9. Sınıf Tarih - Eski Çağ Medeniyetleri Notları

9. Sınıf Tarih Dersi - Eski Çağ Medeniyetleri

2. Ünite - Eski Çağ Medeniyetleri
Ünite İçeriği

  • Tarım Devrimi’nin Eski Çağ’a Etkileri

  • Eski Çağ’da Yönetenler ve Savaşanlar

  • Eski Çağ’da Hukuk

  • Eski Çağ’da İnanç, Bilim ve Sanat

  • Türklerde Konargöçer Yaşam

2.3. Eski Çağ'da Hukuk

  • İnsanların toplumsal düzeni sağlamak için kurallar koyma ihtiyacı duyması, “hukuk” anlayışının oluşmasına zemin hazırlamıştır.

Hukukun Kaynakları

  • Akıl

  • Din

  • Gelenekler

Hukukun Gelişimi

  • Yazıdan önce hukuki esaslar sözlü olarak uygulanıyordu, yazının icadından sonra kanunlar yazılı hale geldi.

  • Bazı toplumlar, örneğin Türkler, yazılı hukuku kullansalar bile sözlü hukuka devam etmiştir.

Mezopotamya Hukuku

  • Kanunlar daha çok dinden kaynaklanmaktadır.

  • Aile hukuku ve devlete karşı sorumluluklar gibi konular içermektedir.

Mısır Hukuku

  • Mısırlıların mülkiyet, miras ve aile hukuku düzenlemeleri mevcuttur.

  • Firavunların söylediği her şey kanun olarak kabul edilir, bu durum sivil hukukun gelişimini engeller.

Anadolu Medeniyetleri

  • Mezopotamya medeniyetinden etkilenerek hukuk sistemi oluşturmuşlardır.

  • Temel kaynak din ile ilişkilendirilmiş ve genellikle maddiyata dayalı cezalar uygulanmıştır.

Yunan Hukuku

  • Avrupa hukukunun temellerinde Yunan şehir devletleri etkili olmuştur.

  • Yunanlılar doğu medeniyetlerinden etkilenmiştir; Roma uygarlığında ise sınıfsal çatışmalar hukukun gelişimine yol açmıştır.

Önemli Kanun Koyucular

  • Atinalı Solon

  • Spartalı Lycurgus

  • Romalıların 12 Levha Kanunları günümüz hukuk anlayışında önemlidir.

Urukagina Kanunları (Sümerler)

  • Dünya tarihinin en eski yazılı kanunlarıdır.

  • Eski yönetimi eleştiren Urukagina, adaletnameler hazırlamış ve borç affı gibi konulara değinmiştir.

Hammurabi Kanunları (Babiller)

  • Hammurabi, 282 maddeden oluşan kanunlarda kendisini tanrının temsilcisi olarak tanımlamış ve suçların cezasını kısasa kısas prensibiyle sunmuştur.

  • Masumiyet karinesi ilk kez bu kanunlarda yer almıştır; suçsuzluk ispat edilene kadar kabul edilir.

  • Kanunlar halka açık yerlere yerleştirilmiştir.

Hitit Kanunları

  • Sweet kanunları oluşturarak aile hukuku ile ilgili düzenlemeler yapmışlardır.

  • Yazılı kanunlar, evlenme ve boşanma gibi konularda düzenlemelere sahiptir.

Hayvan ve Bitki Hakları

  • Hititler, insanları değil, hayvanları ve bitkileri korumak için yasalar çıkarmışlardır.

Türklerde Hukuk (Töre)

  • Türk devletlerinde göçebe yaşam tarzı nedeniyle yazılı hukuk yerine sözlü hukukun kuralları gelişmiştir.

  • “Töre” olarak adlandırılan bu yazısız hukuk, gelenek ve görenekler ile hükümdar kararlarına dayanır.

Yargılanma ve Cezalar

  • Büyük davalara kağan bakmaktadır, yargan (yargıcı) tarafından yönetilen mahkemelerde görülmektedir.

  • Suçlar arasında devlete isyan, cinayet, tecavüz gibi ağır suçlar bulunur; bu suçların cezası idamdı.

  • Maddi cezalar ve kısa süreli hapis cezaları diğer suçlara dair uygulanmaktadır.

12 Levha Kanunları (Roma)

  • MÖ VIII. yüzyıldan MS VI. yüzyılda kadar uygulanan kanunlardır.

  • 12 Levha Kanunları, patriciler ile plebler arasındaki çatışma sonucunda oluşmuş ve halkın devlet karşısındaki görevlerini belirtmiştir.

Mezopotamya Hukuku ve Kadın Hakları

  • Genel olarak ataerkil bir anlayışla hazırlanmıştır. Kadınlara ve erkeklere uygulanan cezalar eşit değildir.

Anadolu'daki Aile ve Kadın

  • Hititler, sosyal hakları korumak için hukuk düzenlemeleri gerçekleştirmiştir.

  • Kadınlar meslek edinerek sosyo-ekonomik hayata katılmıştır.

Avrupa'da Aile Hukuku

  • Roma uygarlığında, aile içindeki söz söyleme hakkı “paterfamilias”a aittir; kadının yetkileri sınırlandırılmıştır.

Türkistanda Aile Yapısı

  • “Oguş” olarak adlandırılan aile, devletin temeli olarak kabul edilmiş ve mutlaka korunmuştur.

  • Kız ve erkek çocuklar arasında ayrım yapılmamıştır.

  • Kadınlar, siyasi ve ekonomik alanlarda görev üstlenmişlerdir.

Kavramsal Sınav Soruları

  • 12 Levha Kanunları

  • Neret’in Yargılandığı Uygarlık

Aksiyon Sınav Sorusu

  • Patricilerin uygulamalarına karşı çıkan plebler arasındaki eşitsizliği gidermeye yönelik kanunlar: 12 Levha Kanunları, Cengiz Han Yasası, Hammurabi Kanunları, Urukagina Kanunları, Hitit Kanunları?