Mikrobiologia i Farmakologia - Notatki z Wykładu

Mechanizmy Oporności i Terminologia Mikrobiologiczna

• MIC (Minimal Inhibitory Concentration): Minimalne stężenie antybiotyku, które hamuje wzrost bakterii.
• MBC (Minimal Bactericidal Concentration): Mniejsze stężenie leku, przy którym ginie $99,9\%$ bakterii.
• VISA (Vancomycin-Intermediate Staphylococcus aureus): Oporność szczepów Staphylococcus aureus na wankomycynę.
• VRE (Vancomycin-Resistant Enterococcus): Oporność szczepów Enterococcus na wankomycynę (w notatkach oznaczone skrótowo jako "E-").
• MRSA (Methicillin-Resistant Staphylococcus aureus): Oporność szczepów Staphylococcus aureus na metycylinę.
• PRSP (Penicillin-Resistant Streptococcus pneumoniae): Oporność pneumokoków na penicylinę.
• NDM (New Delhi Metallo-beta-lactamase): Oporność szczepów Klebsiella pneumoniae na karbapenemy.
• KPC (Klebsiella pneumoniae Carbapenemase): Oporność szczepów Klebsiella pneumoniae na karbapenemy.
• MBL (Metallo-Beta-Lactamases): Enzymy, które odpowiadają za oporność na antybiotyki z grupy karbapenemów.
• ESBL (Extended-Spectrum Beta-Lactamases): Enzymy, które nadają bakteriom wielolekooporność (oporność na beta-laktamy o rozszerzonym spektrum).
• Typy oporności według grup antybiotyków:
  • Bakterie Gram-ujemne (Gram-): Oporności typu NDM oraz KPC.
  • Bakterie Gram-dodatnie (Gram+): Oporności typu MRSA oraz PRSP.
• Oporność naturalna: Wrodzona oporność danej bakterii na określony antybiotyk.
• Oporność nabyta: Zjawisko pojawiające się wraz ze zmianą, np. w genotypie drobnoustroju.

Metody Kontroli Drobnoustrojów i Sterylizacja

• Tyndalizacja: Metoda sterylizacji polegająca na 3-krotnej pasteryzacji w temperaturze $100^\circ\text{C}$ przeprowadzanej co $24\text{ h}$.
• Sterylizacja: Proces zapewniający jałowość sprzętu oraz całkowite pozbycie się wszelkich mikroorganizmów.
• Sanityzacja: Usuwanie widocznych zabrudzeń za pomocą standardowych środków czystości.
• Dekontaminacja: Proces usuwania, neutralizacji lub redukcji zanieczyszczeń o charakterze chemicznym lub biologicznym.
• Antyseptyka: Niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych na skórze pacjenta za pomocą odpowiednich środków chemicznych.
• Suszarka: Urządzenie wykorzystujące gorące powietrze do sterylizacji; testowana za pomocą wskaźnika biologicznego Sporal S.
• Autoklaw: Urządzenie do autoklawowania; testowane za pomocą wskaźnika biologicznego Sporal A.
• Sporal A: Biologiczny wskaźnik skuteczności procesu sterylizacji.

Klasyfikacja Substancji i Testy Wrażliwości

• Antybiotyk naturalny: Substancja występująca naturalnie w przyrodzie, np. penicylina.
• Antybiotyk półsyntetyczny: Produkt, który jest naturalny u podstaw, ale powstał sztucznie poprzez celową ingerencję człowieka w jego strukturę.
• Chemioterapeutyk: Syntetyczna substancja wykazująca działanie bakteriobójcze, wirusobójcze lub grzybobójcze.
• Antybiogram: Test wykonywany w celu sprawdzenia wrażliwości konkretnego drobnoustroju na dany antybiotyk.
• E-test: Metoda jakościowo-ilościowa badania wrażliwości, której wynik informuje o tym, jakie konkretne stężenie ($\%$) antybiotyku hamuje wzrost danej bakterii.
• Działanie bakteriostatyczne: Mechanizm polegający na hamowaniu wzrostu i namnażania się bakterii, jednak bez ich bezpośredniego zabijania.
• Fitoncyd: Związek wytwarzany przez rośliny wyższe, posiadający właściwości antybakteryjne, pierwotniakobójcze oraz bakteriobójcze.

Patogeny Bakteryjne i Jednostki Chorobowe

• Bakterie Gram-dodatnie (Gram+):

  • Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty): Powoduje zapalenia skórne.
  • Streptococcus pyogenes: Wywołuje anginę oraz różę.
  • Bacillus anthracis (laseczka wąglika): Wspomniane zapalenie wsierdzia (z zapytaniem w notatkach).
  • Bacillus cereus: Powoduje zatrucia układu pokarmowego.
  • Bacillus tetani (laseczka tężca): Wywołuje tężec.
  • Clostridium botulinum (laseczka jadu kiełbasianego): Powoduje zatrucia jadem kiełbasianym.
  • Clostridium perfringens: Wywołuje zgorzel gazową.
  • Clostridioides difficile: Powoduje biegunki oraz silne bóle brzucha.
  • Corynebacterium diphtheriae (maczugowiec błonicy): Wywołuje błonicę.
  • Streptococcus pneumoniae (pneumokok): Odpowiada za zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowych, infekcje dróg oddechowych.
  • Enterococcus faecium (paciorkowiec kałowy): Patogen izolowany z kału.

• Bakterie Gram-ujemne (Gram-):

  • Neisseria gonorrhoeae: Wywołuje rzeżączkę.
  • Salmonella typhi: Odpowiada za dur brzuszny.
  • Salmonella enterica: Wywołuje salmonellozę.
  • Shigella flexneri: Powoduje czerwonkę.
  • Escherichia coli: Wywołuje ostre zatrucia pokarmowe objawiające się biegunką; może powodować infekcje dróg moczowych.
  • Yersinia pestis: Wywołuje dżumę.
  • Helicobacter pylori: Odpowiada za chorobę wrzodową oraz zapalenie błony śluzowej żołądka.
  • Bordetella pertussis: Wywołuje krztusiec.
  • Klebsiella pneumoniae: Powoduje zapalenie płuc.
  • Moraxella catarrhalis: Wywołuje zapalenie wsierdzia.

• Inne patogeny:

  • Mycobacterium tuberculosis: Wywołuje gruźlicę.
  • Mycobacterium leprae: Wywołuje trąd.
  • Treponema pallidum (krętek blady): Wywołuje kiłę.

Charakterystyka Kolonii (Notatki Dodatkowe)

• Opis morfologii:
  • Brak zabarwienia / kolonia bezbarwna.
  • Kolonie o strukturze wewnątrz zielonej, a z zewnątrz białej.
  • Podłoże o zabarwieniu pomarańczowym.
  • Duże kolonie, o wyglądzie przypominającym pleśń.