Geschiedenis 2e trimester

Rule Brittania

Stabiele Politieke Situatie

  • Magna Carta:

    • De grondwet waar alle koningen van Engeland zich aan houden, wat leidt tot democratie.

    • In Frankrijk pas na de Franse Revolutie een grondwet.

  • Henry de 8e:

    • Hield geen rekening met het Engelse volk, wat leidde tot onvrede.

    • Volksopstand (Glorious Revolution) dwingt hem zich aan de grondwet te houden.

  • 18e Eeuw:

    • Constitutionele monarchie: Koning/monarch is staatshoofd.

    • Cijnskiesrecht: Alleen mensen die hoge belastingen betalen, mogen stemmen.

    • Aristocratisch parlement: Parlement bestaat uit leden van de adel.

  • 19e Eeuw:

    • Geen revolutie: Volk is tevreden.

    • Uitbreiding kiesrecht voor iedereen.

    • Engeland was het eerste land waar vrouwen mochten stemmen (Queen Victoria).

  • Suffragettes:

    • Vrouwen in Engeland die streefden naar vrouwenrechten.

    • Organiseerden protesten en verlamden het verkeer.

    • Staakten huishoudelijke taken en seks.

    • Queen Victoria stond vrouwen toe om te stemmen.

Queen Victoria

  • Koningin van Engeland vanaf 18-jarige leeftijd.

  • Oprichting van het British Empire (kolonisatie).

  • Modernisering van Engeland (trein, vrouwenstemrecht, telefoon, metro, enz.).

  • Kwam op voor vrouwenrechten.

Stabiele Economie

  • Economische groei door:

    • Treinen (voor goederen).

    • Fabrieken (industrialisatie).

    • Toename van arbeiders (van boeren naar arbeiders).

  • Protectionisme:

    • Engeland -> mercantilisme

    • Frankrijk -> colbertisme

    • Overheidsbeleid dat internationale handel beperkt om de binnenlandse industrie te helpen.

  • Navigation Act:

    • Alleen Engelse schepen mochten producten in en uit Engeland vervoeren.

    • Engeland werd hierdoor sterk op zee.

Wereldmacht: The British Empire

  • Kolonisaties:

    • Australië: kangoeroes, mensen, slaven

    • India: thee, specerijen, kleding, kruiden

    • Zuid-Afrika: slaven, dieren, ivoor

    • Canada: siroop, dieren, ijs

  • Queen Victoria stelde locals aan om macht uit te oefenen.

  • In India werden koeien geslacht om de macht van Engeland te tonen.

  • Oost-Indische Compagnie:

    • Vaart naar het oosten.

  • West-Indische Compagnie:

    • Vaart naar het westen.

  • Companies waren duur en beschermden zichzelf tegen piraten met militaire schepen.

Engeland Anno 2024-2025: Brexit

  • Redenen voor Brexit:

    • Wil protectionisme.

    • Wil geen lidgeld aan de EU betalen.

    • Veel vluchtelingen en de EU biedt geen steun.

  • Gevolgen:

    • Beperkte handel met Europa.

  • India werd onafhankelijk door Ghandi, wat leidde tot de splitsing in India en Pakistan door godsdienstige meningsverschillen.

  • Britse Gemenebest: Ex-kolonies die nog steeds banden hebben met Engeland, vergelijkbaar met de EU.

Concurrentie Engeland (19e Eeuw)

  • Geen concurrenten:

    • China: Niet meegegaan in industrialisatie, overbevolking.

    • Afrika: Slecht bestuur, leeggeplunderd door Europa.

  • Concurrenten:

    • Japan: Industrialisatie, stuurde mensen naar Europa om te studeren, investeerde in het leger.

    • Amerika: Industrialisatie, veel ijzer en staal voor wapens.

De Industriële Revolutie in Engeland

  • Revolutie: Snelle veranderingen.

  • Engeland had veel schapen voor de textielindustrie.

    • De eerste fabriek was een textielfabriek met schapen op het dak.

4 Revoluties

  • 1.0: Stoom (brandstof: steenkool).

