Filipino Grade 9 Term 1
---
FILIPINO 9 REVIEWER
Ikalawang Pagsusulit – Unang Termino
I. NOBELA
Kahulugan
Ang nobela ay isang mahabang akdang pampanitikan na binubuo ng mga kabanata. Naglalahad ito ng mga pangyayari sa buhay ng tao at sumasalamin sa lipunan.
Layunin ng Nobela
Magbigay ng aral
Magbigay-aliw
Magmulat sa katotohanan
Maglahad ng suliranin sa lipunan
Mga Halimbawa ng Nobela
Lalaki sa Dilim – Benjamin Pascual
Dekada '70 – Lualhati Bautista
Noli Me Tangere – Dr. Jose P. Rizal
El Filibusterismo – Dr. Jose P. Rizal
Banaag at Sikat – Lope K. Santos
Bata, Bata... Pa'no Ka Ginawa? – Lualhati Bautista
Mga Kilalang Manunulat ng Nobela
Dr. Jose P. Rizal – Pambansang Bayani; may-akda ng Noli Me Tangere at El Filibusterismo.
Lualhati Bautista – Kilala sa mga nobelang tumatalakay sa lipunan at pamilya.
Benjamin Pascual – May-akda ng Lalaki sa Dilim.
Lope K. Santos – Ama ng Balarilang Pilipino; may-akda ng Banaag at Sikat.
F. Sionil José – Isa sa mga pinakamahusay na nobelistang Pilipino sa wikang Ingles.
---
Layunin ng May-akda
Layunin ng may-akda na:
Magbigay-kaalaman
Manghikayat
Magbigay-aliw
Magpabatid
Magmulat sa katotohanan
---
Mga Elemento ng Nobela
Tauhan
Mga taong gumaganap sa kuwento.
Tagpuan
Lugar at panahon ng kuwento.
Banghay
Pagkakasunod-sunod ng pangyayari.
Simula
Suliranin
Kasukdulan
Kakalasan
Wakas
Tema
Pangunahing paksa.
Mensahe
Aral na nais iparating.
Tunggalian
Suliranin ng tauhan.
Uri ng Tunggalian
Tao laban sa Tao
Tao laban sa Sarili
Tao laban sa Lipunan
Tao laban sa Kalikasan
Pahiwatig
Mga palatandaan ng susunod na pangyayari.
Damdaming Nangibabaw
Pagmamahal
Lungkot
Galit
Takot
Pag-asa
Saya
Diyalogo
Pag-uusap ng mga tauhan.
---
Pananaw
Unang Panauhan
Gumagamit ng ako, akin, kami.
Ikalawang Panauhan
Gumagamit ng ikaw, iyo.
Ikatlong Panauhan
Gumagamit ng siya, sila.
Mga Uri ng Ikatlong Panauhan
Limitadong Panauhan
Isang tauhan lamang ang nalalaman ng tagapagsalaysay.
Ganap na Nakaaalam (Omniscient)
Alam ang iniisip at nararamdaman ng lahat ng tauhan.
Tagamasid (Objective)
Inilalarawan lamang ang nakikita.
---
II. SANAYSAY
Kahulugan
Ang sanaysay ay akdang nagpapahayag ng opinyon, damdamin, karanasan, at kaisipan ng may-akda.
Layunin
Magpaliwanag
Maglahad ng opinyon
Magbigay ng impormasyon
Manghikayat
Mga Sangkap ng Sanaysay
Paksa
Tema
Panimula
Katawan
Wakas
Uri ng Sanaysay
Pormal
Obhetibo
Nakabatay sa katotohanan
Pormal ang pananalita
Di-pormal (Personal)
Magaan ang pananalita
Batay sa damdamin at karanasan
---
Mga Kilalang Manunulat ng Sanaysay
Alejandro G. Abadilla – Ama ng Makabagong Tulang Filipino; kilala rin sa sanaysay.
Bienvenido Lumbera – Pambansang Alagad ng Sining sa Panitikan.
Virgilio S. Almario (Rio Alma) – Makata at manunulat ng sanaysay.
