ការជំរុញឱ្យឈឺពោះសម្រាល (Induction of Labor)

និយមន័យនៃការជំរុញឱ្យមានការឈឺពោះសម្រាល (Definition of Induction of Labor)

• ការជំរុញឱ្យសម្រាល (Induction of Labor): គឺជាដំណើរការនៃការភ្ញោចដោយសិប្បនិម្មិតឱ្យមានការកន្ត្រាក់ស្បូន មុនពេលការឈឺពោះសម្រាលកើតឡើងដោយឯកឯង (natural spontaneous labor) ដែលអាចកើតឡើងទាំងក្នុងករណីមានការបែកស្រោមទឹកភ្លោះ (ruptured membranes) ឬមិនទាន់បែកស្រោមទឹកភ្លោះ។

• ការធ្វើឱ្យមាត់ស្បូនទន់ (Cervical Ripening): គឺជាដំណើរការដែលត្រូវធ្វើមុនពេលការជំរុញឱ្យសម្រាល ប្រសិនបើមាត់ស្បូនមិនទាន់មានលក្ខណៈអំណោយផល (unfavorable cervix)។

សូចនាករសម្រាប់ការជំរុញឱ្យសម្រាល (Indications for Induction)

ការជំរុញឱ្យសម្រាលត្រូវធ្វើឡើងនៅពេលដែលអត្ថប្រយោជន៍ចំពោះមាតា ឬទារកមានច្រើនជាងហានិភ័យ។ សូចនាករទាំងនោះត្រូវបានបែងចែកជាពីរប្រភេទរួមមាន៖

• សូចនាករដាច់ខាត (Accepted Absolute Indication)

• សូចនាករធៀប (Relative Indication)

១. លក្ខខណ្ឌផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្ររបស់មាតា (Maternal Medical Condition)

• វិបត្តិតេសម្ពាធឈាម (Hypertensive Disorders): រួមមានគ្រោះថ្នាក់សន្លប់ និងប្រកាច់ពេលមានផ្ទៃពោះ (Pre-eclampsia និង Eclampsia)។

• ជំងឺទឹកនោមផ្អែមពេលមានផ្ទៃពោះ (Gestational Diabetes Mellitus - DM):

• វិបត្តិការកកឈាម (Hypercoagulable disorders):

• ជំងឺ Cholestasis នៃការមានផ្ទៃពោះ:

• ការបែកទឹកភ្លោះមុនពេលឈឺពោះ (Prelabor Rupture of Membranes - PROM):

• ទឹកភ្លោះច្រើនពេក (Polyhydramnios):

• ការរលាកស្រោមទឹកភ្លោះ (Chorioamnionitis):

• កត្តាភស្តុភារ (Logistic Factors): រួមមានហានិភ័យនៃការសម្រាលលឿនពេក (rapid labor), ចម្ងាយឆ្ងាយពីមន្ទីរពេទ្យ, សូចនាករផ្នែកផ្លូវចិត្តសង្គម (psychosocial indications) និងការបើកមាត់ស្បូនកម្រិតខ្ពស់ (advanced cervical dilation)។

២. លក្ខខណ្ឌផ្នែកទារក (Fetal Indications)

• ភាពមិនធម្មតារបស់ទារក (Fetal anomalies): ដែលតម្រូវឱ្យមានការសម្រាល។

• ការលូតលាស់របស់ទារកក្នុងស្បូនមានកម្រិត (Fetal growth restriction):

• វិបត្តិភាពស៊ាំឈាមរវាងជ្រកនឹងកូន (Isoimmunization):

• ទឹកភ្លោះតិច (Oligohydramnios):

• ស្ថានភាពកូនមានគ្រោះថ្នាក់ (Fetal compromise):

• ទារកស្លាប់ក្នុងផ្ទៃ (Fetal demise):

• ប្រវត្តិធ្លាប់មានកូនស្លាប់ក្នុងផ្ទៃ (Previous stillbirth):

• ការមានផ្ទៃពោះយូរ (Prolonged/Postterm pregnancy): ការពពោះដែលលើសពី $42$ សប្តាហ៍។

ការហាមឃាត់មិនឱ្យមានការជំរុញឱ្យសម្រាល (Contraindications)