  • 2.0: Stroom en elektriciteit.

Industriële Revolutie: 2 voor de Prijs van 1 (Eerste Revolutie)

  • Oorzaken:

    1. Agrarische revolutie

    2. Financiële revolutie

    3. Grondstoffen in overvloed

    4. Energiegebruik evolueert

    5. Vernieuwde transport en communicatie

Agrarische Revolutie
  • Investeringen in aardappelen.

  • Meer variatie in voeding -> gezondere mensen -> langere levensduur -> bevolkingsstijging.

  • Boeren verhuizen naar de stad om in fabrieken te werken.

  • Agrarisch -> landbouw

  • Gevolgen van de bevolkingsexplosie:

    • Toename consument en producent (arbeider).

    • Te veel inwoners in de stad -> arbeiders wonen in beluiken.

    • Mensen leven in slechte omstandigheden.

Financiële Revolutie
  • Rijke handelaars.

  • Ontstaan van banken en naamloze vennootschappen.

  • Economisch liberalisme (kapitalisme): Zelf bepalen wat je met je geld doet.

  • Adam Smith:

    • Grondlegger van de vrije markteconomie: Overheid moet niet tussenkomen.

    • Vraag en aanbod.

    • Economisch leven: Beheer van productie, distributie en consumptie van goederen en diensten.

    • Tegenhangers van Adam Smith zijn communisten

Grondstoffen in Overvloed
  • Nieuwe afzetmarkten.

  • Veel grondstoffen voor de industrie.

  • Welvaart van de middenklasse.

  • Kolonies leverden speciale en exclusieve grondstoffen op.

Energiegebruik Evolueert
  • Stoommachine (Mister Newcomen), idee gestolen door Mister Watt (uitvinder van Watt).

  • Spinnewiel:

    • Aangedreven door spierkracht.

    • 1 touw per keer spinnen.

  • Spinning Jenny:

    • Aangedreven door stoom.

  • Weefgetouw:

    • Aangedreven door elektriciteit.

    • Nadelen: Accidenten en lawaai.

Lieven Bauwens
  • Gentenaar.

  • Steel de spinning jenny uit Engeland en zet die in Gent in elkaar.

  • Gent was de 1e industriestad, Aalst de 2e en Ninove de 3e.

IJzerindustrie
  • Grotere machines -> meer ijzer nodig.

  • Eerst stoken met houtskool, daarna cokes (steenkool) -> Charleroi en Limburg.

  • Steenkool brandt langer, maar is vervuilend.

  • IJzerindustrie rond steenkoolbekkens.

John Cockerill
  • Engelsman.

  • Willem I vroeg hem om een ijzerfabriek in Luik te starten.

Eerste Stoomboot
  • 'The Whale'.

  • Weinig ruimte voor goederen vanwege de grote motor.

Eerste Trein Met Stoomlocomotief
  • Engeland onder Queen Victoria.

  • Eerst voor goederen, daarna toeristen.

  • The Orient Express (Londen -> Turkije).

Eerste Belgische Trein
  • 'Giraf'.

  • Van Brussel tot Mechelen.

  • Eerste spoorlijn op het vaste land van Europa.

  • Verbinding tussen koning en kerk.

Industriële Revolutie: 2 voor de Prijs van 1 (Tweede Revolutie)

  • Alles moest sneller gaan.

  • Vooral auto's.

Kenmerken Tweede Revolutie
  • Elektriciteit, olie, chemie vervangen kool en stoom.

  • Snellere evolutie.

  • Grote invloed op de huidige maatschappij.

  • Ontstaan van arbeidsorganisaties (vakbonden) -> steunen de arbeiders.

  • Burn-out en zelfmoord door de snelheid van de maatschappij.

De Tweede Industriële Revolutie is de Revolutie van:
  1. De nieuwe energievormen

  2. De nieuwe industrietakken

  3. De bedrijfsorganisatie

Revolutie van de Nieuwe Energievormen
  • Elektriciteit: Veiliger straten, maar gevaarlijk voor arbeiders.

  • Gasfabriek: Verwarming, maar gevaarlijke ontploffingen.