Genoveva Edroza-Matute – Manunulat ng sanaysay at maikling kuwento.
Rolando B. Tolentino – Kritiko at manunulat ng sanaysay.
---
III. PANITIKANG INGLES SA PILIPINAS
Kahulugan
Mga akdang isinulat ng mga Pilipino gamit ang wikang Ingles.
Kaligirang Kasaysayan
Panahon ng Kasarinlan
Naging malaya ang Pilipinas noong Hunyo 12, 1946.
Lumawak ang kalayaan sa pagsulat.
Panahon ng Aktibismo
Dekada 1960 hanggang 1972.
Paksa: kahirapan, katiwalian, karapatang pantao.
Panahon ng Batas Militar
Idineklara noong Setyembre 21, 1972.
Maraming manunulat ang gumamit ng panitikan bilang protesta.
---
Kahalagahan
Nagpapahayag ng damdamin.
Nagpapakilala ng kulturang Pilipino.
Nagbibigay ng aral.
Nagtatala ng kasaysayan.
Nagpapalawak ng kaalaman.
Katangian
Malikhain
Makabuluhan
Makatotohanan
May aral
Sumasalamin sa lipunan
---
IV. TEKSTONG IMPORMASYONAL
Kahulugan
Tekstong nagbibigay ng impormasyon at kaalaman.
Layunin
Magbigay ng impormasyon
Magpaliwanag
Magturo
Katangian
Obhetibo
Totoo ang datos
May ebidensya
Halimbawa
> "Ang Pilipinas ay binubuo ng mahigit 7
---
FILIPINO 9 REVIEWER
Ikalawang Pagsusulit – Unang Termino
I. NOBELA
Kahulugan
Ang nobela ay isang mahabang akdang pampanitikan na binubuo ng mga kabanata. Naglalahad ito ng mga pangyayari sa buhay ng tao at sumasalamin sa lipunan.
Layunin ng Nobela
Magbigay ng aral
Magbigay-aliw
Magmulat sa katotohanan
Maglahad ng suliranin sa lipunan
Mga Halimbawa ng Nobela
Lalaki sa Dilim – Benjamin Pascual
Dekada '70 – Lualhati Bautista
Noli Me Tangere – Dr. Jose P. Rizal
El Filibusterismo – Dr. Jose P. Rizal
Banaag at Sikat – Lope K. Santos
Bata, Bata... Pa'no Ka Ginawa? – Lualhati Bautista
Mga Kilalang Manunulat ng Nobela
Dr. Jose P. Rizal – Pambansang Bayani; may-akda ng Noli Me Tangere at El Filibusterismo.
Lualhati Bautista – Kilala sa mga nobelang tumatalakay sa lipunan at pamilya.
Benjamin Pascual – May-akda ng Lalaki sa Dilim.
Lope K. Santos – Ama ng Balarilang Pilipino; may-akda ng Banaag at Sikat.
F. Sionil José – Isa sa mga pinakamahusay na nobelistang Pilipino sa wikang Ingles.
---
Layunin ng May-akda
Layunin ng may-akda na:
Magbigay-kaalaman
Manghikayat
Magbigay-aliw
Magpabatid
Magmulat sa katotohanan
---
Mga Elemento ng Nobela
Tauhan
Mga taong gumaganap sa kuwento.
Tagpuan
Lugar at panahon ng kuwento.
Banghay
Pagkakasunod-sunod ng pangyayari.
Simula
Suliranin
Kasukdulan
Kakalasan
Wakas
Tema
Pangunahing paksa.
Mensahe
Aral na nais iparating.
Tunggalian
Suliranin ng tauhan.
Uri ng Tunggalian
Tao laban sa Tao
Tao laban sa Sarili
Tao laban sa Lipunan
Tao laban sa Kalikasan
Pahiwatig
Mga palatandaan ng susunod na pangyayari.
Damdaming Nangibabaw
Pagmamahal
Lungkot
Galit
Takot
Pag-asa
Saya
Diyalogo
Pag-uusap ng mga tauhan.
