fil

Ferdinand de Sausure

-          wika ay sistemang semiotiko.

§  signifier (ang tunog o anyo ng salita)

§  signified (ang konsepto o kahulugan ng salita)

§  arbitrary (walang natural na koneksyon sa pagitan ng tunog at kahulugan)

Noam Chomsky

-          kilala sa kanyang teorya ng "generative grammar".

§  universal grammar

-          ang wika ay isang mental na kakayahan

Lev Vygotsky

-          wika ay pangunahing kasangkapan sa pag-unlad ng kognitibo.

Wilhelm von Humboldt

-          ang wika ay isang aktibong proseso.

-          ang wika ay isang porma ng kaisipan at isang paraan ng pagtingin sa mundo

Michael Halliday

-          kilala sa kanyang teorya ng "Systematic Functional Linguistics"

-          may tatlong layunin

Virgilio Almario

-          nagbigay diin sa wika bilang bahagi ng pambansang identidad.

-          ang wika ay isamg mahalagang aspeto ng kultura at pagkakakilanlan ng isang bansa

Bonifacio Sibayan

-          Ang wika ay isang simbolo na nagbibigay-daan sa mga tao na magbahagi ng mga ideya at karanasan.

-          Ang wika ay isang pangunahing kasangkapan sa edukasyon at pag-unlad ng isang komunidad.

Jose Villa Panganiban

-          ang wika ay isang tulay na nag-uugnay sa mga tao

-          Ang wika ay mahalagang aspeto sa pagpapalaganap ng kultura at tradisyon

-          Pagpreserba ng kasaysayan at Identidad ng isang lahi

Ma. Lourdes P. Arriola

-          nagbigay diin sa wika bilang isang "sistematikong pag-aari"

-          Ang wika ay nagbabago at umuunlad kasabay ng pagbabago sa lipunan.

Rafael E. De Mesa

-          kilala sa kontribusyon sa pag-aaral ng wika at kultura

-          ayon sa kanya ang wika ay isang kalinangan

Henry Gleason

-          kilala sa kanyang kontribusyon sa pag-aaral ng wika sa konteksto ng linguistics sa Pilipinas.

Kahulugan ng Wika ayon kay Henry Gleason:

Wika bilang Sistema ng mga Tanda

-          ang wika ay sistematikong koleksyon ng mga tanda na may partikular na kahulugan.

Komunikatibong Layunin

-          ang pangunahing layunin ng wika ay komunikasyon.

-          kasangkapan na nagpapalakas ng pag-unawa at pakikipag-ugnayan sa loob ng isang komunidad

Wika at Kultura

-          ang wika ay malapit na konektado sa kultura.

-          ang wika ay  hindi lamang isang mekanismo

Sistematikong Estruktura

-          ang wika ay may tiyak na alituntunin at regulasyon

-          ang wika ay  may sariling grammar at syntax na sinusundan

Pagbabago at Pag-unlad

-          ang wika ay dinamikong nagbabago at umuunlad. Ang wika ay hindi static

Dell Hymes

-          nag-ambag ng malaki sa pag-unawa ng wika sa konteksto ng sosyolinggwistika.

Pangunahing aspeto ng pananaw ni Hymes tungkol sa wika:

Communicative Competence

-          ayon kay Hymes, hindi sapat na malaman lamang ang mga grammatical na aspeto ng wika.

-          "communicative competence" nangangahulugang ang kaalaman at kakayahan ng isang tao sa paggamit ng wika sa angkop na paraan sa Iba't ibang sitwasyon.

Speech Community

-          isang grupo ng mga tao na gumagamit ng wika sa isang tiyak na paraan na nauunawaan at tinatanggap ng kanilang komunidad.

Speaking Model

-          isa sa kanyang pinakakilalang kontribusyon

Cultural and Social Dimensions

-          ang wika ay hindi lamang isang sistema ng mga simbolo.

-          ang wika ay nagiging kasangkapan s apagbyo at pag-unawa ng sosyal na relasyon

Noam Chomsky

-          isa sa pinaka maimpluwensyang teoretikal na dalubwika sa modernong panahon.

Mga pangunahing kahulugan ng wika batay sa pananaw ni Chomsky:

Universal Grammar

-          ang kakayahang matutunan ang wika ay likas sa lahat ng tao.

-          nagbibigay daan sa atin upang matutunan ang wika

Generative Grammar

-          sistema na nagbibigay-daan na lumikha ng walang katapusang bilang ng mga pangungusap.

-          naglalarawan kung paano nabuo ang wika sa antas ng istruktura, kabilang ang syntax at morphology.