  • Gaslampen: Meer licht, maar gevaarlijker dan elektrische lampen.

  • Mister Rockefeller:

    • Amerikaan.

    • Boeorde naar olie in Amerika.

    • Shell: Grootste oliebedrijf uit het Midden-Oosten.

Revolutie van de Nieuwe Industrietakken
  • Henry Ford: Ford T (eerste auto aan de lopende band).

  • Autoproductie stijgt door reclame.

  • Nieuwe fabrieken (wielen, sturen, etc.).

  • Chemie-industrie: Nieuwe kleuren, materialen (aluminium), medicijnen (heroïne).

  • Biljartbal: Bakeliet (kunststof).

    • Medicijnen werden uitgevonden (bv. heroïne -> de pijngrens verhoogt, medicijnen uitgevonden door Hoffman en Eichengrün).

Revolutie van de Bedrijfsorganisatie
  • Charli Chaplin: Film 'Modern Times' over de hoge werkdruk in fabrieken.

5 Mogelijkheden om de Werkomstandigheden te Verbeteren:

  1. Externe managers nemen bedrijven over (USA)

  2. Familiebedrijven blijven (EU, vb. Colruyt)

  3. Monopolievorming (vb. John Rockerfeller Standard Oil Company)

  4. Taylor

  5. Ford

Externe Managers

  • Nadeel: Eigen rijkdom belangrijker dan arbeiders.

Familiebedrijven

  • Betere sfeer op de werkvloer.

Monopolievorming

  • Minder druk op arbeiders, maar de eigenaar denkt alleen aan zichzelf.

Taylorisme

  • Vast werktempo, pauzes.

  • Doel: Efficiëntie en verhoging in productie

  • Heeft een basis in het onderwijs

Fordisme

  • Hogere lonen, zondag vrij, kortere werkuren, taallessen.

  • Lagere prijs van de Ford T.

De Economische Gevolgen van de Industriële Revolutie: Crisis

  • Hoogconjunctuur: Bedrijf gaat goed.

  • Laagconjunctuur: Concurrentie doet het beter.

  • Economie is niet stabiel.

De Economische Gevolgen van de Industriële Revolutie:
  1. De grote depressie “economische paniek”

  2. Wereldcrisis jaren 30 (interbellum -> tussen twee oorlogen)

De Grote Depressie
  • Oorzaak: Overproductie, verzadigde markt.

  • Oplossing: Prijzen dalen (deflatie), lonen dalen, vraag blijft dalen.

  • Gevolg: Faillissement, protectionisme en importtaks.

Wereldcrisis Jaren 30
  • Oorzaak: Koopkracht stijgt (vooral USA), reclame, mensen lenen geld.

  • 1929: Black Thursday (beurscrash).

  • Overproductie, faillissementen, werkloosheid.

  • Beurscrash Wallstreet -> veel zelfmoord.

  • Hitler belooft Duitsland uit de crisis te halen door te investeren in staal en ijzerindustrie (wapens).

De Industriële Revolutie =
  • De start van vooruitgang.

  • Einde van onveranderlijkheid.

  • Verscherping van sociale tegenstellingen.

De Sociale Gevolgen van de Industriële Revolutie

  • Van klassenmaatschappij naar standenmaatschappij.

  • Het proletariaat: De allerlaagste klasse in de bevolking.

Hoe Ontstaat het Proletariaat (Oorzaken)
  1. Aandeel stadsbevolking is te groot

  2. Arbeiders verdienen te weinig

  3. Gebrekkige hygiëne

  4. Gebrekkig onderwijs

Aandeel Stadsbevolking is te Groot
  • Teveel volk van het platteland naar de stad -> wonen in beluiken.

Arbeiders Verdienen te Weinig
  • Verschil in loon tussen man en vrouw.

  • Kinderen verdienen meer.

  • Vrouwen gaan de prostitutie in.

  • Arbeiders werden betaald met alcohol.

  • Ze stelen,

Gebrekkige Hygiëne
  • Mager en bleek.

  • Geen weerstand -> ziekte.

