zdania złożone

zdanie złożone składa się ze $zdań składowych$, których jest tyle ile orzeczeń

zdanie złożone współrzędnie

==zdania składowe==: równorzędne i mogłyby istnieć samodzielne

typ zdania złożonego współrzędnie	wykres	spójniki
łączne		a także i oraz ,
rozłączne		lub albo bądź
przeciwstawne		ale lecz natomiast zaś
wynikowe		więc zatem toteż dlatego

przecinek stawiamy przed: a, lecz, ale, więc, toteż, zatem, dlatego, zaś, natomiast

przecinka NIE stawiamy przed: i oraz albo lub bądź

\ \

zdanie złożone podrzędnie

$zdania składowe$ ==NIE== są równorzędne i nie mogłyby istnieć samodzielnie

==zdanie złożone podrzędnie== składa się ze $zdania nadrzędnego$ i %%zdania podrzędnego%%

Zdanie nadrzędne mogło by istnieć samodzielnie, a podrzędnie nie. Podrzędne to taki dodatek do nadrzędnego.

Nigdy w zdaniu nadrzędnym nie będzie wskaźnika zespolenia!

$wskaźniki zespolenia$ łączą zdania składowe

→ spójniki

→ zaimki

\

zdanie złożone podrzędnie przydawkowe

$przydawka$ - określenie rzeczownika

wskaźniki zespolenia

spójniki: że, by, iż

zaimki: który, jaki, co

Pytania: jaki? który? ile? czego?

\

zdanie złożone podrzędnie orzecznikowe

$orzeczenie$ - część zdania wyrażająca czynność

$orzeczenie imienne$ = łącznik (być, stać się, zostać) + orzecznik

$orzecznik$ jest $wyrażony ogólnie$, za pomocą zaimka!

Pytania: jaki jest? jaki był? jaki będzie? kim jest? kim był? były czym? itp.

\

zdania złożone podrzędnie dopełnieniowe

$dopełnienie$ - określenie orzeczenie, odpowiada na pytania przypadków

Pytania: przypadków kto? co? kogo? czego? komu? czemu? kogo? co? z kim? z czym? o kim? o czym?

\

zdanie złożone podrzędnie podmiotowe

$podmiot$ - wykonawca czynności

Pytania: kto? co? !łatwo pomylić z dopełnieniowym!

JAK ODRÓŻNIĆ ZDANIE PODMIOTOWE OD DOPEŁNIENIOWEGO, GDY PYTANIEM JEST ‘KTO?’ ?

1. Znajdujesz zdanie nadrzędne i podrzędne
2. Patrzysz na zdanie nadrzędne
3. Szukasz podmiotu (wykonawcy czynności)
4. Jeśli jest podmiot, osoba - zdanie dopełnieniowe
5. Jeśli nie ma dokładnej osoby, jest bardziej ogólnie - zdanie podmiotowe

\

zdanie złożone podrzędnie okolicznikowe

$okoliczniki$:

• @@miejsca@@ (gdzie? skąd? dokąd?)
• @@sposobu@@ (jak? w jaki sposób?)
• @@czasu@@ (kiedy? jak długo?)
• @@celu@@ (po co? w jakim celu?)
• @@warunku@@ (pod jakim warunkiem?)
• @@przyczyny@@ (dlaczego?)
• @@przyzwolenia@@ (mimo czego?)

\  

Imiesłowowy równoważnik zdania

$imiesłowowy równoważnik zdania$ to wypowiedzenie, w którym $nie ma orzeczenia$

\ ==imiesłowy==:

• @@przymiotnikowe@@   * $bierne$ -ny -ty   * $czynne$ -ący
• @@przysłówkowe@@   * $współczesne$ -ąc   * $uprzednie$ - łszy -wszy

\  

zdanie współrzędnie vs. zdanie podrzędne

zdanie współrzędne ma zdania składowe o takiej samej ważności, oba mogą występować samodzielnie, ale są połączone spójnikiem, a zdania podrzędne mają jedno zdanie składowe, które może występować samodzielne (zdanie nadrzędne), a jedno nie (zdanie podrzędne)

\ \