Filipino Grade 9 Term 1



---


FILIPINO 9 REVIEWER


Ikalawang Pagsusulit – Unang Termino


I. NOBELA


Kahulugan


Ang nobela ay isang mahabang akdang pampanitikan na binubuo ng mga kabanata. Naglalahad ito ng mga pangyayari sa buhay ng tao at sumasalamin sa lipunan.


Layunin ng Nobela


Magbigay ng aral


Magbigay-aliw


Magmulat sa katotohanan


Maglahad ng suliranin sa lipunan



Mga Halimbawa ng Nobela


Lalaki sa Dilim – Benjamin Pascual


Dekada '70 – Lualhati Bautista


Noli Me Tangere – Dr. Jose P. Rizal


El Filibusterismo – Dr. Jose P. Rizal


Banaag at Sikat – Lope K. Santos


Bata, Bata... Pa'no Ka Ginawa? – Lualhati Bautista



Mga Kilalang Manunulat ng Nobela


Dr. Jose P. Rizal – Pambansang Bayani; may-akda ng Noli Me Tangere at El Filibusterismo.


Lualhati Bautista – Kilala sa mga nobelang tumatalakay sa lipunan at pamilya.


Benjamin Pascual – May-akda ng Lalaki sa Dilim.


Lope K. Santos – Ama ng Balarilang Pilipino; may-akda ng Banaag at Sikat.


F. Sionil José – Isa sa mga pinakamahusay na nobelistang Pilipino sa wikang Ingles.




---


Layunin ng May-akda


Layunin ng may-akda na:


Magbigay-kaalaman


Manghikayat


Magbigay-aliw


Magpabatid


Magmulat sa katotohanan




---


Mga Elemento ng Nobela


Tauhan


Mga taong gumaganap sa kuwento.


Tagpuan


Lugar at panahon ng kuwento.


Banghay


Pagkakasunod-sunod ng pangyayari.


Simula


Suliranin


Kasukdulan


Kakalasan


Wakas



Tema


Pangunahing paksa.


Mensahe


Aral na nais iparating.


Tunggalian


Suliranin ng tauhan.


Uri ng Tunggalian


Tao laban sa Tao


Tao laban sa Sarili


Tao laban sa Lipunan


Tao laban sa Kalikasan



Pahiwatig


Mga palatandaan ng susunod na pangyayari.


Damdaming Nangibabaw


Pagmamahal


Lungkot


Galit


Takot


Pag-asa


Saya



Diyalogo


Pag-uusap ng mga tauhan.



---


Pananaw


Unang Panauhan


Gumagamit ng ako, akin, kami.


Ikalawang Panauhan


Gumagamit ng ikaw, iyo.


Ikatlong Panauhan


Gumagamit ng siya, sila.


Mga Uri ng Ikatlong Panauhan


Limitadong Panauhan


Isang tauhan lamang ang nalalaman ng tagapagsalaysay.



Ganap na Nakaaalam (Omniscient)


Alam ang iniisip at nararamdaman ng lahat ng tauhan.



Tagamasid (Objective)


Inilalarawan lamang ang nakikita.




---


II. SANAYSAY


Kahulugan


Ang sanaysay ay akdang nagpapahayag ng opinyon, damdamin, karanasan, at kaisipan ng may-akda.


Layunin


Magpaliwanag


Maglahad ng opinyon


Magbigay ng impormasyon


Manghikayat



Mga Sangkap ng Sanaysay


Paksa


Tema


Panimula


Katawan


Wakas



Uri ng Sanaysay


Pormal


Obhetibo


Nakabatay sa katotohanan


Pormal ang pananalita



Di-pormal (Personal)


Magaan ang pananalita


Batay sa damdamin at karanasan




---


Mga Kilalang Manunulat ng Sanaysay


Alejandro G. Abadilla – Ama ng Makabagong Tulang Filipino; kilala rin sa sanaysay.


Bienvenido Lumbera – Pambansang Alagad ng Sining sa Panitikan.


Virgilio S. Almario (Rio Alma) – Makata at manunulat ng sanaysay.


