Türk Eğitim Tarihi

İslamiyet Öncesi Dönem

  • Hunlar:

  • Alp insan

  • Göçebe yaşam tarzı

  • Töre

  • Göktürkler:

  • 38 harfli alfabe

  • Orhun Anıtları

  • Hunlara benzer

  • Uygurlar:

  • 18 harfli Söğd alfabesi

  • Yerleşik hayat

  • Manheizm dini

İslamiyet Sonrası Dönem

  • Talas Savaşı:

  • Arap yazısının benimsenmesi.

Karahanlılarda Eğitim

  • Medrese:

  • Örgün dini eğitim

  • Mescit ve medrese birleşimi

  • Öğrencilere barınma ve yemek hizmetleri sağlanır.

Düşün Emekçileri

  • Farabi:

  • "İkinci öğretmen"

  • Eğitimci: aile, devlet başkanı, öğretmen.

  • Bir konudan diğerine geçiş sıralı olmalı

  • Öğretmenler ılımlı ve disiplinli olmalı

  • Bilinmeyen konular (mesele) çözülünce (bilgi)

  • İbni Sina:

  • "Üçüncü öğretmen"

  • Tıp ve felsefe alanında eserler

  • Ahlak ve erdem: nefsin isteklerine uymamak, yalandan uzaklaşmak, öfkesine hakim olmak, dedikodu yapmamaktır.

  • Eğitimde kolaydan zora prensibi.

  • Yusuf Has Hacip:

  • "Kutadgu Bilig" (mutluluk veren bilgi)

  • Ahlak ve fazilet eğitimi.

  • Kaşgarlı Mahmut:

  • "Divan-ı Lügati't-Türk" (ilk Türkçe sözlük)

  • Türkçenin öğretilmesi.

Büyük Selçuklular ve Anadolu Selçuklularında Eğitim

  • 1071 Malazgirt Zaferi sonrası:

  1. Medreseler:

    • Öğretim dili Arapça

    • Nişabur'da Tuğrul Bey tarafından kurulmuştur

    • Müderris (hoca)

    • Din, hukuk, dil, edebiyat, felsefe, bilim dersleri

    • Anadolu Selçuklu Medreseleri: Danişmendli medreseleri, Darüşşifa (ilk tıp medresesi)

  2. Atabeglik:

    • Hükümdar çocuklarına devlet yönetimi ve savaş eğitimi verilmesi amacıyla.

  3. Ahilik:

    • Ahi Evran

    • İş başı eğitimi: küçük esnaf, usta, kalfa

    • İş dışı eğitim: dinin esasları, insanlık terbiyesi.

Düşün Emekçileri (Devam)

  • Nizamülmülk:

  • Bilim sever bir devlet adamı

  • "Siyasetname" eserinin yazarı

  • Mevlana:

  • Hoşgörü ve insan sevgisi

  • "Mesnevi" eseri

  • Yunus Emre:

  • Tasavvufi eğitim

  • Hoşgörü ve insan sevgisi

  • Eğitimin amacı insanın kendini tanımasıdır.

  • Hacı Bektaş Veli:

  • Tasavvufi eğitim

  • "Makalat" eseri: uygulanmayan bilgi günah.

  • Aşık Paşa:

  • "Garipname" eseri

  • Nasrettin Hoca:

  • Güldürüyle halkı düşündürmüş.

Osmanlılarda Eğitim

  • Osman Bey:

  • Söğüt ve Domaniç'te eğitim kurumları kurmuştur.

  • Eğitimin Özellikleri:

  • Azınlık çocukların eğitimi: Enderun

  • Din eğitimi, ezberci eğitim

  • Azınlık ve yabancılara eğitim hakkı tanınmıştır.

  • Osmanlıca: Türkçe, Arapça, Farsça karışımı olup halk ile aydınlar arasındaki uçurum artırılmıştır.

  • Askeri okulların açılmasıyla yenileşme süreci başlamıştır.

Dönemin Eğitim Kurumları

  1. Kuruluştan Tanzimat'a Kadar:

  • Medreseler: Öğretim dili Arapça, aktarmacı ve ezberci eğitimin hâkim olduğu bir sistem.

  • Enderun Mektebi önem kazanmıştır

  • Sıbyan Mektepleri:

    • Vakıflar tarafından kurulur, giderleri karşılanır

    • Kur'an okunuşu dersi öğretilir

    • Öğretmenler âlimdir

    • Disiplin: Dayak

  • Medreseler:

    • Sıbyan mektebinden sonra gidilir

    • İlk medrese İznik'te 1330 yılında Orhan Bey tarafından kurulmuştur.

    • İslami bilimler: Tefsir, hadis, fıkıh, kelam.

    • Alet bilimleri: Arapça, mantık, belagat (ifade ve yorum kuralları).