១. ការហាមឃាត់ដាច់ខាត (Accepted Absolute Contraindications)

• ការវះកាត់លើស្បូនពីមុន (Uterine incision): ជាពិសេសការវះកាត់ស្បូននៅផ្នែកខាងលើ (Transfundal uterine surgery) ឬការវះកាត់បែប Classical។

• មហារីកមាត់ស្បូន (Cervical carcinoma):

• ការឆ្លងមេរោគហឺបឺសនៅប្រដាប់ភេទដែលកំពុងសកម្ម (Active genital herpes infection):

• សុកពាំងមាត់ស្បូន (Placenta previa):

• ការលូនខ្សែផ្ចិត (Umbilical cord prolapse):

• ភាពមិនសមាមាត្រដាច់ខាតរវាងក្បាលទារក និងអាងត្រគាក (Absolute cephalopelvic disproportion):

២. ការហាមឃាត់ធៀប (Relative Contraindications)

• ទម្រង់ទារកបញ្ច្រាសជើង (Funit presentation):

• ទម្រង់ទារកមិនធម្មតា (Malpresentation/Breech): ដូចជាទម្រង់គូទ។

• ទម្រង់ទារកទទឹង ឬបញ្ឆៀង (Transverse or oblique fetal lie):

កត្តាដែលជះឥទ្ធិពលដល់ជោគជ័យនៃការជំរុញឱ្យសម្រាល (Factors Affecting Induction Success)

• អាយុរបស់មាតា: អាយុនៅក្មេង (Young age) មានភាពងាយស្រួលជាង។

• ការធ្លាប់សម្រាលកូន: ការធ្លាប់សម្រាលកូនច្រើនដង (Multiparity)។

• សន្ទស្សន៍ម៉ាសរាងកាយ (BMI): កម្រិតដែលល្អគឺ $BMI < 30$។

• ស្ថានភាពមាត់ស្បូន (Cervical status): មាត់ស្បូនដែលមានលក្ខណៈអំណោយផល (Favorable cervix)។

• ទម្ងន់របស់ទារក: ទម្ងន់ទារកតិចជាង $3500\,g$។

• កត្តាជោគជ័យផ្អែកលើ 3P: រួមមាន Passage (ផ្លូវសម្រាល), Passenger (ទារក), និង Power (កម្លាំងកន្ត្រាក់)។

• ហានិភ័យ: ប្រសិនបើការជំរុញឱ្យសម្រាលបរាជ័យ (Failure induction) វានឹងបង្កើនហានិភ័យនៃការវះកាត់សម្រាល (C-section)។

ហានិភ័យនៃការជំរុញឱ្យសម្រាល (Risks)

១. ចំពោះមាតា (Mother)

• ការជំរុញមិនជោគជ័យ (Failure induction): នាំឱ្យឈានទៅរកការវះកាត់សម្រាល (C-section)។

• ការមិនកន្ត្រាក់នៃសាច់ដុំស្បូន (Uterine inertia/Atony): អាចបណ្តាលឱ្យមានការធ្លាក់ឈាមក្រោយសម្រាល (PPH - Postpartum Hemorrhage)។

• គ្រោះថ្នាក់ដទៃទៀត: ការដាច់រហែកស្បូន (Uterine rupture), សុករបេះមុនកំណត់ (Abruptio placental) និងការដាច់រហែកមាត់ស្បូន (Cervical laceration)។

• ការកន្ត្រាក់មិនធម្មតា: ការឈឺពោះខ្លាំងហួសកម្រិត (Tumultuous labor) និង Tachysystole (ការកន្ត្រាក់លើសពី $5$ ដងក្នុងរយៈពេល $10$ នាទី យ៉ាងហោចណាស់ក្នុងរយៈពេល $20$ នាទី)។

២. ចំពោះទារក (Fetus)