Genoveva Edroza-Matute – Manunulat ng sanaysay at maikling kuwento.


Rolando B. Tolentino – Kritiko at manunulat ng sanaysay.




---


III. PANITIKANG INGLES SA PILIPINAS


Kahulugan


Mga akdang isinulat ng mga Pilipino gamit ang wikang Ingles.


Kaligirang Kasaysayan


Panahon ng Kasarinlan


Naging malaya ang Pilipinas noong Hunyo 12, 1946.


Lumawak ang kalayaan sa pagsulat.



Panahon ng Aktibismo


Dekada 1960 hanggang 1972.


Paksa: kahirapan, katiwalian, karapatang pantao.



Panahon ng Batas Militar


Idineklara noong Setyembre 21, 1972.


Maraming manunulat ang gumamit ng panitikan bilang protesta.




---


Kahalagahan


Nagpapahayag ng damdamin.


Nagpapakilala ng kulturang Pilipino.


Nagbibigay ng aral.


Nagtatala ng kasaysayan.


Nagpapalawak ng kaalaman.



Katangian


Malikhain


Makabuluhan


Makatotohanan


May aral


Sumasalamin sa lipunan




---


IV. TEKSTONG IMPORMASYONAL


Kahulugan


Tekstong nagbibigay ng impormasyon at kaalaman.


Layunin


Magbigay ng impormasyon


Magpaliwanag


Magturo



Katangian


Obhetibo


Totoo ang datos


May ebidensya



Halimbawa


> "Ang Pilipinas ay binubuo ng mahigit 7


---


FILIPINO 9 REVIEWER


Ikalawang Pagsusulit – Unang Termino


I. NOBELA


Kahulugan


Ang nobela ay isang mahabang akdang pampanitikan na binubuo ng mga kabanata. Naglalahad ito ng mga pangyayari sa buhay ng tao at sumasalamin sa lipunan.


Layunin ng Nobela


Magbigay ng aral


Magbigay-aliw


Magmulat sa katotohanan


Maglahad ng suliranin sa lipunan



Mga Halimbawa ng Nobela


Lalaki sa Dilim – Benjamin Pascual


Dekada '70 – Lualhati Bautista


Noli Me Tangere – Dr. Jose P. Rizal


El Filibusterismo – Dr. Jose P. Rizal


Banaag at Sikat – Lope K. Santos


Bata, Bata... Pa'no Ka Ginawa? – Lualhati Bautista



Mga Kilalang Manunulat ng Nobela


Dr. Jose P. Rizal – Pambansang Bayani; may-akda ng Noli Me Tangere at El Filibusterismo.


Lualhati Bautista – Kilala sa mga nobelang tumatalakay sa lipunan at pamilya.


Benjamin Pascual – May-akda ng Lalaki sa Dilim.


Lope K. Santos – Ama ng Balarilang Pilipino; may-akda ng Banaag at Sikat.


F. Sionil José – Isa sa mga pinakamahusay na nobelistang Pilipino sa wikang Ingles.




---


Layunin ng May-akda


Layunin ng may-akda na:


Magbigay-kaalaman


Manghikayat


Magbigay-aliw


Magpabatid


Magmulat sa katotohanan




---


Mga Elemento ng Nobela


Tauhan


Mga taong gumaganap sa kuwento.


Tagpuan


Lugar at panahon ng kuwento.


Banghay


Pagkakasunod-sunod ng pangyayari.


Simula


Suliranin


Kasukdulan


Kakalasan


Wakas



Tema


Pangunahing paksa.


Mensahe


Aral na nais iparating.


Tunggalian


Suliranin ng tauhan.


Uri ng Tunggalian


Tao laban sa Tao


Tao laban sa Sarili


Tao laban sa Lipunan


Tao laban sa Kalikasan



Pahiwatig


Mga palatandaan ng susunod na pangyayari.


Damdaming Nangibabaw


Pagmamahal


Lungkot


Galit


Takot


Pag-asa


Saya



Diyalogo


Pag-uusap ng mga tauhan.



