Pag-unlad at Pagsulong

Pag-unlad at Pagsulong

  • Ayon kay FAJARDO (1994):

    • PAG-UNLAD: Progresibo at aktibong proseso.

    • PAGSULONG: Bunga ng proseso.

  • Aspekto ng pag-unlad na makikita o masusukat:

    • Bagong gusali at establisyemento.

    • Bagong kalsada at pampublikong transportasyon.

    • Makabagong makinarya at teknolohiya.

    • Pagtaas ng GDP/GNP ng bansa.

    • Pagdagsa ng dayuhang mamumuhunan (Foreign Direct Investment).

    • Pag-angat o pagbabago sa antas ng pamumuhay ng lahat.

    • Kalidad ng buhay ng mga tao.

    • Dapat na nararamdaman ng mamamayan ang mga pagbabago.

    • Mataas na serbisyong pangkalusugan.

    • Pagtanggap ng kalidad na edukasyon.

    • Pagkakapantay-pantay sa lipunan.

    • Pag-alis ng kahirapan.

Ayon kay Todaro at Smith (2012)

  • PAG-UNLAD:

    1. TRADISYONAL na pananaw: Pagtaas ng ekonomiya.

    2. MAKABAGONG pananaw: Pagbabago sa buong sistemang panlipunan.

Human Development Index (HDI)

  • HDI: Tumutukoy sa pinagsama-samang sukat ng tatlong dimensyon ng pag-unlad ng tao:

    1. Kalusugan.

    2. Edukasyon.

    3. GNI per capita.

Gampanin ng Mamamayang Pilipino sa Pambansang Kaunlaran

  • MAPANAGUTAN:

    • Tamang pagbabayad ng buwis.

    • Makialam - paglaban sa anomalya at korapsyon.

  • MAABILIDAD:

    • Bumuo o sumali sa kooperatiba.

    • Pagsasagawa ng pagnenegosyo.

  • MAKABANSA:

    • Pakikilahok sa pamamahala ng bansa.

    • P paggamit sa mga produktong Pilipino.

  • MAALAM:

    • Tamang pagboto.

    • Pagpapatupad at pakikilahok sa mga proyektong pangkaunlaran sa komunidad.

Sektor ng Agrikultura

  • AGRIKULTURA: Sining sa pagpaparami ng pagkain.

  • APAT NA SUB-SEKTOR:

    1. Pagsasaka/Paghahalaman: Mga pangunahing pananim sa bansa at pinagkukunan ng malaking demand ng industriya.

    2. Pangangahoy/Paggugubat: Iba’t ibang punongkahoy na nagbibigay ng malaking kita sa bansa.

    3. Paghahayupan: Nag-aalaga ng hayop; malaking tulong ng livestock sa ekonomiya.

      • Livestock Industry: Karne ng baboy, baka at kambing.

      • Poultry Industry: Pagmamanukan.

    4. Pangingisda: Pangunahing hanapbuhay ng mga naninirahan sa katubigan; malaking tagasuplay ng isda sa pandaigdigan.

      • Uri ng Pangingisda:

        • KOMERSYAL: Gamit ang malaking barko, kadalasang kinokontrol ng malaking negosyo.

        • MUNISIPAL: Gamit ang maliit na bangka, nangingisda sa dalampasigan.

        • AQUACULTURE: Nagpaparami ng isda, kadalasang may-ari ng mga palaisdaan.

Kahalagahan ng Agrikultura

  • Nagbibigay ng trabaho.

  • Nagsusuplay ng pagkain.

  • Nagbibigay ng kitang panlabas sa pag-export.

  • Pinanggalingan ng hilaw na materyales.

Dahilan at Epekto ng Suliranin

(PAGHAHALAMAN O PAGSASAKA)

  • Suliranin:

    • Pagliit ng lupang sakahan.

  • Epekto:

    • Pagbaba ng productivity ng natitirang lupa.

(PANGISDAAN)

  • Suliranin:

    • Polusyon sa pangisdaan.

  • Epekto:

    • Pagkamatay ng marine life.

    • Kahirapan sa hanay ng mangingisda.

  • Mapanirang operasyon:

    • TRAWL FISHING: Paggamit ng malaking lambat na may pabigat.

(PAGHAHAYUPAN)

  • Suliranin:

    • Pagkalat ng sakit.

  • Epekto:

    • Pagbabawas ng produksyon.

(PAGGUGUBAT)

  • Suliranin:

    • Pagkawala ng kagubatan.

  • Epekto:

    • Pagbaha.

  • DEFORESTATION: Pamaraan ng pagkasira sa kalikasan.

  • KAINGIN (SLASH AND BURN): Paraan ng pagpuputol ng puno at pagsusunog nito.