• ការថ្វប់ដង្ហើមស្រួចស្រាវ (Acute Fetal Asphyxia): អាចឈានទៅរកស្ថានភាពធ្ងន់ធ្ងរដូចជា DIC (Disseminated Intravascular Coagulation) ដែលមានការប្រើប្រាស់ប្លាកែតច្រើនក្នុងសរសៃឈាមតូចៗ (Platelet consumption microvascular)។

• ការសម្រាលមុនកំណត់ (Premature delivery):

ការវាយតម្លៃមាត់ស្បូនមុនពេលជំរុញឱ្យសម្រាល (Pre-induction Cervical Ripening)

• ស្ថានភាពមាត់ស្បូនត្រូវតែវាយតម្លៃដើម្បីមើលលទ្ធភាពនៃការសម្រាលតាមទ្វារមាសបានជោគជ័យ និងឆាប់រហ័ស។

• Bishop Score: គឺជាវិធីសាស្ត្រដែលអាចវាស់វែងជាតួរលេខបាន ដើម្បីទស្សន៍ទាយលទ្ធផលនៃការជំរុញឱ្យសម្រាល។     * ពិន្ទុ (Score) $\ge 8$: មានលទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការទទួលបានជោគជ័យក្នុងការជំរុញឱ្យសម្រាល (High likelihood for successful induction/Cervical Favorability)។     * ពិន្ទុ (Score) $\le 4$: មាត់ស្បូនមិនមានលក្ខណៈអំណោយផល (Cervical unfavorable) ហើយជាសូចនាករដែលត្រូវមានការធ្វើយ៉ាងណាឱ្យមាត់ស្បូនទន់ (Indication for cervical ripening) ជាមុនសិន។

បច្ចេកទេសនៃការជំរុញឱ្យសម្រាល (Techniques)

ការជំរុញឱ្យសម្រាលបែងចែកជាពីរវិធីសាស្រ្តធំៗគឺ ផ្នែកឱសថសាស្ត្រ និងផ្នែកមេកានិច៖

១. ផ្នែកឱសថសាស្ត្រ (Pharmacological / Medical)

• Prostaglandin $E_2$ (Cervidil/Prepidil): ប្រើដើម្បីធ្វើសកម្មភាពលើស្បូន និងមាត់ស្បូនឱ្យបើក កម្រិត $0.5\,mg$ ប្រើឡើងវិញរៀងរាល់ $6$ ម៉ោង។

• Prostaglandin $E_1$ (Misoprostol/Cytotec): ជាប្រភេទថ្នាំគ្រាប់កម្រិតពី $100-1200\,mg$ ដែលប្រើប្រាស់ក្នុងកម្រិតជាក់លាក់ដូចជា៖     * ការដាក់តាមទ្វារមាស (Vaginal): ប្រើកម្រិត $25\,\mu g$ ដាក់រៀងរាល់ $3-6$ ម៉ោង។     * ការញ៉ាំតាមមាត់ (Oral): ប្រើកម្រិត $50-100\,\mu g$ ញ៉ាំរៀងរាល់ $3-6$ ម៉ោង។ វិធីសាស្ត្រតាមមាត់នេះមិនបង្កើនហានិភ័យនៃការឆ្លងមេរោគទេ ទោះបីជាមានការបែកស្រោមទឹកភ្លោះ ឬមានឈាមហូរក៏ដោយ។

២. ផ្នែកមេកានិច (Mechanical)

• Foley Catheter: ប្រើបំពង់ដែលមានទំហំ $16F$ ជាមួយបាល់ឡុងទំហំ $30-50\,ml$ ដាក់បញ្ចូលតាមមាត់ស្បូន ដើម្បីភ្ញោចស្បូនឱ្យបញ្ចេញ Natural Prostaglandin E។

• ការបំបែកស្រោមទឹកភ្លោះ (Membrane stripping): ដើម្បីជំរុញឱ្យមានការឈឺពោះសម្រាល។

• ឧបករណ៍ពង្រីកមាត់ស្បូនដែលបឺតយកសំណើម (Hygroscopic dilator): ដូចជាការប្រើ Laminaria ដើម្បីជួយឱ្យមាត់ស្បូនបើក និងកាត់បន្ថយការវះកាត់សម្រាល (C-section)។