---


Pananaw


Unang Panauhan


Gumagamit ng ako, akin, kami.


Ikalawang Panauhan


Gumagamit ng ikaw, iyo.


Ikatlong Panauhan


Gumagamit ng siya, sila.


Mga Uri ng Ikatlong Panauhan


Limitadong Panauhan


Isang tauhan lamang ang nalalaman ng tagapagsalaysay.



Ganap na Nakaaalam (Omniscient)


Alam ang iniisip at nararamdaman ng lahat ng tauhan.



Tagamasid (Objective)


Inilalarawan lamang ang nakikita.




---


II. SANAYSAY


Kahulugan


Ang sanaysay ay akdang nagpapahayag ng opinyon, damdamin, karanasan, at kaisipan ng may-akda.


Layunin


Magpaliwanag


Maglahad ng opinyon


Magbigay ng impormasyon


Manghikayat



Mga Sangkap ng Sanaysay


Paksa


Tema


Panimula


Katawan


Wakas



Uri ng Sanaysay


Pormal


Obhetibo


Nakabatay sa katotohanan


Pormal ang pananalita



Di-pormal (Personal)


Magaan ang pananalita


Batay sa damdamin at karanasan




---


Mga Kilalang Manunulat ng Sanaysay


Alejandro G. Abadilla – Ama ng Makabagong Tulang Filipino; kilala rin sa sanaysay.


Bienvenido Lumbera – Pambansang Alagad ng Sining sa Panitikan.


Virgilio S. Almario (Rio Alma) – Makata at manunulat ng sanaysay.


Genoveva Edroza-Matute – Manunulat ng sanaysay at maikling kuwento.


Rolando B. Tolentino – Kritiko at manunulat ng sanaysay.




---


III. PANITIKANG INGLES SA PILIPINAS


Kahulugan


Mga akdang isinulat ng mga Pilipino gamit ang wikang Ingles.


Kaligirang Kasaysayan


Panahon ng Kasarinlan


Naging malaya ang Pilipinas noong Hunyo 12, 1946.


Lumawak ang kalayaan sa pagsulat.



Panahon ng Aktibismo


Dekada 1960 hanggang 1972.


Paksa: kahirapan, katiwalian, karapatang pantao.



Panahon ng Batas Militar


Idineklara noong Setyembre 21, 1972.


Maraming manunulat ang gumamit ng panitikan bilang protesta.




---


Kahalagahan


Nagpapahayag ng damdamin.


Nagpapakilala ng kulturang Pilipino.


Nagbibigay ng aral.


Nagtatala ng kasaysayan.


Nagpapalawak ng kaalaman.



Katangian


Malikhain


Makabuluhan


Makatotohanan


May aral


Sumasalamin sa lipunan




---


IV. TEKSTONG IMPORMASYONAL


Kahulugan


Tekstong nagbibigay ng impormasyon at kaalaman.


Layunin


Magbigay ng impormasyon


Magpaliwanag


Magturo



Katangian


Obhetibo


Totoo ang datos


May ebidensya



Halimbawa


> "Ang Pilipinas ay binubuo ng mahigit 7,000 isla."





---


V. TEKSTONG ARGUMENTATIBO


Kahulugan


Tekstong nanghihikayat gamit ang lohikal na pangangatwiran at ebidensya.


Layunin


Manghikayat


Magpatunay ng paninindigan



Katangian


May tesis


May ebidensya


Lohikal ang pangangatwiran



Halimbawa


> "Dapat dagdagan ang mga puno sa lungsod upang mabawasan ang populasyon",000 isla."





---


V. TEKSTONG ARGUMENTATIBO


Kahulugan


Tekstong nanghihikayat gamit ang lohikal na pangangatwiran at ebidensya.


Layunin


Manghikayat


Magpatunay ng paninindigan



Katangian


May tesis


May ebidensya


Lohikal ang pangangatwiran



Halimbawa


> "Dapat dagdagan ang mga puno sa lungsod upang mabawasan ang populasyon"