  • Mensen zijn vies en vuil.

  • De mensen zijn ongeletterd.

Gebrekkig Onderwijs
  • Geen leerplicht.

  • Kinderen werken in de fabriek.

Pauperisme als Gevolg van het Proletariaat
  • Drooglegging en illegale handel van alcohol.

  • Al Capone maakte hier gebruik

  • Escapisme door illegale bars en drank

Gevolgen van de Drooglegging
  1. Toename van criminaliteit

  2. Escapisme en sociale gevolgen

  3. Overheid en handhaving

  4. Sociale impact

Toename van Criminaliteit

  • De georganiseerde misdaad groeide explosief

Escapisme En Sociale Gevolgen

  • De werkloosheid en armoede dreven mensen naar illegale alcohol als troost

Overheid En Handhaving

  • De politie was corrupt en werkte vaak samen met criminelen

Sociale Impact

  • Klassenverschillen werden versterkt

  • Zelfmoord

De Belgische Politiek En De Arbeiders

  • Liberalen en Katholieken.

  • Slagen er niet in om een klasseloze maatschappij te organiseren.

  • Nieuwe partijen vanaf 1900 richten zich meer op het pauperisme.

Nieuwe Partijen
  1. Marxisme en communisme

  2. Socialisme

  3. Katholicisme

Marxisme en Communisme
  • Karl Marx:

    • Bedacht het communisme/marxisme.

  • Das Kapital:

    • Aanklachten van Marx op maatschappij, arbeid:

      • Tegen vrije markt -> liberalisme zorgt voor machtsongelijkheid.

        • Tegen materialisme -> iedereen moet gelijk zijn en evenveel bezitten.

        • Wilt geen klassenstrijd, want iedereen moet zelfde bezitten.

        • Vervreemding van de arbeider.

  • Oplossing:
    * Klassen moeten worden afgeschaft.
    * Iedereen moet zijn bezittingen met elkaar delen.
    * Geen kapitalisme -> geld moet eerlijk verdeelt wordt

  • Invloed Marx:
    * Familie Romanov, Rusland (Lenin).
    * Kim Jong Un.
    * Che Quevara.
    * PVDA.

Socialisme
  • Gebaseerd op het oorspronkelijke idee van Marx.

  • Komen ook op voor arbeiders en boeren

  • Oprichting BWP (Belgische Werklieden Partij).
    * Socialisten ook communistisch, maar zonder enige vorm van geweld enkel onderhandelen.

  • Socialisten voeren in:
    * Algemeen enkelvoudig stemrecht.
    * 8 werkuren per dag.
    * Afschaffen kinderarbeid.
    * Erkenning van sociale vakbond (ABVV).
    * Dag van de arbeid (1 mei).
    * Geen aansporing tot revolutie (=geweld)

Katholicisme
  • Paus Leo XIII reageert met brief Rerum Novarum.

Reacties op Rerum Novarum:
  1. Conservatieve katholieken

  2. Sociaal Katholieken

  3. Christen Democraten (Daensisme)

Christen Democraten

  • ACV = christelijke vakbond.

  • Christelijke volkspartij (Adolf Daens).

  • Pieter Daens.

  • Partijpunten:
    1. Herwaardering van de landbouwers belangen
    2. Leerplicht, verplicht en kosteloos lager onderwijs (= gesubsidieerd)
    3. Gelijkheid op vlak van taal, Nederlands heeft evenveel recht als Frans
    4. Legerdienst = eigen keuze
    5. Verbetering woon- en leefomstandigheden
    6. Verbetering werkomstandigheden
    7. Kritiek op politiek

Daens boert goed

Daens boert te goed?

Daensisme

Het 19e -Eeuwse Imperialisme ‘Van Afrika Tot In Amerika’

Het Modern Imperialisme
  • Imperialisme = het proces waarbij landen hun macht in andere delen van de wereld uit willen breiden door gebieden te veroveren en te beheersen.

  • Waarom Afrika?