---
Pananaw
Unang Panauhan
Gumagamit ng ako, akin, kami.
Ikalawang Panauhan
Gumagamit ng ikaw, iyo.
Ikatlong Panauhan
Gumagamit ng siya, sila.
Mga Uri ng Ikatlong Panauhan
Limitadong Panauhan
Isang tauhan lamang ang nalalaman ng tagapagsalaysay.
Ganap na Nakaaalam (Omniscient)
Alam ang iniisip at nararamdaman ng lahat ng tauhan.
Tagamasid (Objective)
Inilalarawan lamang ang nakikita.
---
II. SANAYSAY
Kahulugan
Ang sanaysay ay akdang nagpapahayag ng opinyon, damdamin, karanasan, at kaisipan ng may-akda.
Layunin
Magpaliwanag
Maglahad ng opinyon
Magbigay ng impormasyon
Manghikayat
Mga Sangkap ng Sanaysay
Paksa
Tema
Panimula
Katawan
Wakas
Uri ng Sanaysay
Pormal
Obhetibo
Nakabatay sa katotohanan
Pormal ang pananalita
Di-pormal (Personal)
Magaan ang pananalita
Batay sa damdamin at karanasan
---
Mga Kilalang Manunulat ng Sanaysay
Alejandro G. Abadilla – Ama ng Makabagong Tulang Filipino; kilala rin sa sanaysay.
Bienvenido Lumbera – Pambansang Alagad ng Sining sa Panitikan.
Virgilio S. Almario (Rio Alma) – Makata at manunulat ng sanaysay.
Genoveva Edroza-Matute – Manunulat ng sanaysay at maikling kuwento.
Rolando B. Tolentino – Kritiko at manunulat ng sanaysay.
---
III. PANITIKANG INGLES SA PILIPINAS
Kahulugan
Mga akdang isinulat ng mga Pilipino gamit ang wikang Ingles.
Kaligirang Kasaysayan
Panahon ng Kasarinlan
Naging malaya ang Pilipinas noong Hunyo 12, 1946.
Lumawak ang kalayaan sa pagsulat.
Panahon ng Aktibismo
Dekada 1960 hanggang 1972.
Paksa: kahirapan, katiwalian, karapatang pantao.
Panahon ng Batas Militar
Idineklara noong Setyembre 21, 1972.
Maraming manunulat ang gumamit ng panitikan bilang protesta.
---
Kahalagahan
Nagpapahayag ng damdamin.
Nagpapakilala ng kulturang Pilipino.
Nagbibigay ng aral.
Nagtatala ng kasaysayan.
Nagpapalawak ng kaalaman.
Katangian
Malikhain
Makabuluhan
Makatotohanan
May aral
Sumasalamin sa lipunan
---
IV. TEKSTONG IMPORMASYONAL
Kahulugan
Tekstong nagbibigay ng impormasyon at kaalaman.
Layunin
Magbigay ng impormasyon
Magpaliwanag
Magturo
Katangian
Obhetibo
Totoo ang datos
May ebidensya
Halimbawa
> "Ang Pilipinas ay binubuo ng mahigit 7,000 isla."
---
V. TEKSTONG ARGUMENTATIBO
Kahulugan
Tekstong nanghihikayat gamit ang lohikal na pangangatwiran at ebidensya.
Layunin
Manghikayat
Magpatunay ng paninindigan
Katangian
May tesis
May ebidensya
Lohikal ang pangangatwiran
Halimbawa
> "Dapat dagdagan ang mga puno sa lungsod upang mabawasan ang populasyon",000 isla."
---
V. TEKSTONG ARGUMENTATIBO
Kahulugan
Tekstong nanghihikayat gamit ang lohikal na pangangatwiran at ebidensya.
Layunin
Manghikayat
Magpatunay ng paninindigan
Katangian
May tesis
May ebidensya
Lohikal ang pangangatwiran
Halimbawa
> "Dapat dagdagan ang mga puno sa lungsod upang mabawasan ang populasyon"