Istruktural na Antas ng Wika

-          nagbibigay diin sa dalawang pangunahing antas ng wika

§  surface structure

-          pangungusap na naririnig o binabasa natin.

§  deep structure

-          pangunahing kahulugan o ideya na ipinapahayag ng pangungusap.

Transformational-Generative Grammar

-          nagpapaliwanag kung paano ang Iba't ibang porna ng pangungusap ay maaring magmula sa isang karaniwang base na estruktura sa pamamagitan ng transformational rules.

Wika bilang Likas na Kakayahan

-          ang wika ay isa ring malalim na bahagi ng kognitibong kakayahan ng tao

Charles Darwin

-          tanyag na naturalist na kilala s akanyang teorya ng ebolusyon sa pamamagitan ng natural na seleksyon.

Mga aspeto ng pananaw ni Darwin na may kinalaman sa wika:

Ebolusyonaryong Pananaw sa Wika

-          ang wika ay maaaring tignan bilang isang produkto ng ebolusyon.

Wika at Komunikasyon sa Hayop

-          ang mga hayop ay mat mga anyo ng komunikasyon na maaaring naging batayan para sa pag-unawa ng wika sa mga tao.

Pagbuo ng Wika at Likas na Seleksyon

-          ayon kay Darwin, ang kakayahang matutunan at gamitin ang wika ay maaaring isang resulta ng natural na seleksyon.

Pag-aaral ng Emosyon sa Wika

-          isinusuri ni Darwin kung paano ang mga emosyon ay ipinapahayag sa pamamagitan nf wika at katawan

Wika bilang Pang-agham na Paksa

-          nagbibigay diin sa pangangailangan na pag-aralan ang wija sa konteksto ng natural na pag-unlad at adaptasyon.

Rene Descartes

-          isang pilosopo at matematikong Pranses na kilala sa kanyang mga kontribusyon sa pilosopiya, matematika, at agham.

Ilang aspeto ng kahulugan ng wika batay sa pananaw ni Descartes:

Ang wika Bilang Pagsasalamin ng Kaisipan

§  Cognito, Ergo Sum means "Ako'y nag-iisip, kaya't ako'y umiiral".

-          ang wika ay itinuturing bilang isang paraan ng pagpapahayag ng kaisipan.

Ang Wika at Ang Likas na Kaalaman

§  Rasyonalismo - ang kaalaman ay maaaring makamit sa pamamagitan ng rasyonal na pag-iisip at lohika.

Ang Wika Bilang Kasangkapan sa Pagpapahayag ng Katotohanan

§  Pagpapahayag ng Katotohanan - ang wika ay isnag mahalagang kasangkapan sa pagpapahayag ng katotohanan at mga ideya.

Pagkakaiba ng Wika at Ulan ng mga Senseryong Impressions

§  Paghihiwalay ng Kaisipan at Senseryong Datos - nagtatangi ng pagkakaiba sa oagitan ng kaisipan (cogito) at senseryong datos.

-          ang kaisipan at lohika ay maaaring mahubig at mapalawak sa pamamagitan ng wika

Wika at Ang Tuwid na Pag-iisip

§  Pagpapahayag ng Katumpakan - ayon kay Descartes, ang wika ay dapat gamitin sa paraang nagbibigay ng tuwid na pagpapahayag ng ideya.

Mga Katangian Ng Wika:

1.      Arbitraryo

-          walang koneksyon sa pagitan ng tunog ng isang salita at konseptong kinakatawan nito

-          salitang pinagkasunduan

-          hindi nagbabago

2.      Sistematik

-          Mayroong Estruktura - may tiyak na sistema ng mga patakaran at alituntunin

3.      Dinamiko

-          Nagbabago at Umuunlad - ang wika ay patuloy na nagbabago at umuunlad ayon sa mga pagbabago ng lipunan,kuktura, at teknolohiya

4.      Produktibo

-          Lumikha ng Bago - ang wika ay nagbibigay daan sa mga tao na lumikha ng walang katapusang bilang ng mga pahayag mula sa isang limitadong bilang ng mga tunog ar simbolo (Generativity)

5.      May Kahalagahan sa Kultura

-          Pagbuo ng Kultura - ang wika ay sumasalamin sa mga paniniwala, tradisyon, at mga halaga ng isang komunidad.

6.      Malikhain

-          Paggamit ng Metapora at Imahinasyon - kakayahang magpahayag ng mga abstract at damdamin

7.      May Kahalagahan sa Konteksto

-          Konteksto ng Paggamit - kahulugan ng isang pahayag ay madalas na nakadepende sa konteksto kung aan ito ginagamit.

