PORTRET FRANZ KAFKA

Waarom gen Z dweept met Kafka, ‘het genie dat nooit iets afwerkte’

  • Auteur: Steven Van Ammel

  • Publicatiedatum: Zaterdag 1 juni 2024, 03:00.

  • Context: Honderd jaar na het overlijden van Franz Kafka, zijn zijn werken nog steeds relevant en populair onder de jongere generatie.

Observaties van de Boekhandelaar

  • Boekverkoop: Ondanks het overlijden van Kafka 100 jaar geleden, verkoopt zijn werk wekelijks, al is het zelden in het Nederlands.

  • Digitale Invloed: Populaire platforms zoals TikTok en Instagram dragen bij aan de populariteit van Kafka.

    • Voorbeeld: Fragmenten van zijn werk worden voorgelezen door AI-stemmen, die een aanzienlijke betrokkenheid genereren via hartjes en likes (bijv. "Seven Franz Kafka quotes that keep me up at night").

Aantrekken van Jeugdige Lezers

  • Oudere Generatie: Kafka wordt voor velen in de oudere generatie gezien als een figuur uit hun adolescentie. Schrijvers zoals Kerouac, Salinger en Reve worden ook op deze manier ervaren.

  • Experiëntiële vergelijking: De thema's van Kafka's werken worden vergeleken met belangrijke jeugd-ervaringen zoals ontgroening en ontdekkingen in het leven, die resoneren met jongvolwassenen:

    • Eerste rit op de bromfiets

    • Eerste slok bier

    • Eerste ervaring met existentialisme

Theoretische en Conceptuele Analyse

  • Centraal Thema: In tegenstelling tot andere schrijvers uit zijn tijd, willen Kafka's figuren bij een gemeenschap behoren.

    • Voorbeeld: Josef K. die geconfronteerd wordt met een onverklaarbaar proces.

    • Gregers Samsa: Het personage dat transformeert in een ongewone wezensvorm, representatief voor de onrust en angsten van jongeren.

    • Psychologische Implicatie: De zoektocht naar identiteit en aansluiting in een complexe wereld maakt Kafka relevant voor de jongere generatie.

Reflecties van de Volwassenen

  • Lezing door Volwassenen: Vele volwassenen beweren dat ze Kafka in hun jeugd hebben gelezen, maar vaak niet meer.

    • Uitleg: De aantrekkingskracht is verminderd door veranderende sociale structuren, zoals de vorm van het patriarchaat waar Kafka tegen inging.

    • Psychologische Impact van de Vader: De impact van Hermann Kafka op de schrijver, wat leidde tot conflict en creatie, zoals besproken door Jorge Luis Borges.

Herlezing van 'Het Proces'

  • Vergeten Details: Bij het herlezen van Kafka's werk worden belangrijke elementen vergeten, zoals de vrouwen die zich op Josef K. werpen (de 'schuwe meisjes').

  • Scèneanalyse: De rechtbank in 'Het Proces' wordt omschreven als een benauwde ruimte die absurditeit en logica combineert. Dit roept herinneringen op aan de absurditeiten in andere literaire werken zoals die van Lewis Carroll.

Vergelijkingen met andere Werken

  • Absurditeit: De herkenning van de logica in Kafka's wereld, ondanks de absurditeit.

    • Relatie met Carroll: Hoewel Kafka en Carroll verschillende uitkomsten hebben in hun werelden, vertonen ze parallellen in hoe realiteit en absurditeit worden gepresenteerd.

Kafka en Andere Literatuur

  • Zeno's Paradoxen: Er wordt een verbinding gemaakt tussen Kafka en de paradox van Zeno, die belicht hoe het literatuur kan reflecteren op complexe vraagstukken over beweging en tijd.

  • Recente Interpretaties: Sinds Kafka's dood zijn er talloze interpretaties van zijn werk verschenen, van totalitarisme tot psychoanalytische en religieuze opvattingen. J.M. Coetzee wijst op de invloed van originele vertalers zoals het Schotse echtpaar Muir.

Huidige Interpretatie van Kafka's Werk

  • Cynthia Ozick: Stelt in haar essay ‘The impossibility of being Kafka’ dat Kafka's oeuvre gezien kan worden als een vorm van realisme, zelfs aanvankelijk met een algemeene allegorische betekenis:

    • Thema's: Ontmenselijking, wreedheid en autoritaire demagogie.

    • Taalgebruik: Beschreven als 'uiterst geheimzinnige zakelijkheid' door Hendrik Marsman.

Sporen van Kafka in Hedendaagse Literatuur

  • Invloed op andere auteurs: Kafka's aanwezigheid is merkbaar in moderne schrijvers zoals László Krasznahorkai en Milan Kundera.

  • Oplossingen in Manga: Het effect van Kafka's thematiek op hedendaagse Japanse manga's en 'body horror'.

    • Vergelijking met 'Bartleby': Bartleby van Herman Melville als personage is vergelijkbaar met Kafka's weigering, waarbij de nadruk ligt op de afwijzing van de maatschappij.

De Bestsellers van Kafka

  • Populaire werken: Kafka's brieven, dagboeken en zijn leven zijn populairder bij de huidige generatie, vooral de versie van hem die verlovingen opgaf in plaats van zijn romans af te maken.

    • Citaat: 'He’s a 10 but he never finished any of his novels.' - Een representatie van de moderne perceptie van Kafka.