Notities VT1 – Vaardigheidstraining 1 (Oplossingsgerichte basishouding)

Vaardigheidstraining 1 (VT1) gericht op in gesprek gaan met een kind of jongere vanuit de oplossingsgerichte basishouding.
Doel van de training: oefenen met oplossingsgerichte gespreksvaardigheden, reflectie op eigen handelen en toepassen in gesprekken met kinderen/jongeren.
Context: onderdeel van de opleiding Pedagogiek aan de Hogeschool van Amsterdam (HvA), Creatie "Creating Tomorrow".

Startactiviteit: Sta op en loop naar iemand die je niet kent; probeer in gesprek drie overeenkomsten te achterhalen (bijv. gezin, opleiding, hobby, vrije tijd, muziek, relatie, uiterlijk, etc.). Welkom en matchen.
Reflectieve houding: bewustzijn van aannames bij jezelf en anderen.
Korte test (zonder overleggen) om aannames te expliciteren:
- Leeftijd
- Hobby’s
- Professionele aard
- Muziekstijl
- Relatiestatus
- Culturele achtergrond
- Voorstellen adhv vooroordelen (3 voorbeelden)

In gesprek met een kind/jongere vanuit de oplossingsgerichte basishouding: wat gaan we doen?
Overzicht van de vakken van semester 1.
Welkom bij vaardigheidstraining 1 (VT1).

Een leeruitkomst is wat je uiteindelijk hebt geleerd aan het einde van het vak.
Doelen:
- Je bent bekend met de leeruitkomsten $VT1$ .
- Je maakt samen met de klas en docent afspraken voor de trainingsbijeenkomsten.
- Je weet wat het verschil is tussen de probleemgerichte en de oplossingsgerichte benadering.
- Je weet wat de houding van niet weten is.

Blok 1 en Blok 2.
De gespreksvaardigheden van de oplossingsgerichte basishouding.
De gespreksvaardigheden toepassen in een oplossingsgericht gesprek met een kind of jongere.

Je voert een oplossingsgericht gesprek met een kind/jongere over een licht probleem.
Je zet hierbij de gespreksvaardigheden van de oplossingsgerichte basishouding in.
Je volgt de stappen van de oplossingsgerichte gespreksvoering (ProToPlasMa).
Op basis van het gesprek maak je een analyse van je eigen handelen.
Kijk aan de hand van de voorgeschreven theorie wat maakt dat jouw handelen passend was en welke handelingsalternatieven wenselijk zijn.
Leeruitkomst VT1: een leeruitkomst is wat je uiteindelijk hebt geleerd aan het einde van het vak.

Je toont de verschillende gespreksvaardigheden van de oplossingsgerichte basishouding.
Je past basisstappen van oplossingsgerichte gesprekstechnieken toe (ProToPlasMa).
Criteria ten behoeve van de analyse:
- Je analyseert je handelen en geeft aan welke technieken je hebt gebruikt en wat het effect was in het gesprek.
- Je beoordeelt je eigen handelen aan de hand van de voorgeschreven theorie.
- Je formuleert handelingsalternatieven op basis van je analyse van ingezette gespreksvaardigheden.
De criteria gaan over jouw gespreksvoering en over het analyseren van je eigen gesprekstechnieken.

Je voert een gesprek met het kind/jongere ( $6-16$ jaar oud, geen medestudent) over een onderwerp waar het kind/de jongere enthousiast over is (bijv. hobby) en maakt hiervan een video-opname.
Week 1 tot Week 6:
- Weekoverzicht: Intro, Basishouding, Waarderend luisteren + coaching, Verschillende gesprekstechnieken toepassen + coaching, Tussenmeting, tussenklassen, etc.
Week 5: 2 groepjes van $5$ studenten.
Week 6: 2 groepjes van $5$ studenten.
Trainer deelt in.

Delfos, M.F. (2014). Luister je wel naar mij? Gespreksvoering met kinderen tussen vier en twaalf jaar. SWP. (via Brightspace)
Delfos, M.F. (2014). Ik heb ook wat te vertellen! Communiceren met pubers en adolescenten. SWP. (via Brightspace)
Luitjes, M., & de Laat, H. (2022). Gespreksvoering voor sociaal werkers. Noordhoff.
Pluijm, van der, S. (2024). Coachen 2.0: Deel 2: Oplossingsgerichte gespreksvoering. Findaway World.

Je komt op tijd.
Actieve deelname.
Stel vragen.
Geef feedback.
Zorg dat iedereen zich welkom en gezien voelt.
Maak een duo met iemand uit de klas en houd elkaar bij de les; je linkerbuur is vanaf nu je motivatiewederhelft.

Luister ontspannen naar een verhaal (praktijkoefening, pagina 15).
Beschrijf figuren uit een verhaal (piloot, verliefd stel, manager) in een korte oefening (pagina 16), vervolgens nabespreking (pagina 17).
Referentiekader en luisteren: aannames, interpretaties, vooroordelen, normen, waarden en overtuigingen (pagina 18).
Probleemgericht vs oplossingsgericht: verschil tussen probleemtaal en oplossingstaal; open vragen en doorvragen (pagina 19).
Houding van niet-weten: centrale houding bij oplossingsgerichte gesprekken (pagina 20).
Oefeningen switchen in luisterposities: oefening 1 (pagina 21) en oefening 2 (pagina 22); nabespreking (pagina 23).
Inschrijving: schijf je in voor de juiste klas om eindopdracht te kunnen laten beoordelen (pagina 24).
Brightspace: natrekken wat te doen na les en voor de volgende les; ervaringsopdracht om niet-weten-basishouding toe te passen (pagina 25).
Post-its-check-out: uitwisseling in twee-tallen en plakpost-its op deur en bord; reflectievragen (pagina 26).
Extra materiaal: Creating Tomorrow (pagina 27).

Nabespreking van ervaringen met oefenopdrachten en het switchen tussen luisterposities.
Verkenning van hoe aannames en vooroordelen de interactie kunnen beïnvloeden en hoe dit te verbeteren in toekomstige gesprekken.
Aanbevolen vooruitblik naar de volgende trainingsfasen en literatuur.