    • Grondstoffen (ivoor, rubber, goud, slaven, …)

    • Slecht beleid in Afrika dus makkelijk te veroveren

Monroedoctrine
  • De Monroe-doctrine uit 1823 was een idee van de Verenigde Staten

Conferentie Berlijn
  • USA en EU onder leiding van Bismarck

Racisme… Made In 19e Century

Het Modern Imperialisme: Belgen En Congo

Vrijstaat Congo
  1. 26 februari Congo

  2. Hoe het begon…

  3. De Belgen in Congo

26 Februari 1885
  • Livingstone en Stanley -> ontdekkingsreizigers

Hoe Het Begon
  • Leopold II vraagt aan de regering of ze Congo gaan koloniseren, maar zij willen Congo niet. Dus Leopold II doet het zelf Congo wordt zijn privé-kolonie.

De Belgen In Congo
  • Hoe gaat Leopold II koloniseren

    • Cultureel plan

    • Politieke plan

    • Economisch plan

    • Schijn hooghouden

Culturele plan

  1. Opleggen van godsdienst =>

  2. Opleggen van Belgische cultuur en taal =>

Politiek Plan

Economisch plan: rendement

  • Ontginning van grondstoffen voor eigen gebruik

  • Aanleg transportinfrastructuur

  • Alostville is de boot van Aalsterse elastiekenfabriek die in Congo vaart voor rubber.

Schijn Hooghouden

  • Maar begin 20e eeuw komt steeds meer gruwel aan het licht

Van Vrijstaat Naar Belgisch Congo
  1. Congo-Vrijstaat wordt eigendom van de Belgische overheid.

  2. Congo krijgt ‘eigen’ Belgisch bestuur

  3. Koloniale steun tijdens wereldoorlogen

  4. Congo = economische goudmijn voor België

Dekolonisatie
Onafhankelijk Congo

Hoe omgaan met koloniaal verleden (standbeelden):

  1. Je laat ze staan

  2. Afbreken

  3. Je laat ze staan, maar voorziet iets dat de gebeurtenissen herdenkt.

Wereldoorlog Een: De Oorlog Van Revolutie?

De 5 Oorzaken Van De Eerste Wereldoorlog:
  1. De bondgenootschappen

  2. Militarisme en bewapening

  3. Economische en koloniale belangen

  4. Agressief nationalisme en arrogantie

  5. De moord op Franz Ferdinand in Sarajevo (28/6/1914)

De 5 Oorzaken Van De Eerste Wereldoorlog

Alliantie Triple Entente vs Alliantie Triple alliantie

Militarisme En Spanning
Economische En Koloniale Belangen
Agressief Nationalisme En Arrogantie
De Moord Op Franz Ferdinand In Sarajevo

Het Verloop Van De Eerste Wereldoorlog

Het Westelijke Front
  • Het von-schlieffen plan (Blitzkrieg = snelle, korte oorlog)

  • Duitsland valt België binnen

  • The battle of Aalst

  • Mobiliteits- versus stagnatieoorlog

  • Slag bij Ieper en Passendaele

  • Kerstbestand 1914 en shellshock

Het Oostelijk Front

Oostfront zou pas starten na Westfront (volgens Duitsers) maar loopt fout af voor Duitsers. Duitsland + OH + Turkije tegen Rusland

Het Jaar 1917: Welcome America!

1917 2 redenen waarom het jaar 1917 belangrijk is:

  1. Amerikanen komen toe aan het westfront

  2. Oktoberrevolutie breekt uit

Lustiana
De Totale Oorlog: Een Wereldoorlog
1917: Oktoberrevolutie Rusland
  • Lenin versus Romanovs (dacht enkel aan zichzelf terwijl Rusland heel arm was), Lenin zei als je op mij stemt dat vermoord ik de Romanovs en zorg ik ervoor dat niemand nog arm zal zijn (communisme).

  • Vrede van Brest

Trein In Compiègne

Wapenstilstand getekend in een trein op 11 november 1918 (Trein Compiègne tot dichtbij Parijs)

Wilson President Wilson (Amerika) +14 agendapunten,
Het Verdrag Van Versailles

Territoriale afspraken, Militaire afspraken, The war guilt clause