Module 4: Realiteit, abstractie en expressie

Module 4: Realiteit, abstractie en expressie

Afrikaanse kunst/primitieve kunst?

  • Primitivisme

    • Europees begrip voor kunst van inheemse bevolkingsgroepen met een lagere alfabetiseringsgraad.

    • De term heeft negatieve connotaties en suggereert superioriteit van westerse cultuur.

    • Huidige terminologie is veranderd naar ‘niet-westerse kunst’, wat ook omstreden is.

  • Europese ontdekkingsreizen (vanaf 1492)

    • Europese ontdekkingsreizigers brachten exotische voorwerpen van inheemse volkeren naar Europa.

    • Deze voorwerpen belandden vaak in privécollecties of kunst- en rariteitenkabinetten (geen musea).

    • Rariteitenkabinetten: kasten/kamers voor zeldzame kunstvoorwerpen, enkel toegankelijk op uitnodiging.

  • Symbolisme (eind 19e eeuw)

    • Kunstbeweging die symbolen gebruikt om ideeën en gevoelens over te brengen.

    • Symbolisten streven niet naar alledaagse werkelijkheid, maar gebruiken beelden om een stemming of gevoel te creëren.

  • Paul Gauguin (1848-1903)

    • Symbolistische schilder die geïnspireerd raakte door ‘primitieve’ culturen.

    • Emigreerde naar Tahiti voor spirituele voeding en raakte gefascineerd door de inheemse cultuur.

    • Schilderijen van Gauguin tonen de inheemse cultuur en dragen bij aan het modernisme.

  • Invloed van Afrikaanse kunst

    • Inspiratiebron voor kunstenaars zoals Pablo Picasso en Georges Braque.

    • Inheemse kunst zorgde voor radicale artistieke revolutie; nieuwe beeldtaal en kubistische vormen.

    • Afrikaanse maskers en beelden zijn tegenwoordig toe te wijzen aan specifieke stammen.

Het primitivisme

  • Primitieve kunst

    • Het verwijst naar kunst van inheemse bevolkingsgroepen en heeft een etnocentrische connotatie.

  • Primitivisme (moderne kunstvorm)

    • Beïnvloed door de artistieke cultuur van natuurvolken.

    • In Parijs ook bekend als ‘art nègre’.

    • Zoeken naar meer synthetische werkelijkheid en gestileerde vormentaal in primitieve kunst.

Fauvisme

  • Fauvisme

    • Een expressionistische stroming uit het begin van de 20e eeuw, gefocust op felle kleuren en expressieve vormen.

    • Verschillende fauvistische kunstenaars: Henri Matisse, Maurice De Vlaeminck, Andre Derain.

    • Focus op het schilderen zelf, kleuren, en verfstructuur.

Kubisme

  • Kubisme

    • Een van de belangrijkste schilderstijlen van de 20e eeuw; doel: ordenen van de zichtbare werkelijkheid.

    • Vereenvoudiging van voorstellingen tot geometrische vormen, eliminatie van perspectief.

    • Onderverdeling in analytisch en synthetisch kubisme.

    • Analytisch kubisme (1907-1912): focus op het ontleden van vormen.

    • Synthetisch kubisme: gebruik van gevonden materialen zoals papier en touw in collages.

    • Belangrijke figuren: Pablo Picasso, Georges Braque, Max Ernst.

Futurisme

  • Futurisme

    • Nieuwe kunstvorm ontstaan uit de invloed van beweging en snelheid.

    • Marcel Duchamp's werk “Nu descendant l'escalier” leidde tot schandaal bij moderne kunsttentoonstelling.

    • Futuristen stelden traditionele waarden ter discussie en omarmden moderniteit en technologie.

Naïeve kunst

  • Naïeve kunst

    • Gemaakt door niet-professionele kunstenaars, vaak met simpele technieken.

    • Ook door professionals die op een ‘naïeve’ manier werken.

    • Kenmerken: persoonlijke belevenissen en kleurrijke elementen.

  • Belangrijke naïeve kunstenaars

    • Henri Rousseau: autodidact, geen duidelijke stijl, geïnspireerd door fantasie.

    • Jean Dubuffet: verzamelingen van kindertekeningen en geestelijk minder begaafden, bekend als Art Brut.

Latijns-Amerika

  • Frida Kahlo

    • Mexicaanse kunstenares, bekend om zelfportretten en syncretisch gebruik van symbolen.

    • Hanteert kleuren met specifieke betekenissen binnen haar kunst.

  • Hector Hyppolite

    • Haïtiaanse primitieve kunstenaar, werkte met kippenveert borstels en schilderde traditionele Afrikaanse tradities.

De Caribische realiteit

  • Indiase realiteit

    • Diverse indianenstammen met unieke culturen, niet samen als één cultuur.

    • De vernietiging door ziektes en geweld resulteerde in nieuwe inheemse culturen.

Afrikaanse diaspora in het Caribisch gebied

  • Diaspora

    • Gedwongen verspreiding van Afrikaanse slaven naar Amerika, met schattingen van 12 miljoen.

    • Cultuur en identiteit zwaar beïnvloed vanuit Afrika, met beperkte directe connecties.

  • Groveïsme

    • Marcus Garvey's pan-Afrikaanse filosofie gericht op eenheid en trots onder mensen van Afrikaanse afkomst.

  • Rastafari

    • Levensbeschouwing met nadruk op Afrikaanse erfenis en terugkeer naar Afrika.

  • Négritude

    • Literaire beweging die trots op zwarte afkomst bevorderde door schrijvers als Léopold Sédar Senghor en Aimé Césaire.

  • Harlem Renaissance

    • Culturele beweging gericht op raciale trots, literatuur, en kunst in de VS in de jaren twintig en dertig.

    • Langston Hughes als belangrijke vertegenwoordiger.

Religieuze syncretisme

  • Religies in de Afrikaanse diaspora

    • Mengvorm van katholieke en Afrikaanse religies, zoals Santería, Voodoo en Winti.

    • Voorbeeld van hoe Afrikaanse tradities behouden zijn gebleven door syncretisme.