check{a}n\,k\bar{a}ng$ (Khỏe mạnh)
  • $h\check{a}o\,ch\bar{i}$: Ngon (Tasty)
  • $h\check{a}o\,k\grave{a}n$: Đẹp, dễ nhìn (Beautiful/Good looking)
  • $shu\grave{a}i\,g\bar{e}$: Đẹp trai (Handsome)
  • $pi\grave{a}o\,liang$: Đẹp
  • $l\grave{a}ng\,n\check{u}$: Xinh gái
  • $ch\grave{o}u$: Xấu (Ugly)
  • $p\grave{a}ng$ (Béo) vs $sh\grave{o}u$ (Gầy)
  • $\bar{a}n\,qu\acute{a}n$ (An toàn) vs $w\grave{e}i\,xi\check{a}n$ (Nguy hiểm)
  • $gu\grave{i}$ (Đắt) vs $pi\acute{a}n\,yi$ (Rẻ)
  • $g\bar{a}o\,x\grave{i}ng$ (Vui vẻ) vs $n\acute{a}n\,gu\grave{o}$ (Buồn)