tarih 3.ünite 2.ders notu.

Orta Çağ’daki Siyasal ve Askeri Gelişmeler

1. Orta Çağ’da Başlıca Devletler
a) Çin İmparatorluğu (MÖ 221 – MS 1912)

  • Siyasi Tarih: MÖ XI. yüzyılda ortaya çıkan Çin, feodal yapılarla yönetilmiştir.

  • Qin Shi Huangdi: MÖ 221’de feodal beylikleri birleştirerek Çin İmparatorluğu’nu kurmuştur.

  • Sui Hanedanlığı (MS 220-580): Siyasi birliği tekrar sağlamış, Tang Hanedanlığı döneminde (618–906) Çin’in en parlak dönemi yaşanmıştır.

  • Talas Savaşı (751): Türklerle Abbasilerin ittifakına karşı kaybedilmiş ve Türkistan’daki etkinlik kaybedilmiştir.

  • Yönetim Yapısı: Hükümdar Gök dinine göre “Gök’ün oğlu” olarak tanınmış, yönetim babadan oğula geçmiştir. Sosyal yapı asiller ve köylüler olarak ikiye ayrılırken, kölelik de mevcut olmuştur.

  • Ordu Yapısı: VII. yüzyılda orduda piyade çoğunluktayken, seferlerde hafif süvari tercih edilmiştir. Askeri tarım toplulukları (tuntian) ile tarım faaliyetleri başlatılmıştır.

b) Sâsâni İmparatorluğu (226 – 651)

  • Kuruluş: Erdeşir tarafından kurulmuş, Kafkasya ve Mezopotamya’ya hakim olmuştur.

  • En Parlak Dönem: I. Hüsrev Dönemi (531-579). Sınır komşuları ile mücadele etmiş, İpek Yolu için Ak Hunlarla anlaşmışlardır.

  • Mücadele: Bizans ile Anadolu hakimiyeti için uzun süre savaşmışlardır. Hz. Ömer zamanında İslam orduları tarafından yıkılmışlardır (642 Nihâvend Savaşı).

  • Yönetim Yapısı: Hükümdar central bir otoriteye sahiptir. Danışma kuruluşları ve kanunlarla sınırlandırılmıştır.

  • Ordu Yapısı: Süvari ve piyade birlikleri bulunur; savaş filleri önemli bir güç unsuru olmuştur.

2. Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu (330 - 1453)

  • Kuruluş: Roma İmparatorluğu'nun devamı, Konstantinos tarafından kurulmuştur.

  • Mücadeleler: Müslüman Araplar tarafından tehdit altına girmiştir. 1071 Malazgirt Savaşı ile Türklerle karşılaşmış, 1453’te İstanbul’un Fethi ile sona ermiştir.

  • Yönetim Yapısı: İmparator hem dini hem de laik otoritedir, senato ve yüksek memurlarından oluşur.

  • Ordu Yapısı: Özellikle süvari sınıfı önem kazanmış, Tema sistemi ile askeri ve idari yapı birleştirilmiştir.

3. I. Göktürk Devleti (552-630)

  • Kurucu: Bumin Kağan, başkenti Ötüken.

  • Sınırlar: Doğuda Kore’den, batıda Karadeniz’e kadar uzanmıştır. En parlak dönem Mukan Kağan Dönemi’dir.

  • Yönetim Yapısı: Kağan, hem siyasi hem de dini liderdir. To'y, devlet işlerinin görüşüldüğü meclistir.

  • Ordu Yapısı: Atlı kuvvetler oluşturmuş, her vatandaş orduya katılırdı. Disiplinli bir yapı vardı.

4. Uygur Devleti (745 – 840)

  • Kurucu: Kutluk Bilge Kül Kağan, başkenti önce Ötüken sonra Karabalgasun’dur.

  • Parlak Dönem: Moyen–Çor Kağan devri. Maniheizm resmi din olarak benimsenmiştir. 821’den itibaren zayıflamışlardır.

  • Yönetim Yapısı: Göktürklerden devralınan kağanlık sistemini sürdürmüş, daha gelişmiş bir bürokrasiye ulaşmıştır.

5. İslam Devletleri
a) Hz. Muhammed Dönemi

  • Doğum: 571’de Mekke’de doğduğu belirtilir.

  • Peygamberlik: 610’da Cebrail aracılığıyla başlamıştır.

  • Hicret: 622’de Medine’ye gerçekleşmiştir ve İslam Devleti kurulmuştur.

6. Yönetim ve Ordu Yapısı (Hz. Muhammed Dönemi)

  • Yönetim Özellikleri: Merkeziyetçi, demokratik özellikler gösterir. Istişare önemlidir.

  • Ordu Yapısı: Gönüllülük esası, esnek bir yapı ile düzenlenmiştir. Savaş taktikleri klasik yöntemlere dayanır.

  • Silah Teknolojisi: Zırh, kalkan, miğfer gibi dönemin silahları kullanılmıştır.