8.      Rekursibo

-          Pagbuo ng Komplikadong Estruktura - ang mga bahagi ng wika ay maaaring pagsamahin upang lumikha ng mas kumplikadong mga estruktura.

9.      Nakabatay sa Sosyal

-          Pagpapahayag ng Relasyon - ang wika ay ginagamit upang magbuo at magpatibay ng mga sosyal na relasyon

10.  May Kognitibong Aspeto

-          Paghubog ng Kaisipan - ang wika ay may papel sa pagbuo ng kaisipan at pag-intindi

Mga Teorya Ng Wika

Teorya ng Bow-Wow

-          tunog ng mga hayop.

Teorya ng Pooh-Pooh

-          tunog na nagmumula sa mga damdamin

-          likas na ekspresyon ng emosyon

Teorya ng Yo-He-Ho

-          tunog na ginawa ng mga tao habang nagtatrabaho o nagsasagawa ng pisikal na gawain.

Teorya ng Ta-Ta

-          tunog na ginawa ng mga tao sa pamamagitan ng paggalaw ng kanilang mga labi at dila

Teorya ng Ding-Dong

-          nagmula sa natural na mundo na iniuugnay sa mga bagay

-          kalikasan

 Teorya ng Tarara-boom-de-ay

-          may kinalaman sa ritwal o pagsamba

Mga Barayti Ng Wika

Diyalekto

-          varayti ng wika na ginagamit sa isang partikular na lugar o rehiyon

Sosyolek

-          ginagamit sa isang partikular na grupo sa lipunan batay sa kanilang sosyal na katayuan, interes, o propesyon

Idyolek

-          varayti ng wika na ginagamit ng isang indibidwal

Register

-          varayti na ginagamit sa Iba't ibang konteksto o sitwasyon

Creole

-          wika na umusbong mula sa paghahalo ng dalawa o higit pang wika

Pidgin

-          mula sa pangangailangan ng mga tao na makipagusap sa isa't isa kahit na sila ay may magkaibang wika

Bilingguwalismo

-          kakayahang gumamit ng dalawang wika nang sabay

Multilingguwalismo

-          kakayahan na gumamit ng higit sa dalawang wika

Lingua franca

-          ginagamit bilang pangkaraniwang wika sa komunikasyon ng mga tao na may magkaibang katutubong wika

Standard Varieties

-          pormal na anyo ng wika na itinuturing na opisyal o pamantayan

Non-standard Varieties

-          wika na hindi sumusunod sa pormal na pamantayan at maaaring maging dayalekto

Code Switching

-          paglipat mula sa isang wika patungo sa iba sa loob ng isang pangungusap o pag-uusap

Code Mixing

-          pagsasama ng mga elemento mula sa Iba't ibang wika sa loob ng isang pahayag

Sayantifik na Teorya ng Wika

1.      Teorya ng Universal Grammar (UG)

-          Noam Chomsky

-          Ang wika ay nakaugat sa isang biologically pre-determined na sistema sa utak ng tao

2.      Teorya ng Transformational-Generative Grammar

-          Noam Chomsky

-          Nabubuo mula sa isang hanay ng mga panuntunan na tinatawag na transformational rules

3.      Teorya ng Speech Act Teory

-          J.L. Austin at John Searle

-          Ang mga pahayag sa wika ay hindi lamang nagdadala ng impormasyon kundi nagsasagawa rin ng iba’t ibang uri ng mga aksyon

4.      Teorya ng Cognitive Linguistics

-          George Lakoff at Mark Johnson

-          Ang wika ay hindi lamang isang set ng mga estruktura kundi isang bahagi ng mas malalim na cognitive na proseso

5.      Teorya ng Construction Grammar

-          Adele Goldberg

-          Ang wika ay binubuo ng mga constructions na mga unit ng wika

6.      Teorya ng Functionalism

-          Michael Halliday

-          Ang teoryang ito ay nagmumungkahi na ang wika ay umuunlad

7.      Teorya ng Sociolinguistics

-          Dell Hymes

-          Ang communicative competence ay tumutukoy sa kakayahan ng isang tao

8.      Teorya ng Emergentism

-          Brian MacWhinney

-          Umuusbong mula sa mga interaksyon at karanasan ng mga tao

9.      Teorya ng Behaviorism

-          B.F. Skinner

-          Ang mga bata ay natututo ng wika sa pamamagitan ng pag-uulit

10.  Teorya ng Pragmatics

-          Paul Grice

-          Ang mga prinsipyo ng Gricean Maxims